حق صلوات: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۰۳۰ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'منتها' به 'لکن')
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = حق اهل بیت
| موضوع مرتبط = حق اهل بیت
| عنوان مدخل  = حق صلوات
| عنوان مدخل  =  
| مداخل مرتبط = [[حق صلوات در قرآن]] - [[حق صلوات در حدیث]] - [[حق صلوات در معارف دعا و زیارات]]
| مداخل مرتبط =  
| پرسش مرتبط  = حق صلوات (پرسش)
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}


== حق صلوات ==
== حق صلوات ==
* [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستند، ای مؤمنان! بر او درود فرستید و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref> در این [[آیه]]، [[مقام پیامبر]] اکرم {{صل}} و [[اهل بیت]] {{ع}} به [[بهترین]] وجه ترسیم شده است؛ چرا که [[خداوند متعال]] در کنار [[فرشتگان]] مقربش بر ایشان [[صلوات]] و [[درود]] می‌فرستد و به [[مؤمنان]] هم [[دستور]] می‌دهد آنها نیز این کار را بکنند. درواقع این [[آیه]] علاقۀ خاص [[خداوند متعال]] و [[فرشتگان]] نسبت به [[پیامبر]] و [[حفظ]] [[حرمت]] [[پیامبر]] را نشان می‌دهد. [[مقام پیامبر]] آنقدر والاست که [[خداوند]] و تمام فرشتگانی که [[تدبیر]] [[جهان]] بر عهده آنها گذاشته شده است، بر او [[درود]] می‌فرستند، اکنون که چنین است شما نیز با این [[پیام]] [[جهان هستی]] هماهنگ شوید<ref>ر. ک: حبیب الله صمیمی، فضائل و شناخت معصومین با لسان اهل بیت {{ع}}، ص۵۰.</ref>.<ref>ر. ک: [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۱۰-۱۱۱.</ref>
[[خداوند]] در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستند، ای مؤمنان! بر او درود فرستید و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref> در این [[آیه]]، [[مقام پیامبر]] اکرم {{صل}} و [[اهل بیت]] {{ع}} به [[بهترین]] وجه ترسیم شده است؛ چرا که [[خداوند متعال]] در کنار [[فرشتگان]] مقربش بر ایشان [[صلوات]] و [[درود]] می‌فرستد و به [[مؤمنان]] هم [[دستور]] می‌دهد آنها نیز این کار را بکنند. درواقع این [[آیه]] علاقۀ خاص [[خداوند متعال]] و [[فرشتگان]] نسبت به [[پیامبر]] و [[حفظ]] [[حرمت]] [[پیامبر]] را نشان می‌دهد. [[مقام پیامبر]] آنقدر والاست که [[خداوند]] و تمام فرشتگانی که [[تدبیر]] [[جهان]] بر عهده آنها گذاشته شده است، بر او [[درود]] می‌فرستند، اکنون که چنین است شما نیز با این [[پیام]] [[جهان هستی]] هماهنگ شوید<ref>ر. ک: حبیب الله صمیمی، فضائل و شناخت معصومین با لسان اهل بیت {{ع}}، ص۵۰.</ref>
* برخی از علمای [[اهل سنت]] می‌‌گویند: «[[درود]] برای [[خداوند]] قرار داده شده است و [[صلوات]] [[ملائکه]] عطف بر [[صلوات]] [[خداوند]] شده است و این دو با هم یکی شده‌اند، چرا؟ به خاطر [[تعظیم]] و [[بزرگداشت]] [[نبی اکرم]]<ref>فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۱. </ref>، اما با وجود [[صلوات]] [[خداوند]] و [[ملائکه]] چه احتیاجی به [[صلوات]] ما هست؟ [[صلوات]] بر ایشان به خاطر نیاز ایشان به آن [[صلوات]] نیست و الا با وجود [[صلوات]] [[خداوند]] به [[صلوات]] [[ملائکه]] هیچ نیازی نبود، این فقط به خاطر اظهار [[تعظیم]] و [[تکریم]] ایشان از سوی ماست، [[شفقت]] و [[دلسوزی]] بر ما، به خاطر همین [[حضرت رسول]] فرمودند: هر کسی که بر من یکبار [[صلوات]] بفرستد [[خداوند]] بر او ده بار [[صلوات]] می‌فرستد»<ref>فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۲. </ref>.  
 
* لکن باید توجه داشت به [[دلیل]] آنکه [[پیامبر]] و [[اهل بیت]] گرامیشان مخلوق هستند لذا رو به سوی کمال دارند و هر چه بالا بروند باز هم نسبت به مراتب بالاتر نیاز دارند، [[صلوات]] هم برای ایشان مؤثر است، هر چند [[مقرب]] درگاه الهی‌اند اما از طرف ما به [[دلیل]] آیۀ {{متن قرآن|قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَنْ شَاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلًا}}<ref>«بگو: برای این (پیامبری) از شما مزدی نمی‌خواهم جز این که هر کس بخواهد به سوی پروردگار خویش راهی پیش گیرد» سوره فرقان، آیه ۵۷.</ref> که نیاز ما و تأثیرات بسیار شگرفی که بر روی [[سعادت]] [[انسانی]] ما دارد [[واجب]] شده است<ref>ر. ک: [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۱۱- ۱۱۳.</ref>.
برخی از علمای [[اهل سنت]] می‌‌گویند: «[[درود]] برای [[خداوند]] قرار داده شده است و [[صلوات]] [[ملائکه]] عطف بر [[صلوات]] [[خداوند]] شده است و این دو با هم یکی شده‌اند، چرا؟ به خاطر [[تعظیم]] و [[بزرگداشت]] [[نبی اکرم]]<ref>فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۱. </ref>، اما با وجود [[صلوات]] [[خداوند]] و [[ملائکه]] چه احتیاجی به [[صلوات]] ما هست؟ [[صلوات]] بر ایشان به خاطر نیاز ایشان به آن [[صلوات]] نیست و الا با وجود [[صلوات]] [[خداوند]] به [[صلوات]] [[ملائکه]] هیچ نیازی نبود، این فقط به خاطر اظهار [[تعظیم]] و [[تکریم]] ایشان از سوی ماست، [[شفقت]] و [[دلسوزی]] بر ما، به خاطر همین [[حضرت رسول]] فرمودند: هر کسی که بر من یکبار [[صلوات]] بفرستد [[خداوند]] بر او ده بار [[صلوات]] می‌فرستد»<ref>فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۲.</ref>.  
 
لکن باید توجه داشت به [[دلیل]] آنکه [[پیامبر]] و [[اهل بیت]] گرامیشان مخلوق هستند لذا رو به سوی کمال دارند و هر چه بالا بروند باز هم نسبت به مراتب بالاتر نیاز دارند، [[صلوات]] هم برای ایشان مؤثر است، هر چند [[مقرب]] درگاه الهی‌اند اما از طرف ما به [[دلیل]] آیۀ {{متن قرآن|قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَنْ شَاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلًا}}<ref>«بگو: برای این (پیامبری) از شما مزدی نمی‌خواهم جز این که هر کس بخواهد به سوی پروردگار خویش راهی پیش گیرد» سوره فرقان، آیه ۵۷.</ref> که نیاز ما و تأثیرات بسیار شگرفی که بر روی [[سعادت]] [[انسانی]] ما دارد [[واجب]] شده است<ref>ر.ک: [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۱۰- ۱۱۳.</ref>.


== معنای [[صلوات]] ==
== معنای [[صلوات]] ==
* [[امام کاظم]] {{ع}} در ضمن [[حدیثی]] که از معنای [[درود]] [[خداوند]]، [[ملائکه]] و [[مؤمن]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} سؤال شد، فرمودند: «[[درود]] [[خدا]]، [[رحمت]] خداست و [[درود]] [[ملائکه]]، [[تزکیه]] ایشان است و [[درود]] [[مؤمن]] دعایشان برای اوست...»<ref>{{متن حدیث|قَالَ قُلْتُ مَا مَعْنَی صَلَاةِ اللَّهِ وَ مَلَائِکَتِهِ وَ صَلَاةِ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ صَلَاةُ اللَّهِ رَحْمَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ صَلَاةُ مَلَائِکَتِهِ تَزْکِیَةٌ مِنْهُمْ لَهُ وَ صَلَاةُ الْمُؤْمِنِینَ دُعَاءٌ مِنْهُمْ لَه‏}}؛ ثواب الأعمال، ص۱۵۶.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} نیز در این باره می‌فرماید: «شخصی که بر [[پیامبر]] [[صلوات]] می‌فرستد مفهومش آن است که من بر سر [[پیمان]] خود باقی هستم و به «بلی» که در عالم «ذَر» به سؤال {{متن قرآن|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ}} گفته‌ام [[وفا]] دارم»<ref>{{متن حدیث|قَالَ الصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع‏ مَنْ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ ص فَمَعْنَاهُ أَنِّی أَنَا عَلَی الْمِیثَاقِ وَ الْوَفَاءِ الَّذِی قَبِلْتُ حِینَ قَوْلِهِ- أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلی‏}}؛ معانی الأخبار، ص۱۱۶؛ ابن طاوس، فلاح السائل، ص ۱۱۳ـ ۱۱۴..</ref>.<ref>ر. ک: [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۱۰-۱۱۱.</ref>
[[امام کاظم]] {{ع}} در ضمن [[حدیثی]] که از معنای [[درود]] [[خداوند]]، [[ملائکه]] و [[مؤمن]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} سؤال شد، فرمودند: «[[درود]] [[خدا]]، [[رحمت]] خداست و [[درود]] [[ملائکه]]، [[تزکیه]] ایشان است و [[درود]] [[مؤمن]] دعایشان برای اوست...»<ref>{{متن حدیث|قَالَ قُلْتُ مَا مَعْنَی صَلَاةِ اللَّهِ وَ مَلَائِکَتِهِ وَ صَلَاةِ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ صَلَاةُ اللَّهِ رَحْمَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ صَلَاةُ مَلَائِکَتِهِ تَزْکِیَةٌ مِنْهُمْ لَهُ وَ صَلَاةُ الْمُؤْمِنِینَ دُعَاءٌ مِنْهُمْ لَه‏}}؛ ثواب الأعمال، ص۱۵۶.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} نیز در این باره می‌فرماید: «شخصی که بر [[پیامبر]] [[صلوات]] می‌فرستد مفهومش آن است که من بر سر [[پیمان]] خود باقی هستم و به «بلی» که در عالم «ذَر» به سؤال {{متن قرآن|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ}} گفته‌ام [[وفا]] دارم»<ref>{{متن حدیث|قَالَ الصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع‏ مَنْ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ ص فَمَعْنَاهُ أَنِّی أَنَا عَلَی الْمِیثَاقِ وَ الْوَفَاءِ الَّذِی قَبِلْتُ حِینَ قَوْلِهِ- أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلی‏}}؛ معانی الأخبار، ص۱۱۶؛ ابن طاوس، فلاح السائل، ص ۱۱۳ـ ۱۱۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۱۰-۱۱۱.</ref>


== چگونگی [[صلوات]] ==
== چگونگی [[صلوات]] ==
* در مورد چگونگی [[صلوات بر پیامبر]] [[روایات]] فراوانی از [[منابع شیعه]] و [[سنی]] وجود دارد که باید "[[آل محمد]]" را به هنگام [[صلوات]] بر "[[محمد]]" اضافه کرد: یکی از [[یاران پیامبر]] به نام "کعب" [[نقل]] می‌کند: هنگامی که [[آیه صلوات]] نازل شد عرض کردم: [[سلام]] بر تو را می‌دانیم ولی "صلاة" بر تو چگونه است؟ فرمود: بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا صَلَّیْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ اللَّهُمَّ وَ بَارِکْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا بَارَکْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ}}<ref>«بار خدایا بر محمد و خاندانش درود بفرست آن‌گونه که بر ابراهیم وآل ابراهیم درود فرستادی و برکتت را بر محمد و آل محمد فرو فرست همان‌گونه که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم نازل نمودی، تویی ستوده عزتمند"؛ مجمع البیان، ج۱۱، ص۵۶۴؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۵، ص۲۱۵ و ۲۱۶؛ فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۲.</ref>. [[سیوطی]] از بزرگان علمای [[اهل سنت]] نزدیک به ۱۸ [[روایت]] شبیه به این [[روایت]] بیان می‌کند که همه آنها به طور صریح دلالت دارند براینکه: لفظ "[[آل محمد]]" در تحقق [[صلوات]] مدخلیت دارد و [[صلوات]] بر "[[محمد]]" بدون عطف کلمه "[[آل محمد]]" بر آن، از [[درجه]] اعتبار ساقط است.
در مورد چگونگی [[صلوات بر پیامبر]] [[روایات]] فراوانی از [[منابع شیعه]] و [[سنی]] وجود دارد که باید "[[آل محمد]]" را به هنگام [[صلوات]] بر "[[محمد]]" اضافه کرد: یکی از [[یاران پیامبر]] به نام "کعب" [[نقل]] می‌کند: هنگامی که [[آیه صلوات]] نازل شد عرض کردم: [[سلام]] بر تو را می‌دانیم ولی "صلاة" بر تو چگونه است؟ فرمود: بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا صَلَّیْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ اللَّهُمَّ وَ بَارِکْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا بَارَکْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ}}<ref>«بار خدایا بر محمد و خاندانش درود بفرست آن‌گونه که بر ابراهیم وآل ابراهیم درود فرستادی و برکتت را بر محمد و آل محمد فرو فرست همان‌گونه که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم نازل نمودی، تویی ستوده عزتمند"؛ مجمع البیان، ج۱۱، ص۵۶۴؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۵، ص۲۱۵ و ۲۱۶؛ فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۲.</ref>. [[سیوطی]] از بزرگان علمای [[اهل سنت]] نزدیک به ۱۸ [[روایت]] شبیه به این [[روایت]] بیان می‌کند که همه آنها به طور صریح دلالت دارند براینکه: لفظ "[[آل محمد]]" در تحقق [[صلوات]] مدخلیت دارد و [[صلوات]] بر "[[محمد]]" بدون عطف کلمه "[[آل محمد]]" بر آن، از [[درجه]] اعتبار ساقط است.
* در روایتی از خود [[رسول خدا]] {{صل}} [[نقل]] شده فرمودند: «هرگز بر من [[صلوات]] ناقص نفرستید! عرض کردند: [[صلوات]] ناقص چیست؟ فرمود: اینکه فقط بگوئید {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّد}} و ادامه ندهید، بلکه باید بگوئید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ}}<ref>السمهودی، جواهر العقدین، ج۲، ص۴۹؛ ینابیع المودة، ج۱، ص۳۷.</ref>.<ref>ر. ک: [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۱۱- ۱۱۳.</ref>
 
* [[معاویه]] بن [[عمار]] می‌گوید نزد [[امام صادق]] از برخی [[انبیا]] یاد کردم و بر آنها [[صلوات]] فرستادم [[حضرت]] فرمود: "هنگامی که یاد یکی از [[انبیاء]] شد پس اول بر [[محمد و آلش]]، سپس بر او [[صلوات]] بفرستید و اینگونه بگویید [[صلوات بر محمد و آلش]] و بر جمیع [[انبیاء]]<ref>{{متن حدیث|صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ عَلَی جَمِیعِ الْأَنْبِیَاء}}؛ شیخ صدوق، الأمالی، ص۳۸۰.</ref>.<ref>ر. ک: [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۱۳- ۱۱۴.</ref>
در روایتی از خود [[رسول خدا]] {{صل}} [[نقل]] شده فرمودند: «هرگز بر من [[صلوات]] ناقص نفرستید! عرض کردند: [[صلوات]] ناقص چیست؟ فرمود: اینکه فقط بگوئید {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّد}} و ادامه ندهید، بلکه باید بگوئید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ}}<ref>السمهودی، جواهر العقدین، ج۲، ص۴۹؛ ینابیع المودة، ج۱، ص۳۷.</ref>
 
[[معاویه]] بن [[عمار]] می‌گوید نزد [[امام صادق]] از برخی [[انبیا]] یاد کردم و بر آنها [[صلوات]] فرستادم [[حضرت]] فرمود: "هنگامی که یاد یکی از [[انبیاء]] شد پس اول بر [[محمد و آلش]]، سپس بر او [[صلوات]] بفرستید و اینگونه بگویید [[صلوات بر محمد و آلش]] و بر جمیع [[انبیاء]]<ref>{{متن حدیث|صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ عَلَی جَمِیعِ الْأَنْبِیَاء}}؛ شیخ صدوق، الأمالی، ص۳۸۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|حقوق اهل بیت]]، ص۱۱۱- ۱۱۴.</ref>


== [[آثار صلوات]] ==
== [[آثار صلوات]] ==
خط ۲۳: خط ۲۷:
== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
* [[پرونده:1379781.jpg|22px]] [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|'''حقوق اهل بیت''']]
# [[پرونده:1379781.jpg|22px]] [[آرزو شکری|شکری، آرزو]]، [[حقوق اهل بیت (کتاب)|'''حقوق اهل بیت''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


خط ۳۱: خط ۳۵:
* [[صلوات بر امام مهدی]]
* [[صلوات بر امام مهدی]]
{{پایان مدخل‌ وابسته}}
{{پایان مدخل‌ وابسته}}
== [[:رده:آثار اهل بیت|منبع‌شناسی جامع اهل بیت]] ==
{{منبع جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های اهل بیت|کتاب‌شناسی اهل بیت]]
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های اهل بیت|مقاله‌شناسی اهل بیت]]
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های اهل بیت|پایان‌نامه‌شناسی اهل بیت]]
{{پایان منبع جامع}}


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:حق اهل بیت]]
[[رده:اهل بیت]]
[[رده:اهل بیت]]
[[رده:حق صلوات]]
۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش