امداد غیبی در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'سپاهیان اسلام' به 'سپاهیان اسلام'
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف')
جز (جایگزینی متن - 'سپاهیان اسلام' به 'سپاهیان اسلام')
خط ۴۷: خط ۴۷:
=== یاری با [[فرشتگان]] ===
=== یاری با [[فرشتگان]] ===
* روشن‌ترین و مهم‌ترین مصداق کمک‌های ویژه [[الهی]] آمدن [[فرشتگان]] امدادگر به [[یاری پیامبر]] و [[مسلمانان]] در [[جنگ‌های صدر اسلام]] است. گرچه [[خدا]] در جنگ‌های فراوانی [[مسلمانان]] را [[یاری]] کرد: {{متن قرآن|لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ }}<ref> بی‌گمان خداوند در نبردهایی بسیار و در روز جنگ شما را یاری کرده است؛ سوره توبه، آیه ۲۵.</ref>؛ ولی در آیاتی به حضور [[فرشتگان]] امدادگر تصریح کرده است و اگر در مورد عبارت {{متن قرآن|جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا}} جای [[تفسیر]] آن به همه نیروهای پنهان هستی باشد؛ لکن مراد از {{متن قرآن|الْمَلائِكَةِ}} بی‌تردید فقط [[فرشتگان]] است. به گفته بیشتر [[مفسران]]، [[یاری]] [[فرشتگان]] که در [[آیات]] آمده، مربوط به [[بدر]] و [[اُحُد]] است؛ لکن اگر [[آیات]] مربوط به لشکرهای نامرئی را هم به آنها بیفزاییم، نبردهای [[احزاب]]، [[حنین]] و [[جنگ]] با [[یهود]] [[بنی‌قریظه]] را نیز در برمی‌گیرد<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
* روشن‌ترین و مهم‌ترین مصداق کمک‌های ویژه [[الهی]] آمدن [[فرشتگان]] امدادگر به [[یاری پیامبر]] و [[مسلمانان]] در [[جنگ‌های صدر اسلام]] است. گرچه [[خدا]] در جنگ‌های فراوانی [[مسلمانان]] را [[یاری]] کرد: {{متن قرآن|لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ }}<ref> بی‌گمان خداوند در نبردهایی بسیار و در روز جنگ شما را یاری کرده است؛ سوره توبه، آیه ۲۵.</ref>؛ ولی در آیاتی به حضور [[فرشتگان]] امدادگر تصریح کرده است و اگر در مورد عبارت {{متن قرآن|جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا}} جای [[تفسیر]] آن به همه نیروهای پنهان هستی باشد؛ لکن مراد از {{متن قرآن|الْمَلائِكَةِ}} بی‌تردید فقط [[فرشتگان]] است. به گفته بیشتر [[مفسران]]، [[یاری]] [[فرشتگان]] که در [[آیات]] آمده، مربوط به [[بدر]] و [[اُحُد]] است؛ لکن اگر [[آیات]] مربوط به لشکرهای نامرئی را هم به آنها بیفزاییم، نبردهای [[احزاب]]، [[حنین]] و [[جنگ]] با [[یهود]] [[بنی‌قریظه]] را نیز در برمی‌گیرد<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
* [[آیات]] ۱۲۳ ـ ۱۲۵ آل‌عمران به [[نصرت]] [[سپاهیان]] [[اسلام]] در [[نبرد]] [[بدر]] به وسیله [[فرشتگان]] تصریح کرده است: {{متن قرآن|وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشکرُونَ إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَن يَكْفِيَكُمْ أَن يُمِدَّكُمْ رَبُّكُم بِثَلاثَةِ آلافٍ مِّنَ الْمَلائِكَةِ مُنزَلِينَ بَلَى إِن تَصْبِرُواْ وَتَتَّقُواْ وَيَأْتُوكُم مِّن فَوْرِهِمْ هَذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُم بِخَمْسَةِ آلافٍ مِّنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمِينَ}}<ref>و بی‌گمان خداوند در بدر شما را با آنکه ناتوان بودید یاری کرد پس، از خداوند پروا کنید، باشد که سپاس گزارید یاد کن آنگاه را که به مؤمنان می‌گفتی: آیا بسنده‌تان نیست که خداوند با سه هزار فرشته فرو فرستاده از سوی خود شما را یاری رساند؟ چرا؛ بی‌گمان بسنده است و اگر شکیبایی کنید و پرهیزگاری ورزید و آنان چنین شتابان به سوی شما آیند خداوند شما را با پنج هزار فرشته نشانگذار یاری خواهد رساند؛ سوره آل عمران، آیه ۱۲۳- ۱۲۵.</ref> این [[آیات]] پس از شکستِ [[مسلمانان]] در [[اُحُد]] نازل شد. آنجا که [[دشمن]] [[مشرک]] خواست با تهاجمی دوباره اساس [[حکومت]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} در [[مدینه]] را ویران کند <ref>نمونه، ج ۳، ص ۷۸.</ref>. در آن لحظات سخت با [[نزول آیات]] فوق و ابتکار بی‌نظیر [[رسول اکرم]] {{صل}}«[[فرمان]] عمومی به آماده شدن همه نیروها حتی مجروحان برای [[پیکار]] با [[دشمن]] و حرکت از [[مدینه]]» <ref>فروغ ابدیت، ج ۲، ص ۷۷؛ تاریخ پیامبر اسلام، ص ۳۱۸؛ نبردهای محمد۹، ص ۱۳۴.</ref> [[مسلمانان]] [[روحیه]] و نیرویی تازه گرفته و مجدّداً آماده [[پیکار]] با [[مشرکان]] شدند. [[دشمنان]] نیز با [[مشاهده]] این حرکت به [[وحشت]] افتاده و به [[تصور]] اینکه لشکری تازه‌نفس از [[مدینه]] عازم [[جنگ]] شده وادار به عقب‌نشینی و بازگشت به [[شهر]] خود شدند<ref> نمونه، ج ۳، ص ۷۸.</ref>. [[آیات]] [[سوره آل‌عمران]] اصل ماجرا را بیان کرده؛ لکن چگونگی و شرح فرود آمدن [[فرشتگان]] یاری‌بخش را [[آیات]] ۷ ـ ۱۵ [[سوره انفال]] عهده‌دار است. [[آیه]] نهم این [[سوره]] [[استغاثه]] به [[خداوند]] و [[اجابت]] آن را از سوی [[خدا]] به صورت [[امداد]] [[فرشتگان]] در [[جنگ بدر]] یادآور شده است: {{متن قرآن|إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُم بِأَلْفٍ مِّنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ}}<ref> یاد کن آنگاه را که از پروردگارتان فریادخواهی می‌کردید و به شما پاسخ داد که من با هزار فرشته پیاپی امدادگر شما خواهم بود؛ سوره انفال، آیه ۹.</ref> این درگیری، اولین درگیری [[مسلمانان]] با [[کافران]] بود و به سبب عواملی مانند عدم [[توازن]] نیروها و چند برابر بودن [[دشمن]]، [[اصرار]] آنان بر [[نجات]]، اموالی که در کاروان [[ابوسفیان]] داشتند و کینه‌های عمیق آنان نسبت به [[پیامبر]] و [[اسلام]]، مرحله [[سختی]] پیش آمده بود، ازاین‌رو در [[آیه]] بالا لفظ «[[استغاثه]]» به‌کار رفته است. این واژه معمولا در جایی به‌کار می‌رود که خطرِ گرفتار شدن در چنگ [[دشمن]] [[احساس]] شود. [[پیامبر]] [[دست]] به [[دعا]] برداشت و گفت: خدایا اگر [[مسلمانان]] کشته شوند کسی که در [[زمین]] تو را [[بندگی]] کند نخواهد ماند <ref>المیزان، ج ۹، ص ۲۳؛ نمونه، ج ۷، ص ۹۸.</ref>.
* [[آیات]] ۱۲۳ ـ ۱۲۵ آل‌عمران به [[نصرت]] [[سپاهیان اسلام]] در [[نبرد]] [[بدر]] به وسیله [[فرشتگان]] تصریح کرده است: {{متن قرآن|وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشکرُونَ إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَن يَكْفِيَكُمْ أَن يُمِدَّكُمْ رَبُّكُم بِثَلاثَةِ آلافٍ مِّنَ الْمَلائِكَةِ مُنزَلِينَ بَلَى إِن تَصْبِرُواْ وَتَتَّقُواْ وَيَأْتُوكُم مِّن فَوْرِهِمْ هَذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُم بِخَمْسَةِ آلافٍ مِّنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمِينَ}}<ref>و بی‌گمان خداوند در بدر شما را با آنکه ناتوان بودید یاری کرد پس، از خداوند پروا کنید، باشد که سپاس گزارید یاد کن آنگاه را که به مؤمنان می‌گفتی: آیا بسنده‌تان نیست که خداوند با سه هزار فرشته فرو فرستاده از سوی خود شما را یاری رساند؟ چرا؛ بی‌گمان بسنده است و اگر شکیبایی کنید و پرهیزگاری ورزید و آنان چنین شتابان به سوی شما آیند خداوند شما را با پنج هزار فرشته نشانگذار یاری خواهد رساند؛ سوره آل عمران، آیه ۱۲۳- ۱۲۵.</ref> این [[آیات]] پس از شکستِ [[مسلمانان]] در [[اُحُد]] نازل شد. آنجا که [[دشمن]] [[مشرک]] خواست با تهاجمی دوباره اساس [[حکومت]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} در [[مدینه]] را ویران کند <ref>نمونه، ج ۳، ص ۷۸.</ref>. در آن لحظات سخت با [[نزول آیات]] فوق و ابتکار بی‌نظیر [[رسول اکرم]] {{صل}}«[[فرمان]] عمومی به آماده شدن همه نیروها حتی مجروحان برای [[پیکار]] با [[دشمن]] و حرکت از [[مدینه]]» <ref>فروغ ابدیت، ج ۲، ص ۷۷؛ تاریخ پیامبر اسلام، ص ۳۱۸؛ نبردهای محمد۹، ص ۱۳۴.</ref> [[مسلمانان]] [[روحیه]] و نیرویی تازه گرفته و مجدّداً آماده [[پیکار]] با [[مشرکان]] شدند. [[دشمنان]] نیز با [[مشاهده]] این حرکت به [[وحشت]] افتاده و به [[تصور]] اینکه لشکری تازه‌نفس از [[مدینه]] عازم [[جنگ]] شده وادار به عقب‌نشینی و بازگشت به [[شهر]] خود شدند<ref> نمونه، ج ۳، ص ۷۸.</ref>. [[آیات]] [[سوره آل‌عمران]] اصل ماجرا را بیان کرده؛ لکن چگونگی و شرح فرود آمدن [[فرشتگان]] یاری‌بخش را [[آیات]] ۷ ـ ۱۵ [[سوره انفال]] عهده‌دار است. [[آیه]] نهم این [[سوره]] [[استغاثه]] به [[خداوند]] و [[اجابت]] آن را از سوی [[خدا]] به صورت [[امداد]] [[فرشتگان]] در [[جنگ بدر]] یادآور شده است: {{متن قرآن|إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُم بِأَلْفٍ مِّنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ}}<ref> یاد کن آنگاه را که از پروردگارتان فریادخواهی می‌کردید و به شما پاسخ داد که من با هزار فرشته پیاپی امدادگر شما خواهم بود؛ سوره انفال، آیه ۹.</ref> این درگیری، اولین درگیری [[مسلمانان]] با [[کافران]] بود و به سبب عواملی مانند عدم [[توازن]] نیروها و چند برابر بودن [[دشمن]]، [[اصرار]] آنان بر [[نجات]]، اموالی که در کاروان [[ابوسفیان]] داشتند و کینه‌های عمیق آنان نسبت به [[پیامبر]] و [[اسلام]]، مرحله [[سختی]] پیش آمده بود، ازاین‌رو در [[آیه]] بالا لفظ «[[استغاثه]]» به‌کار رفته است. این واژه معمولا در جایی به‌کار می‌رود که خطرِ گرفتار شدن در چنگ [[دشمن]] [[احساس]] شود. [[پیامبر]] [[دست]] به [[دعا]] برداشت و گفت: خدایا اگر [[مسلمانان]] کشته شوند کسی که در [[زمین]] تو را [[بندگی]] کند نخواهد ماند <ref>المیزان، ج ۹، ص ۲۳؛ نمونه، ج ۷، ص ۹۸.</ref>.
* در این هنگام [[خداوند]] دعای آن [[حضرت]] را [[مستجاب]] کرده و فرمود: شما را به ۱۰۰۰ [[فرشته]] [[یاری]] می‌کنم؛ فرشتگانی که به وصف "مُرْدِف" از آنها یاد می‌کند. آنها فرشتگانی بودند که [[فرشتگان]] دیگر را در ردیف خویش سوار کرده بودند <ref>روح المعانی، مج‌۶، ج‌۹، ص‌۲۵۱.</ref>. برای این وصف معانی دیگری نیز در [[تفاسیر]] آمده است: فرشته‌هایی که پی در پی به [[یاری]] [[مسلمانان]] شتافتند <ref>المیزان، ج۹،ص۲۰ـ۲۱؛ نمونه، ج۷، ص۱۰۳ـ۱۰۴.</ref> یا فرشتگانی که [[فرمانده]] و فرمانبر بودند که [[فرماندهان]] را "مُرْدِف" و [[فرمانبرداران]] را "مُرْدَف" گویند. البته ظاهر لفظ "مردف" همان معنای نخست است که بسیاری از [[مفسران]]<ref> جوامع الجامع، ج ۲، ص ۶؛ المیزان، ج ۹، ص ۲۰؛ راهنما، ج ۶، ص ۴۲۸.</ref> و نیز [[اهل]] لغت آورده‌اند <ref>مفردات، ص ۳۴۹، "ردف".</ref> و براساس آن، به این [[پرسش]] نیز پاسخ داده می‌شود که چرا در [[سوره آل‌عمران]] شمار [[فرشتگان]] امدادگر ۳۰۰۰ ولی در این [[آیات]] ۱۰۰۰ نفر آمده است، زیرا مردِفین ۱۰۰۰ نفر بودند و ۲۰۰۰ [[فرشته]] دیگر پشت سر آنان قرار داشتند<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴. - ۳۰۵.</ref>.
* در این هنگام [[خداوند]] دعای آن [[حضرت]] را [[مستجاب]] کرده و فرمود: شما را به ۱۰۰۰ [[فرشته]] [[یاری]] می‌کنم؛ فرشتگانی که به وصف "مُرْدِف" از آنها یاد می‌کند. آنها فرشتگانی بودند که [[فرشتگان]] دیگر را در ردیف خویش سوار کرده بودند <ref>روح المعانی، مج‌۶، ج‌۹، ص‌۲۵۱.</ref>. برای این وصف معانی دیگری نیز در [[تفاسیر]] آمده است: فرشته‌هایی که پی در پی به [[یاری]] [[مسلمانان]] شتافتند <ref>المیزان، ج۹،ص۲۰ـ۲۱؛ نمونه، ج۷، ص۱۰۳ـ۱۰۴.</ref> یا فرشتگانی که [[فرمانده]] و فرمانبر بودند که [[فرماندهان]] را "مُرْدِف" و [[فرمانبرداران]] را "مُرْدَف" گویند. البته ظاهر لفظ "مردف" همان معنای نخست است که بسیاری از [[مفسران]]<ref> جوامع الجامع، ج ۲، ص ۶؛ المیزان، ج ۹، ص ۲۰؛ راهنما، ج ۶، ص ۴۲۸.</ref> و نیز [[اهل]] لغت آورده‌اند <ref>مفردات، ص ۳۴۹، "ردف".</ref> و براساس آن، به این [[پرسش]] نیز پاسخ داده می‌شود که چرا در [[سوره آل‌عمران]] شمار [[فرشتگان]] امدادگر ۳۰۰۰ ولی در این [[آیات]] ۱۰۰۰ نفر آمده است، زیرا مردِفین ۱۰۰۰ نفر بودند و ۲۰۰۰ [[فرشته]] دیگر پشت سر آنان قرار داشتند<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴. - ۳۰۵.</ref>.
* برخی معتقدند که این [[فرشتگان]] همراه [[پیامبر]] در [[جنگ]] شرکت داشته‌اند <ref>تفسیر قرطبی، ج ۴، ص ۱۲۴.</ref>؛ ولی به نظر می‌رسد که آنان فقط برای تقویت [[روحی]] [[مسلمانان]] و [[تضعیف]] [[مشرکان]] آمده بودند <ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص ۱۳۰؛ پرتوی از قرآن، ج ۳، ص ۳۲۵؛ نمونه، ج ۳، ص ۸۰.</ref>، زیرا اولا از [[آیات قرآن]] نیز همین نظر استفاده می‌شود: {{متن قرآن|وَمَا جَعَلَهُ اللَّهُ إِلاَّ بُشْرَى لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُم بِهِ}}<ref> و خداوند آن را جز مژده‌ای برای شما قرار نداد و آنان را فرستاد تا دل‌هاتان بدان آرام یابد؛ سوره آل عمران، آیه ۱۲۶ و سوره انفال آیه ۱۰.</ref> ثانیاً اگر [[فرشتگان]]، جنگاوران [[دشمن]] را کشته باشند فضیلتی برای [[لشکر]] [[اسلام]] در این باره نمی‌ماند. ثالثاً کتب [[تاریخی]] شمار کشته‌های [[بدر]] و کشندگان آنها را [[ثبت]] کرده و هیچ نامی از کشنده ناشناخته‌ای نیامده است. این [[حقیقت]] وقتی آشکارتر می‌گردد که به [[قدرت]] فرشته‌ها نیز توجه کنیم و بدانیم که یکی از آنان برای نابود کردن [[دنیا]] [[کفایت]] می‌کند، چنان‌که [[جبرئیل]] {{ع}} با [[پری]] از بالهای خویش شهرهای [[قوم لوط]] را نابود کرد <ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص ۱۳۰.</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
* برخی معتقدند که این [[فرشتگان]] همراه [[پیامبر]] در [[جنگ]] شرکت داشته‌اند <ref>تفسیر قرطبی، ج ۴، ص ۱۲۴.</ref>؛ ولی به نظر می‌رسد که آنان فقط برای تقویت [[روحی]] [[مسلمانان]] و [[تضعیف]] [[مشرکان]] آمده بودند <ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص ۱۳۰؛ پرتوی از قرآن، ج ۳، ص ۳۲۵؛ نمونه، ج ۳، ص ۸۰.</ref>، زیرا اولا از [[آیات قرآن]] نیز همین نظر استفاده می‌شود: {{متن قرآن|وَمَا جَعَلَهُ اللَّهُ إِلاَّ بُشْرَى لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُم بِهِ}}<ref> و خداوند آن را جز مژده‌ای برای شما قرار نداد و آنان را فرستاد تا دل‌هاتان بدان آرام یابد؛ سوره آل عمران، آیه ۱۲۶ و سوره انفال آیه ۱۰.</ref> ثانیاً اگر [[فرشتگان]]، جنگاوران [[دشمن]] را کشته باشند فضیلتی برای [[لشکر]] [[اسلام]] در این باره نمی‌ماند. ثالثاً کتب [[تاریخی]] شمار کشته‌های [[بدر]] و کشندگان آنها را [[ثبت]] کرده و هیچ نامی از کشنده ناشناخته‌ای نیامده است. این [[حقیقت]] وقتی آشکارتر می‌گردد که به [[قدرت]] فرشته‌ها نیز توجه کنیم و بدانیم که یکی از آنان برای نابود کردن [[دنیا]] [[کفایت]] می‌کند، چنان‌که [[جبرئیل]] {{ع}} با [[پری]] از بالهای خویش شهرهای [[قوم لوط]] را نابود کرد <ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص ۱۳۰.</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش