←منابع
(←منابع) |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۱۶۸: | خط ۱۶۸: | ||
===نتیجهگیری=== | ===نتیجهگیری=== | ||
دیدگاه [[شیعه امامیه]] درباره [[ولایت]] و [[امامت اهل بیت]]{{عم}} در [[قرآن]] که با نظر شماری از علمای [[اهل سنت]] نیز [[پشتیبانی]] میشود، این شد که چندین [[آیه قرآن]] پیرامون [[ولایت اهل بیت]]{{عم}} نازل شده است. و در تبیین علت [[عدم تصریح به نام امامان]] نیز گفتیم که قرآن در این زمینه از روش توصیفی بهره برده است تا [[مردم]] ملاکهای [[امامت]] و [[رهبری الهی]] را از قرآن جویا شوند و با تطبیق ویژگیهای یادشده در قرآن، [[امام]] خود را در هر [[زمان]] بشناسند. از سوی دیگر، عدم تصریح به نام اشخاص، موج مصون ماندن آنان از [[کید]] و [[مکر]] بدخواهان میشود؛ ضمن اینکه تصریح به نام اشخاص، مساوی با پذیرش [[قطعی]] توسط مردم نیست.<ref>[[حافظ نجفی|نجفی، حافظ]]، [[قرآن و امامت اهل بیت (مقاله)|مقاله «قرآن و امامت اهل بیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۲۱ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۲۱]] ص ۶۴.</ref> | دیدگاه [[شیعه امامیه]] درباره [[ولایت]] و [[امامت اهل بیت]]{{عم}} در [[قرآن]] که با نظر شماری از علمای [[اهل سنت]] نیز [[پشتیبانی]] میشود، این شد که چندین [[آیه قرآن]] پیرامون [[ولایت اهل بیت]]{{عم}} نازل شده است. و در تبیین علت [[عدم تصریح به نام امامان]] نیز گفتیم که قرآن در این زمینه از روش توصیفی بهره برده است تا [[مردم]] ملاکهای [[امامت]] و [[رهبری الهی]] را از قرآن جویا شوند و با تطبیق ویژگیهای یادشده در قرآن، [[امام]] خود را در هر [[زمان]] بشناسند. از سوی دیگر، عدم تصریح به نام اشخاص، موج مصون ماندن آنان از [[کید]] و [[مکر]] بدخواهان میشود؛ ضمن اینکه تصریح به نام اشخاص، مساوی با پذیرش [[قطعی]] توسط مردم نیست.<ref>[[حافظ نجفی|نجفی، حافظ]]، [[قرآن و امامت اهل بیت (مقاله)|مقاله «قرآن و امامت اهل بیت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۲۱ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۲۱]] ص ۶۴.</ref> | ||
==[[ادله قرآنی]] [[امامت]]== | |||
برای [[اثبات]] [[الهی بودن منصب امامت]] به [[آیات]] فراوانی میتوان استناد کرد که به جهت اختصار تنها به دو نمونه اکتفا میکنیم: | |||
===[[آیه ابتلا]]=== | |||
{{متن قرآن|وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگار ابراهیم، او را با کلماتی آزمود و او آنها را به انجام رسانید؛ فرمود: من تو را پیشوای مردم میگمارم. (ابراهیم) گفت: و از فرزندانم (چه کس را)؟ فرمود: پیمان من به ستمکاران نمیرسد» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref> | |||
مراد از [[امام]] در عبارت {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} غیر از [[نبوت]]، یعنی امامت است<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۲۷۰ و ۲۷۱؛ حکیم، الإمامة وأهل البیت{{عم}}، ص۲۲. برخی از اهل سنت مراد از امامت را نبوت دانستهاند. (فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۴، ص۳۶؛ آلوسی، روح المعانی، ج۱، ص۳۷۴).</ref>؛ زیرا: | |||
'''اولاً''': {{متن قرآن|إِمَامًا}} مفعول دوم {{متن قرآن|جَاعِلُكَ}} است و در صورتی اسم فاعل عمل میکند و مفعول میگیرد که به معنای حال یا [[آینده]] باشد و اگر به معنای ماضی باشد، عمل نمیکند. بنا بر این قاعده، جمله {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} وعدهای است در آینده برای [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}. خود این [[وعده]] از راه [[وحی]] به [[ابراهیم]]{{ع}} [[ابلاغ]] شده است؛ پس معلوم میشود پیش از آنکه این وعده به او برسد، [[پیامبر]] بوده است. بنابراین به طور قطع امامتی که بعدها به او عطا میشود، غیر از نبوتی است که در آن حال داشت؛ | |||
'''ثانیاً''': امامت ابراهیم{{ع}} در اواخر [[عمر]] او و بعد از [[بشارت]] به [[اسحاق]] و اسماعیل{{ع}} بود. [[ملائکه]] این بشارت را هنگامی آوردند که آمده بودند [[قوم لوط]] را هلاک کنند و آن وقت ابراهیم{{ع}} پیامبر بود. پس معلوم میشود پیش از امامت دارای نبوت بود. در نتیجه امامتش غیر از نبوتش بوده است. | |||
مراد از {{متن قرآن|عَهْدِي}} نیز، که [[خداوند]] به خود اضافه کرده، امامت است<ref>ر.ک: طوسی، التبیان، ج۱، ص۴۴۸؛ بحرانی، منار الهدی، ص۱۵۱؛ مطهری، مجموعه آثار، ج۴، ص۷۸۳؛ فخر رازی، الأربعین فی أصول الدین، ج۲، ص۱۲۲؛ جصاص، احکام القرآن، ج۱، ص۸۵؛ زمخشری، الکشاف، ج۱، ص۱۸۴.</ref>؛ زیرا {{متن قرآن|لَا يَنَالُ عَهْدِي}} پاسخ [[خداوند]] به [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} است که با قولش {{متن قرآن|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي}} از خداوند [[مقام امامت]] را برای فرزندانش درخواست کرد. بنابراین اگر مراد [[امامت]] نباشد، جواب با سؤال و درخواست، مطابقت نخواهد داشت<ref>جمعی از نویسندگان، امامتپژوهی، ص۲۶۸.</ref>. | |||
[[آیه شریفه]] از جهاتی دلالت بر [[الهی بودن مقام امامت]] دارد: | |||
اول: فقره {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} دلالت دارد که امامت مقامی است که باید از طرف [[خدای تعالی]] معین و [[جعل]] شود<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۲۷۴.</ref>؛ | |||
دوم: در فقره {{متن قرآن|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}} نیز امامت «[[عهد]] [[خدا]]» نامیده شده است؛ {{متن قرآن|عَهْدِي}} یعنی امامت عهد من است، نه عهد [[مردم]]؛ لذا امامت، منصبی [[الهی]] است<ref>مطهری، مجموعه آثار، ج۴، ص۷۸۳.</ref>. روشن است [[عهد خداوند]] تنها از سوی او معنا دارد؛ نه از سوی مردم. اگر امامت، منصبی الهی و به [[نص]] و تعیین خداوند نبود، خداوند نمیفرمود {{متن قرآن|عَهْدِي}} و آن را به جعل و نص خود [[مقید]] نمیکرد و نمیفرمود: {{متن قرآن|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>بحرانی، منار الهدی، ص۱۵۱.</ref>؛ | |||
سوم: درخواست حضرت ابراهیم{{ع}} برای [[جعل امامت]] در ذریهاش، دلالت بر الهی بودن مقام امامت دارد؛ زیرا اگر [[منصب امامت]] در [[اختیار]] [[بشر]] بود، حضرت ابراهیم{{ع}} بدون درخواست از خداوند، خود امامت را برای ذریهاش اختیار میکرد. بنابراین از درخواست [[ابراهیم]]{{ع}} برای جعل امامت در [[ذریه]] خود، معلوم میشود که امامت امری الهی است و در اختیار بشر نیست<ref>بحرانی، منار الهدی، ص۱۵۰.</ref>.<ref>[[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[الهی بودن مقام امامت (مقاله)|مقاله «الهی بودن مقام امامت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۶]] ص ۲۱.</ref> | |||
===[[آیه تبلیغ]]=== | |||
{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}<ref>«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرساندهای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه میگیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمیکند» سوره مائده، آیه ۶۷.</ref> | |||
[[آیه شریفه]] با [[صراحت]] و تأکید به [[پیامبر]]{{صل}} دستور میدهد که آنچه را از طرف [[پروردگار]] بر او نازل شده است، به [[مردم]] [[ابلاغ]] کند: {{متن قرآن|بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ}}. سپس برای تأکید بیشتر به او [[اخطار]] میدهد که اگر از این کار خودداری کند، [[رسالت]] [[خدا]] را [[تبلیغ]] نکرده است: {{متن قرآن|وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}}. از آنجا که آیه شریفه، به [[اذعان]] بسیاری از [[عالمان]] و [[مفسران شیعه]] و اذعان ضمنی برخی از [[مفسرین]] [[سنی]]، در [[روز عید غدیر]] و درباره [[امام علی]]{{ع}} و [[ولایت]] او نازل شده است و مراد از {{متن قرآن|مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ}} [[ولایت امیرمؤمنان]] علی{{ع}} است<ref>ر.ک: قمی، تفسیر القمی، ج۱، ص۱۷۱؛ عیاشی، تفسیر العیاشی، ج۱، ص۳۲۸ و ۳۳۱-۳۳۴؛ بحرانی، البرهان، ج۲، ص۲۲۹-۲۳۱؛ طباطبایی، المیزان، ج۶، ص۴۸؛ واحدی، اسباب نزول القرآن، ص۲۰۴؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۴۹-۲۵۹؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۴۲، ص۲۳۷؛ ابن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۱۱۷۲؛ ابن مردویه، مناقب علی بن أبیطالب، ص۲۳۹ و ۲۴۰؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۲، ص۲۹۸؛ علامه امینی در کتاب الغدیر حدود سی حدیث از منابع مختلف اهل سنت در این باره نقل کرده است. (امینی، الغدیر، ج۱، ص۴۲۳-۴۳۸).</ref>، از این رو طبق این [[آیه]]، ولایت و [[امامت امام علی]]{{ع}} از سوی خدا نازل شده است و پیامبر{{صل}} [[وظیفه]] ابلاغ آن را بر عهده داشته است. بر این اساس [[امامت]] [[منصب]] و مقامی [[الهی]] و به [[نص]] و تعیین [[خداوند]] است؛ نه امری بشری و در [[اختیار]] مردم<ref>به آیات دیگری مانند آیه ۶۸ قصص (آل یاسین، أصول الدین، ص۲۷۹؛ مجلسی، امامشناسی، ص۷۲؛ بحرانی، منار الهدی، ص۱۵۴ و ۱۵۵)، آیه سوم سوره مائده (امامشناسی، ص۶۸)، آیه ۲۴۷ سوره بقره (منار الهدی، ص۱۵۳) و آیات دیگر (ر.ک: منار الهدی، ص۱۵۳-۱۵۶؛ امامشناسی، ص۶۸-۷۲) برای اثبات الهی بودن امامت استناد شده است.</ref>.<ref>[[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[الهی بودن مقام امامت (مقاله)|مقاله «الهی بودن مقام امامت»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۶]] ص ۲۳.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||