←مأموریتهای ابوالهیاج اسدی
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
از ابوالهیاج [[حدیثی]] در منابع اهل سنّت، مانند [[صحیح مسلم]]<ref>مسلم نیشابوری، صحیح مسلم، چ دارالفکر، ج۳، ص۶۱ و چ دیگر، ج۲، ص۶۶۶.</ref>، [[سنن ترمذی]]<ref>ترمذی، سنن التّرمذی، ج۳، ص۳۶۶.</ref> و [[ابوداوود]]<ref>ابوداوود، سنن ابی داوود، ج۳، ص۲۱۵.</ref> و دیگر منابع نقل شده است. که او برای انجام مأموریتی دربارۀ قبرهای گذشتگان اعزام گردیده، و به همین جهت او را در زمرۀ [[نیروی انتظامی]] حضرت دانستهاند. | از ابوالهیاج [[حدیثی]] در منابع اهل سنّت، مانند [[صحیح مسلم]]<ref>مسلم نیشابوری، صحیح مسلم، چ دارالفکر، ج۳، ص۶۱ و چ دیگر، ج۲، ص۶۶۶.</ref>، [[سنن ترمذی]]<ref>ترمذی، سنن التّرمذی، ج۳، ص۳۶۶.</ref> و [[ابوداوود]]<ref>ابوداوود، سنن ابی داوود، ج۳، ص۲۱۵.</ref> و دیگر منابع نقل شده است. که او برای انجام مأموریتی دربارۀ قبرهای گذشتگان اعزام گردیده، و به همین جهت او را در زمرۀ [[نیروی انتظامی]] حضرت دانستهاند. | ||
'''[[حدیث]] ابوالهیاج''' | '''[[حدیث]] ابوالهیاج:''' مضمون حدیث ابوالهیاج نقلهای متفاوتی در منابع اهل سنّت دارد که در کتاب [[احادیث اهل بیت]] از طریق [[اهل سنّت]] این حدیث را از منابع مختلف آنان نقل کرده است<ref>روحانی و احمدی، احادیث اهل البیت من طریق اهل السّنه، ج۱، ص۵۱۸، حدیث ابوالهیاج.</ref>. مضمون این حدیث بدون نقل از ابوالهیاج با تفاوتهایی در [[منابع شیعه]] از علی{{ع}} نقل گردیده است. اکنون به دو نقل آن در منابع اهل سنّت و نقل مضمون آن در منابع شیعه میپردازیم: | ||
مضمون حدیث ابوالهیاج نقلهای متفاوتی در منابع اهل سنّت دارد که در کتاب [[احادیث اهل بیت]] از طریق [[اهل سنّت]] این حدیث را از منابع مختلف آنان نقل کرده است<ref>روحانی و احمدی، احادیث اهل البیت من طریق اهل السّنه، ج۱، ص۵۱۸، حدیث ابوالهیاج.</ref>. مضمون این حدیث بدون نقل از ابوالهیاج با تفاوتهایی در [[منابع شیعه]] از علی{{ع}} نقل گردیده است. اکنون به دو نقل آن در منابع اهل سنّت و نقل مضمون آن در منابع شیعه میپردازیم: | |||
#از [[طریق عامه]]، به نقل از ابوالهیاج در [[صحیح مسلم]] دومین منبع معتبر [[حدیثی]] اهل سنّت چنین نقل کردهاند: [[حدیث]] کرد ما را وکیع از سفیان از [[حبیب بن ابی ثابت]] از ابووائل از ابوالهیاج اسدی که گفت به من [[علی بن ابی طالب]] فرمود: آیا تو را به سوی کاری برانگیزم که [[پیامبر خدا]] مرا بر آن برانگیخت؟ این که تصویری را ترک مکن مگر آن را محو کنی، و نه [[قبر]] بلندی را مگر آن را مساوی و برابر سازی.<ref>{{متن حدیث|أَ لَا أَبْعَثُكَ عَلَى مَا بَعَثَنِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} أَنْ لَا تَدَعَ تِمْثَالًا إِلَّا طَمَسْتَهُ وَ لَا قَبْراً مُشْرِفاً إِلَّا سَوَّيْتَهُ}}؛ صحیح مسلم، ج۳، ص۶۱.</ref>؛ | #از [[طریق عامه]]، به نقل از ابوالهیاج در [[صحیح مسلم]] دومین منبع معتبر [[حدیثی]] اهل سنّت چنین نقل کردهاند: [[حدیث]] کرد ما را وکیع از سفیان از [[حبیب بن ابی ثابت]] از ابووائل از ابوالهیاج اسدی که گفت به من [[علی بن ابی طالب]] فرمود: آیا تو را به سوی کاری برانگیزم که [[پیامبر خدا]] مرا بر آن برانگیخت؟ این که تصویری را ترک مکن مگر آن را محو کنی، و نه [[قبر]] بلندی را مگر آن را مساوی و برابر سازی.<ref>{{متن حدیث|أَ لَا أَبْعَثُكَ عَلَى مَا بَعَثَنِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} أَنْ لَا تَدَعَ تِمْثَالًا إِلَّا طَمَسْتَهُ وَ لَا قَبْراً مُشْرِفاً إِلَّا سَوَّيْتَهُ}}؛ صحیح مسلم، ج۳، ص۶۱.</ref>؛ | ||
#این خبر را [[ابن شهرآشوب]] در [[مناقب]]، از اهل سنّت از جمله [[مسند احمد]] نقل کرده است. گرچه در [[درستی]] سندش تردید است؛ زیرا ابوالمودّع یا ابومحمد که در سند آمده، مجهول است<ref>محمد ناصر البانی، إرواء الغلیل، ج۳، ص۲۰۹.</ref>. ولی از آن استفاده میشود که این [[مأموریت]] هنگام [[تشییع جنازه]] انجام گرفته و اگر تصویری روی قبرها بوده، نامشخص گردیده است<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل أبی طالب، ج۲، ص۱۳۰: {{متن حدیث|قَالَ عَلِيٌّ{{ع}} كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ مَنْ يَأْتِ الْمَدِينَةَ فَلَا يَدَعُ قَبْراً إِلَّا سَوَّاهُ وَ لَا صُورَةً إِلَّا لَطَخَهَا وَ لَا صَنَماً إِلَّا كَسَرَهُ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ أَنَا ثُمَّ هَابَ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَجَلَسَ فَانْطَلَقْتُ ثُمَّ جِئْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ أَدَعْ بِالْمَدِينَةِ قَبْراً إِلَّا سَوَّيْتُهُ وَ لَا صُورَةً إِلَّا لَطَخْتُهَا وَ لَا وَثَناً إِلَّا كَسَرْتُهُ}}.</ref>. | #این خبر را [[ابن شهرآشوب]] در [[مناقب]]، از اهل سنّت از جمله [[مسند احمد]] نقل کرده است. گرچه در [[درستی]] سندش تردید است؛ زیرا ابوالمودّع یا ابومحمد که در سند آمده، مجهول است<ref>محمد ناصر البانی، إرواء الغلیل، ج۳، ص۲۰۹.</ref>. ولی از آن استفاده میشود که این [[مأموریت]] هنگام [[تشییع جنازه]] انجام گرفته و اگر تصویری روی قبرها بوده، نامشخص گردیده است<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل أبی طالب، ج۲، ص۱۳۰: {{متن حدیث|قَالَ عَلِيٌّ{{ع}} كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ مَنْ يَأْتِ الْمَدِينَةَ فَلَا يَدَعُ قَبْراً إِلَّا سَوَّاهُ وَ لَا صُورَةً إِلَّا لَطَخَهَا وَ لَا صَنَماً إِلَّا كَسَرَهُ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ أَنَا ثُمَّ هَابَ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَجَلَسَ فَانْطَلَقْتُ ثُمَّ جِئْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ أَدَعْ بِالْمَدِينَةِ قَبْراً إِلَّا سَوَّيْتُهُ وَ لَا صُورَةً إِلَّا لَطَخْتُهَا وَ لَا وَثَناً إِلَّا كَسَرْتُهُ}}.</ref>. | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۴: | ||
صاحب وسائل پس از [[نقل حدیث]] یاد شده مینویسد: گذشت که دستور به چهارگوش بودن [[قبر]] داده شده است<ref>حرّ عاملی، وسائل الشّیعه، ج۳، ص۲۰۹.</ref>. یعنی اگر قبری بلند بوده، باید مسطح میشد. | صاحب وسائل پس از [[نقل حدیث]] یاد شده مینویسد: گذشت که دستور به چهارگوش بودن [[قبر]] داده شده است<ref>حرّ عاملی، وسائل الشّیعه، ج۳، ص۲۰۹.</ref>. یعنی اگر قبری بلند بوده، باید مسطح میشد. | ||
'''بررسی [[حدیث]]:''' | '''بررسی [[حدیث]]:''' دربارۀ این حدیث مباحثی چند مطرح است؛ بحث سندی که راویانش در منابع [[عامه]] مورد جَرحاند<ref>ر.ک: جعفر سبحانی، بحوث فی الملل والنّحل، ج۴، ص۳۲۲؛ همو، آیین وهابیت، ص۵۹؛ همو، راهنمای حقیقت، ص۲۱۶: در هر سه اثر، نخست دربارۀ سند و سپس دلالت حدیث بهتفصیل بحث شده است؛ مجموعة فی رحاب اهل البیت، ج۲۶، ص۷۶.</ref>. و [[سیوطی]] در شرح [[سنن نسائی]] میگوید: ابوالهیاج فقط همین یک حدیث را نقل کرده است<ref>سیوطی، شرح سنن النّسائی، ج۴، ص۸۹؛ ابنعبدالهادی، حاشیة السّندی علی سنن النّسائی، ج۴، ص۸۸.</ref>؛ یعنی او چندان مورد توجه [[علمای حدیث]] نبود. البته ما به [[بررسی سند]] آن نمیپردازیم. افراد متعددی از وی فقط همین خبر را نقل کردهاند. | ||
اما دربارۀ محتوای آن، [[وهابیت]] این حدیث را دلیلِ آن میدانند که روی قبرها نباید ساختمانی باشد و در این صورت باید آن را تخریب کرد! که در پاسخ میتوان گفت: | اما دربارۀ محتوای آن، [[وهابیت]] این حدیث را دلیلِ آن میدانند که روی قبرها نباید ساختمانی باشد و در این صورت باید آن را تخریب کرد! که در پاسخ میتوان گفت: | ||
۱. در این [[اخبار]] دربارۀ تسویۀ [[قبور]]، دو تعبیر آمده است: {{متن حدیث|وَ لَا قَبْراً مُشْرِفاً إِلَّا سَوَّيْتَهُ}} و {{متن حدیث|وَ لَا قَبْراً إِلَّا سَوَّيْتَهُ}} که از مجموع آنها استفاده میشود [[قبر]] باید مُسَطَّح باشد، نه مُسَنَّم، مانندِ کوهان شتر، چون تسویه به معنای تسویه با [[زمین]] نیست. | ۱. در این [[اخبار]] دربارۀ تسویۀ [[قبور]]، دو تعبیر آمده است: {{متن حدیث|وَ لَا قَبْراً مُشْرِفاً إِلَّا سَوَّيْتَهُ}} و {{متن حدیث|وَ لَا قَبْراً إِلَّا سَوَّيْتَهُ}} که از مجموع آنها استفاده میشود [[قبر]] باید مُسَطَّح باشد، نه مُسَنَّم، مانندِ کوهان شتر، چون تسویه به معنای تسویه با [[زمین]] نیست. | ||
در نقل [[طبرانی]] در | |||
در نقل [[طبرانی]] در [[المعجم الاوسط]]<ref>طبرانی، معجم الاوسط، ج۲، ص۳۰۶۳۰۷.</ref> و [[المعجم الصغیر]] آمده است: قبور مُسَنَّم را مسطحنما<ref>طبرانی، معجم الصّغیر، ج۱، ص۱۰۸.</ref>. در این باره بین [[فقها]] [[اختلاف]] است که: آیا مسنم باشد یا مسطح؟ [[شیعه]] و شافعیه و دیگران بر آن هستند که قبور باید مسطح باشد<ref>طوسی، الخلاف، ج۱، ص۷۰۶-۷۰۷، مسئله ۵۰۵: {{عربی|تَسطیحُ القَبْر هُوَ السُّنّة وتَسنیمُهُ غَیر مَسنُونٍ، وبِه قالَ الشّافِعی وأصحابُه، وقالُوا هُوَ المَذْهب إلّا ابنأبی هُرَیرة فإنَّهُ قالَ: التَّسنیمَ أحبُّ إلیّ}}.</ref>. | |||
{{عربی| | |||
[[ابن قدامه]] در معنای «مُشْرِفا» مینویسد: و مشرف یعنی از زمین، بسیار بلندتر باشد.<ref>{{عربی|والمشرف ما رفع كثيراً}}؛ ابن قدامه عبدالرحمان، مغنی مع الشّرح الکبیر، ج۲، ص۳۸۳.</ref>؛ | |||
نَوَوی در معنای تسویه مینویسد: | |||
[[نَوَوی]] در معنای تسویه مینویسد: گفتهاند: منظور از تسویۀ قبور، تسویه با زمین نیست و فقط ارادۀ تستطیح آن کرده، این برای جمع بینِ [[احادیث]] است.<ref>{{عربی|قالوا: لم یَردِ التَّسویةَ بِالأرض و إنّما أرادَ تَسْطیحُه جَمْع بین الأحادیث}}؛</ref> نَوَوی در ادامه گوید: چون بحث است که آیا قبر را باید مسطح کرد یا مسنم، [[شافعی]] قائل به تسطیح است و [[اصحاب]] مقدّم و متأخّر ما نقل میکنند: [[پیامبر]] قبر ابراهیم را مسطح قرار داد. و قول به [[تسنیم]] از [[ابوحنیفه]] و مالک و ثوری نقل شده است<ref>نووی محیی الدّین، المجموع، ج۵، ص۲۹۶-۲۹۸.</ref>. | |||
گفتهاند: منظور از تسویۀ قبور، تسویه با زمین نیست و فقط ارادۀ تستطیح آن کرده، این برای جمع بینِ [[احادیث]] است. | |||
نَوَوی در ادامه گوید: چون بحث است که آیا قبر را باید مسطح کرد یا مسنم، [[شافعی]] قائل به تسطیح است و [[اصحاب]] مقدّم و متأخّر ما نقل میکنند: [[پیامبر]] قبر ابراهیم را مسطح قرار داد. و قول به [[تسنیم]] از [[ابوحنیفه]] و مالک و ثوری نقل شده است<ref>نووی محیی الدّین، المجموع، ج۵، ص۲۹۶-۲۹۸.</ref>. | اکنون نیز [[مسلمانان]] قبور را برآمده میسازند و سنگهایی در دو طرف قبر میگذارند که مورد بیتوجهی قرار نگیرد. حتی در [[قبرستان بقیع]] امروزه برای قبرهای [[زنان]] در دو طرف سروپای قبر، سنگ میگذارند که بیشتر مورد توجه باشد و برای مردان یک سنگ در طرف سرِ مقبور گذاشته هر دو [[قبر]] برآمده و مسنم است. | ||
اکنون نیز [[مسلمانان]] قبور را برآمده | |||
آیا در [[روایات]] گزارش معتبری برای قراردادن دو یا یک سنگ و علامت آمده است یا این برای [[حفظ حرمت]] [[زنان]] و مردان [[مؤمن]] است! این نشان میدهد که گاهی [[مسلمانان]] برای حفظ حرمت افراد [[بزرگوار]] از مسلمانان، بارگاه درست میکردند که مخالفتی با [[شرع]] ندارد. | آیا در [[روایات]] گزارش معتبری برای قراردادن دو یا یک سنگ و علامت آمده است یا این برای [[حفظ حرمت]] [[زنان]] و مردان [[مؤمن]] است! این نشان میدهد که گاهی [[مسلمانان]] برای حفظ حرمت افراد [[بزرگوار]] از مسلمانان، بارگاه درست میکردند که مخالفتی با [[شرع]] ندارد. | ||
بنابراین، [[حدیث]] هیچ دلالتی بر [[لزوم]] تخریب قبرها و | |||
۲. همه میدانند محلّ [[دفن پیامبر]]، [[اتاق]] محلّ درگذشت حضرت و محلّ سکونت [[عایشه]] بوده که سقف داشته است. و گفتهاند: در این اختلافی بین [[علما]] نیست<ref> | بنابراین، [[حدیث]] هیچ دلالتی بر [[لزوم]] تخریب قبرها و ساختمانهای روی آنها ندارد و نباید اصل آنها را تخریب کرد. برابر نظر [[فقهای اهل سنّت]]، قبر یک وجب از [[زمین]] بالاتر قرار میگیرد<ref>نووی، شرح صحیح مسلم، ج۷، ص۳۶-۳۷.</ref> و برابر نظر [[شیعه]] و تعبیر برخی [[فقها]] به اتفاق [[اصحاب]]، باید چهار انگشت بالاتر باشد <ref>سید علی طباطبائی، ریاض المسائل، ج۱، ص۴۴۳.</ref>. | ||
به نقلِ | |||
اگر به ادعای آنان این کار [[خلاف شرع]] بوده است آیا صحابه از این [[حکم شرعی]] بیاطلاع بودند؟ آیا علی اطلاع نداشته است. آیا همۀ صحابه [[اشتباه]] کردهاند و بعد از ۱۲۰۰ سال فقط یک نفر [[حکم خداوند]] را صحیح دریافته است؛ آن هم با استدلال به [[حدیثی]] که [[امام علی]]{{ع}} خود بر خلاف آن عمل کرده است؟ | ۲. همه میدانند محلّ [[دفن پیامبر]]، [[اتاق]] محلّ درگذشت حضرت و محلّ سکونت [[عایشه]] بوده که سقف داشته است. و گفتهاند: در این اختلافی بین [[علما]] نیست<ref>ابن عبدالبر، الاستذکار، ج۳، ص۵۴: {{عربی|لاخلاف بین العلماء أنّ رسولَ الله{{صل}} دُفِنَ فی الموضِعِ الَّذی ماتَ فیهِ مِن بَیْتِهِ بَیْتُ عائشة. ثُمَّ أدْخَلَتْ بُیُوتُهُ المَعْرُوفَة لأِزواجِه بَعد مَوتِه فِی مَسْجِده فَصارَ قَبرهُ فی المَسْجِد}}.</ref>. نقل کردهاند: وقتی مسلمانان دربارۀ محلّ دفن پیامبر [[اختلاف]] کردند، علی گفت: [[پیامبران]] هرجا مردند در همان جا [[دفن]] میشوند<ref>دعائم الإسلام، ج۱، ص۲۳۴؛ بحارالانوار، ج۷۸، ص۳۷۴: {{متن حدیث|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} كَانَ إِمَاماً حَيّاً وَ مَيِّتاً وَ إِنَّهُ لَمْ يُقْبَضْ نَبِيٌ إِلَّا دُفِنَ فِي الْبُقْعَةِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا}}.</ref>. مشابه آن را [[ابوبکر]] نقل کرده است<ref>مالک بن اَنَس، موطأ، ج۱، ص۲۳۱؛ ابن سعد، طبقات الکبری، چ دار صادر، ج۲، ص۲۹۲.</ref>. آن محل خانۀ عایشه<ref>سرخسی، شرح کتاب السّیر الکبیر، ج۱، ص۲۳۶.</ref> و دارای سقف بوده است. | ||
به نقلِ [[ابن شبّه]]: علی{{ع}} همسرش [[فاطمه]]{{س}} را شبانه<ref>عبدالرّزّاق، المصنّف، ج۳، ص۵۲۱، حش۶۵۵۴ و ۶۵۵۶.</ref> در خانۀ خود دفن کرد که امروزه جزو [[مسجد]] است<ref>ابنشبّه، تاریخ المدینه المنوره، ج۱، ص۱۰۶: {{عربی|دَفَنَ عَلِیّ فاطِمَةَ{{س}} لَیلاً فِی مَنْزِلِها الّذی دُخِلَ فی المَسْجِدِ}}.</ref>. درحالی که [[حضرت امیر]] گوینده و [[راوی]] همین [[حدیث]] ابوالهیاج است که به آن بر [[تخریب قبور]] و ساختمان آن [[استدلال]] میکنند. چگونه علی، [[ابوبکر]] و دیگر [[صحابه]] ذکر نکردهاند که محلّ [[دفن پیامبر]] باید بیسقف و [[دیوار]] باشد و بعد هم [[دو خلیفه]] در آنجا [[دفن]] شدند؟ | |||
اگر به ادعای آنان این کار [[خلاف شرع]] بوده است آیا صحابه از این [[حکم شرعی]] بیاطلاع بودند؟ آیا علی اطلاع نداشته است. آیا همۀ صحابه [[اشتباه]] کردهاند و بعد از ۱۲۰۰ سال فقط یک نفر [[حکم خداوند]] را صحیح دریافته است؛ آن هم با استدلال به [[حدیثی]] که [[امام علی]]{{ع}} خود بر خلاف آن عمل کرده است؟<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج4، ص 448-453.</ref> | |||
۲. ابو الهیاج؛ [[قاضی]] [[سواد کوفه]] | ۲. ابو الهیاج؛ [[قاضی]] [[سواد کوفه]] | ||