حبیب بن منتجب: تفاوت میان نسخه‌ها

پس از اینکه [[عثمان]] کشته شد و [[مردم]] [[مسلمان]] با [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[بیعت]] کردند، آن حضرت مردی را به نام حبیب بن منتجب ـ که فرماندار و [[والی]] در اطراف یمن بود ـ بر ریاستش ابقا کرد و در نامه‌ای به او چنین نوشت:

و بعد، من تو را [[ولایت]] دادم بر آنچه ولایت داشتی از قبل؛ پس در کار خود بمان. من تو را به [[عدل]] در میان [[رعیت]] و [[احسان]] به [[اهل]] مملکتت توصیه می‌کنم و بدان هر کس بر ده نفر از [[مسلمانان]] [[ریاست]] بیابد و در میان آنها [[عدالت]] را پیشه خود نسازد، [[خداوند]] [[روز قیامت]] او را در حالی [[محشور]] می‌کند که دو دست او به گردنش بسته باشد. تنها [[عدالت‌خواهی]] او در [[خانه]] [[دنیا]]، دست‌هایش را باز می‌کند. پس هر [[زمان]] این [[نامه]] من به تو رسید برای [[مردم]] آنجا بخوان و برای من از کسانی که در حضور تو هستند از مسلمانان [[بیعت]] بگیر. پس هر زمان مردم همچون [[بیعت رضوان]] بیعت کردند، در کار خود بمان و ده نفر از عاقلان، فصیحان و معتمدان آنان را بفرست؛ آنان که بیشتر [[یاری]] می‌کنند، از صاحبان [[فهم]] و [[شجاعت]]، [[خدا]] را می‌شناسند و به [[دین]] خود و به آنچه به نفع و ضرر آنهاست، [[آگاه]] هستند و بهترین [[رأی]] و نظر را در مسائل ([[اجتماعی]] و [[سیاسی]]) دارند بر تو و آنها [[درود]] باد.<ref>{{متن حدیث|بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ إِلَى حَبِيبِ بْنِ الْمُنْتَجَبِ سَلَامٌ عَلَيْكَ. أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَحْمَدُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَ أُصَلِّي عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِهِ وَ رَسُولِهِ وَ بَعْدُ فَإِنِّي وَلَّيْتُكَ مَا كُنْتَ عَلَيْهِ لِمَنْ كَانَ مِنْ قَبْلُ فَأَمْسِكْ عَلَى عَمَلِكَ وَ إِنِّي أُوصِيكَ بِالْعَدْلِ فِي رَعِيَّتِكَ وَ الْإِحْسَانِ إِلَى أَهْلِ مَمْلَكَتِكَ. وَ اعْلَمْ أَنَّ مَنْ وُلِّيَ عَلَى رِقَابِ عَشَرَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَ لَمْ يَعْدِلْ بَيْنَهُمْ حَشَرَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ يَدَاهُ مَغْلُولَتَانِ إِلَى عُنُقِهِ لَا يَفُكُّهَا إِلَّا عَدْلُهُ فِي دَارِ الدُّنْيَا فَإِذَا وَرَدَ عَلَيْكَ كِتَابِي هَذَا فَاقْرَأْهُ عَلَى مَنْ قِبَلَكَ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ وَ خُذْ لِيَ الْبَيْعَةَ عَلَى مَنْ حَضَرَكَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَإِذَا بَايَعَ الْقَوْمُ مِثْلَ بَيْعَةِ الرِّضْوَانِ فَامْكُثْ فِي عَمَلِكَ وَ أَنْفِذْ إِلَيَّ مِنْهُمْ عَشَرَةً يَكُونُونَ مِنْ عُقَلَائِهِمْ وَ فُصَحَائِهِمْ وَ ثِقَاتِهِمْ مِمَّنْ يَكُونُ أَشَدَّهُمْ عَوْناً مِنْ أَهْلِ الْفَهْمِ وَ الشَّجَاعَةِ عَارِفِينَ بِاللَّهِ عَالِمِينَ بِأَدْيَانِهِمْ وَ مَا لَهُمْ وَ مَا عَلَيْهِمْ وَ أَجْوَدَهُمْ رَأْياً وَ عَلَيْكَ وَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ}}؛ بحارالأنوار، ج۴۲، ص۲۵۹ - ۲۶۳؛ کاشانی، معادن الحکمه، ج۱، ص۳۵۵ - ۳۶۰.</ref>

[[حضرت امیر]]{{ع}} نامه را مُهر زد و با یک مرد [[عرب]] فرستاد. چون نامه به حبیب رسید، آن را بوسید و روی چشم و سرش گذاشت و بعد از قرائت آن در جمع، بالای [[منبر]] رفت. پس از [[حمد]] و [[ثنای الهی]] چنین گفت: ای مردم! بدانید که [[عثمان]] راه خود را رفت و بعد از او مردم با بنده صالح [[خدا]] و پیشوای [[خیرخواه]]، برادر [[رسول خدا]]{{صل}} و [[جانشین]] او [[بیعت]] کرده‌اند و او سزاوارتر به [[خلافت]] است و او [[برادر]] و پسر عموی رسول خدا]]{{صل}} و برطرف‌ کننده [[اندوه]] از صورت اوست و [[همسر]] دختر و [[وصی]] و پدر دو نواده اوست؛ او [[امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب]]{{ع}} است. پس درباره بیعت او و وارد شدن در اطاعتش چه می‌گویید؟!

صدای [[ضجه]] و [[گریه]] مردم بلند شد و گفتند: ما شنیدیم و [[اطاعت]] کردیم و [[دوستی]] و [[کرامت]] خدا و رسولش و برادر رسول خدا{{صل}} را پذیرفتیم. وی از مردم برای حضرت بیعت گرفت و بعد از [[بیعت مردم]] گفت: من می‌خواهم ده تن از سران و [[شجاعان]] شما را به جانب حضرت روانه کنم. آنها پذیرفتند. در ابتدا صد نفر را [[انتخاب]] کرد و از آن‎ها هفتاد تن، از هفتاد تن، سی نفر و از سی تن، ده نفر انتخاب کرد که از جمله آن‎ها [[عبدالرحمان بن ملجم مرادی]] بود. آن‎ها بلادرنگ حرکت کردند و به جانب [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} آمدند. بعد از اینکه به حضور حضرت رسیدند و پس از [[سلام]]، [[خلافت]] را به آن حضرت تهنیت گفتند. حضرت جواب سلام آن‎ها را داد و خوش آمد گفت. در میان آن جمع [[ابن ملجم]] حرکت کرد و در برابر امیرالمؤمنین ایستاد و گفت: سلام بر تو ای [[امام عادل]]، [[بدر]] کامل، شیر بزرگوار، قهرمان [[دلاور]]، سواره [[بخشنده]] و کسی که [[خداوند]] او را بر بقیه [[مردم]] [[فضیلت]] داد. [[صلوات]] و [[درود خدا]] بر تو و بر [[خاندان]] بزرگوارت. [[شهادت]] می‌دهم که تو به [[حق]] و [[حقیقت]] امیرالمؤمنین هستی و تو وصی رسول خدا{{صل}}، [[خلیفه]] او و [[وارث علم]] او می‌باشی. خداوند [[لعنت]] کند کسی را که حق و [[مقام]] تو را منکر شود! تو [[امیر]] و [[سرور]] مردم هستی. [[عدل]] تو بین مردم [[شهرت]] دارد و به طور مکرر فضل تو و ابرهای مهربانیت، در حال ریزش است. امیر، ما را فرستاده است و ما به سبب آمدن خوشحال شدیم پس [[مبارک]] باد بر تو خلافت در میان مردم!<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص ۲۱۵ - ۲۱۷.</ref>

[[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} به جانب ابن ملجم [[خیره]] شد و پس از آن به گروه اعزامی نظر کرده، آنها را [[مقرب]] داشت. گروه پس از اینکه نشستند، نامه‎ای را به حضرت دادند. حضرت [[مُهر]] آن را [[شکست]] و از آنجا که [[نامه]] سرّی بود، کسی از مضمون آن [[آگاه]] نشد. بعد حضرت دستور داد به هر نفر از آنها حُلّه‎ای [[یمنی]] و عبایی عَدَنی بخشیدند و [[فرمان]] داد مورد [[احترام]] قرار بگیرند. هنگامی که حرکت کردند [[ابن ملجم]] در مقابل حضرت ایستاد و اشعاری را انشاد کرد: تو [[گواه]] [[پاک]]، صاحب خیر و [[نیکی]] و فرزند شیران طراز اول می‎باشی. ای وضی محمد! [[خدا]] تنها تو را گرامی داشته و در کتاب فرستاده خود به تو فضل [[عنایت]] کرده و به تو زهرا، دختر محمد، حوریه دختر [[نبی]] مرسل را اعطا کرده است<ref>شعر وی چنین بود:

[[حضرت امیرالمؤمنین]] گفتار او را [[تحسین]] نمود و فرمود: اسمت چیست؟ گفت: عبدالرحمان. فرمود: فرزند چه کسی هستی؟ گفت: فرزند ملجم مرادی. فرمود: آیا تو مرادی هستی؟! گفت: آری ای امیرالمؤمنین! حضرت فرمود: {{متن حدیث|{{متن قرآن|إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}} وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ}} [[حضرت امیر]] مکرر به او نگاه می‌کرد و یک دست خود را به دیگری می‌زد و کلمه [[استرجاع]] را بر زبان جاری می‌نمود. بعد فرمود: وای بر تو! آیا تو از [[قبیله]] بنی مرادی؟ گفت: آری.

بعد از اینکه [[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منزل]] خود بازگشت، [[شیعیان]] جمع شده و آنچه را شنیده بودند به هم خبر دادند و گفتند: [[امیرالمؤمنین]] در آخر شب به [[مسجد]] می‌رود و شما سخنان حضرت را به مرد مرادی شنیدید و او جز حق چیزی نمی‌گوید و شما [[عدل]] و [[شفقت]] را دیده‎اید و می‌ترسیم که این مرد مرادی او را [[ترور]] کند. از این روی به [[فکر]] چاره افتادند و [[تصمیم]] گرفتند که قرعه بزنند و برابر آن، هر شب قبیله‌ای را برای [[حفاظت]] تعیین نمایند. قرعه در شب اول و دوم و سوم به نام [[اهل]] کناس افتاد. به این جهت آنها شمشیرهای خود را شب با خود حمل کردند و به شبستان [[مسجد جامع]] رفتند. همین که علی{{ع}} از مسجد جامع خارج شد و با این حالت آنها را دید، فرمود: چه می‌کنید؟! آنها ماجرا را به اطلاع حضرت رساندند. حضرت در حق آنها [[دعا]] کرد و خندید و فرمود: آمده‌اید که مرا از [[اهل آسمان]]، یا از اهل [[زمین]] [[حفظ]] کنید؟! گفتند: از اهل زمین. فرمود: چیزی در [[آسمان]] نیست، مگر این که همان در زمین است و چیزی در زمین نیست، مگر این که همان در آسمان است پس این [[آیه]] را [[تلاوت]] فرمود: {{متن قرآن|قُلْ لَنْ يُصِيبَنَا إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا}}<ref>بگو هیچ‌گاه جز آنچه خداوند برای ما مقرّر داشته است به ما نمی‌رسد سوره توبه، آیه ۵۱.</ref>.

این گذشت تا این که [[ابن ملجم]] همراه گروهش در [[مکه]] تصمیم گرفت امیرالمؤمنین{{ع}} را به [[شهادت]] برساند<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۲۱۷ - ۲۲۲.</ref>.

از آنچه از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شد، به خوبی استفاده می‌شود حضرت آنجا که برای مصالحی لازم بود اسم‌های افرادی را که به [[کوفه]] داخل می‌شدند، کنترل می‌کرده است که شاید [[منتظر]] ورود ابن ملجم بوده و یا جهت دیگری داشته و یا به سبب کنترل افراد مخالف و [[ضد]] [[انقلاب]] و [[جاسوسان]] [[معاویه]] بوده است و حضرت خود تمام اسامی را مطالعه می‌کردند.

در کتب [[تاریخی]] غیر از این مورد، نامی از [[حبیب بن منتجب]] نیافتم. به احتمال، منطقه [[مأموریت]] حبیب بن منتجب، حضرموت یکی از سه ایالت [[یمن]] بوده است<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۲۲۲-۲۲۳.</ref>.