حماد بن عیسی جهنی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[ابومحمد حماد بن عیسی بن عبیده جهنی بصری کوفی]]، ملقب به [[غریق الجحفه]] اصل وی از [[کوفه]] و از [[موالی]] [[قبیله جهینه]] بود و نسبت وی بدین سبب است.<ref>رجال النجاشی، ج۱، ص۳۳۷.</ref> [[تاریخ]] و محل ولادت وی به [[درستی]] روشن نیست. [[کشّی]] می‌‌نویسد: حماد به هنگام [[مرگ]] هفتاد و اندی سال [[عمر]] داشت،<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۳۱۷.</ref> اما [[نجاشی]] سن وی را به هنگام [[وفات]] نود و اندی دانسته است.<ref>رجال النجاشی، ج۱، ص۳۳۹.</ref> به نظر می‌‌رسد این [[اختلاف]] به دلیل ضبط کلمه سبعین و تسعین است. به هر حال با توجه به سن وی و وفات او به سال ۲۰۹ هـ، ولادت حماد باید در حدود ۱۲۰ یا ۱۴۰ هـ بوده باشد. حماد در [[بصره]] اقامت داشت<ref>خلاصة الاقوال،ص ۵۶.</ref> و از [[اصحاب]] [[امام صادق]]، [[امام کاظم]] و [[امام رضا]]{{عم}} بود<ref>رجال البرقی، ص۲۱، ۴۸ و ۵۳.</ref> و [[زمان امام جواد]]{{ع}} را نیز [[درک]] کرد<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۳۱۷.</ref> و از آن بزرگان [[حدیث]] [[روایت]] کرده است، اما [[روایات]] منقوله او از امام رضا و [[امام جواد]]{{عم}} در دست نیست.<ref>رجال النجاشی، ج۱، ص۳۳۷.</ref> به گفته خویش، وی هفتاد حدیث از [[امام صادق]]{{ع}} شنیده و آنها را [[حفظ]] کرده است، اما از شدت [[احتیاط]] که مبادا کم و زیادی در نقل عبارات آنها واقع شود، تنها بیست حدیث از آن [[حضرت]] بازگو نمود.

به جز منابع [[شیعی]] در [[منابع اهل سنت]] نیز نام وی ذکر شده و روایاتی از او نقل شده است.<ref>الوافی بالوفیات، ج۱۳، ص۱۵۱.</ref> وی علاوه بر [[امامان معصوم]]{{ع}} از کسانی چون [[ابن جریح]]، [[حنظلة بن ابی سفیان ثوری]]،<ref> خلاصة تهذیب تهذیب الکمال، ج۳، ص۱۹.</ref> [[عبدالله بن مغیره]] و [[عبدالله بن سنان]] [[روایت]] کرده است.<ref>رجال النجاشی، ج۱، ص۳۳۸.</ref> افراد بسیاری نیز از [[شاگردان]] و [[راویان]] وی بوده‌اند که از آن میان کسانی چون [[علی بن حدید]]، [[اسماعیل بن سهل]]،<ref>الفهرست (طوسی)، ص۶۱.</ref> [[ابراهیم جوزجانی]] و [[ابوبکر صاغانی]] را می‌‌توان نام برد.<ref>تاریخ الاسلام، ج۱۴، ص۱۲۹.</ref> بنا به روایت کشّی، حماد فردی [[فقیه]] و از [[اصحاب اجماع]] بود که علمای [[مذهب]] بر [[اتقان]] و اعتبار روایت ایشان [[اتفاق نظر]] دارند.<ref>اختیار معرفة الرجال، ص۳۷۵.</ref> از روایت [[شیخ طوسی]] معلوم می‌‌شود که حماد پس از [[شهادت امام کاظم]]{{ع}} اندک زمانی در [[امامت]] آن [[حضرت]] وقوف کرد، لکن به زودی از عقیده‌اش برگشت.<ref>الغیبه، ص۷۱.</ref> به هر حال [[رجالیون]] [[شیعه]] وی را [[موثق]] دانسته<ref>رجال الطوسی، ص۳۴۶.</ref> و از علمای [[اهل سنت]]، تنها [[یحیی بن معین]] او را شیخ [[صالح]] می‌‌داند<ref> تهذیب الکمال، ج۷، ص۲۸۲.</ref> و [[ابن حبان]]، [[ابن حجر]] و [[ابن ابی حاتم]] او را [[تضعیف]] کرده‌اند.<ref>الجرح و التعدیل، ج۳، ص۱۴۵؛ المجروحین، ج۱، ص۲۵۳.</ref> وی در نهایت چنان که گفته شد، به سال ۲۰۸ یا ۲۰۹ هـ در ایام [[امامت امام جواد]]{{ع}} از [[دنیا]] رفت<ref>رجال النجاشی، ج۱، ص۳۳۷.</ref> و در سیاله، از نواحی [[مدینه]] به [[خاک]] سپرده شد.<ref> کشف الغمه، ج۲، ص۳۶۵.</ref> وی دارای آثار و تألیفاتی بوده که عبارت‌اند از: النوادر، الزکاة، الصلاة<ref> الفهرست (طوسی)، ص۶۱.</ref> و جزء فی الحدیث<ref>الذریعه، ج۵، ص۱۰۰.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص 293.</ref>