←سیاست خارجی
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۲۶۶: | خط ۲۶۶: | ||
==== رویه و سیاست اداری ==== | ==== رویه و سیاست اداری ==== | ||
====سیاست خارجی==== | ====سیاست خارجی==== | ||
در زمینه [[سیاست خارجی]] و [[فتوحات]] دوران یزید، به استثنای تحولات سریعِ قابل بررسی که در [[جبهه]] افریقا به وجود آمد، رخدادی صورت نگرفت؛ زیرا [[فرماندهی]] در قَیْروان [[تابعی]] از متغیرهای سیاسی در دِمَشق بود. یزید به دلیل اینکه رابطه خوبی با [[عقبة بن نافع]] داشت او را [[امیر]] افریقا و ابومهاجر را برکنار کرد. در سال ۶۲ / ۶۸۲<ref>ابن عبدالحَکَم، عبدالرحمن بن عبداللّه القرشی، فتوح مصر و المغرب، ص۲۶۷؛ ابناثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۰۸.</ref> با تعیین عُقْبَه، مرحله چهارم [[فتوحات]] شمال افریقا آغاز شد. | |||
عُقْبَه بسیار علاقهمند بود که حرکت [[جهاد]] را از سر بگیرد، اما اوضاع [[سیاسی]] محلی در فاصله برکناری او [[تغییر]] کرده بود. رومیها به نوعی با برخی [[قبایل]] بربر به تفاهم رسیدند، قبایلی که عُقْبَه را [[شخصیت]] بسیار خطرناک و مخالف با [[نظام]] سنتیشان و نیز تهدیدی برای [[منافع]] [[اقتصادی]] و سیاسیشان میدیدند. | |||
عُقْبَه [[تصمیم]] به توسعه منطقه [[غرب]] گرفت و از قَیْروان، به عنوان جهاد در رأس [[سپاه]] بزرگی رهسپار شد. همراه او گروهی از بربرهای اوروبه به [[رهبری]] کسیله بودند و ابوالمهاجر به مثابه فردی [[زندانی]] همراه او بود. تا اینکه در [[شهر]] بجایه فرود آمد و با رومیهایی که به داخل شهر بازگشته بودند و از آن [[دفاع]] میکردند، درگیر شد<ref>ابن عبدالحَکَم، عبدالرحمن بن عبداللّه القرشی، فتوح مصر و المغرب، ص۲۶۷.</ref>. | |||
اما او [[زمان]] را برای [[غلبه]] بر آنان از دست رفته نمیدید. به نظر میرسد که او آن اندازه که به [[فکر]] گرفتن زمام [[کارها]] در داخل - برای به دست آوردن [[فرصت]] بهتری در طرد رومیها از شمال افریقا - بود، به غلبه بر قلعهها چشم نداشت، از اینرو محاصره را رها کرد و متوجه اقلیم حاصلخیز زاب در [[مغرب]] میانه شد. آنجا را در نوردید و بر مسیله، پایتخت آن، مسلط شد. | |||
در نتیجه این گسترش، این ناحیه - بعد از دشت افریقای شمالی که شهر قَیْروان در آن واقع است - مرکز ثابتی برای [[مسلمانان]] شد. [[سیطره]] مسلمانان بر این منطقه، نقطه [[تحول]] و سرنوشتساز در حرکت فتوحات شمال افریقا شد؛ زیرا آنان وارد یکی از مناطق داخلی بربر شدند و بر منازل قبایل بربر که مشهورترین آنها لواته و هواره بود، [[تسلط]] یافتند<ref>مونس، تاریخ المغرب و حضارته من قبیل الفتح الاسلامی الی الغز و القرشی، ج۱، ص۹۲.</ref>. | |||
عُقْبَه حملهاش را به سوی تاهَرْت از سرگرفت. با هم پیمانان رومی - بربری در آنجا برخورد کرد، بر آنان [[پیروز]] شد و [[شهر]] را [[تصرف]] کرد. سپس به سوی [[مغرب]] اقصی رفت. [[قبایل]] آنجا را [[مطیع]] کرد و طَنْجه را [[متصرف]] شد<ref>مونس، تاریخ المغرب و حضارته من قبیل الفتح الاسلامی الی الغز و القرشی، ج۱، ص۹۳.</ref>. | |||
بعد از این همه [[پیشرفت]]، عُقْبَه به سمت قَیْروان عقب نشست و منطقهای را که پیوسته تحت [[نفوذ]] رومیها بود، ترک کرد. این، حرکت برای قبایل بربر روشن نبود. در آن موقعیت، این هم پیمانان لحظه شماری میکردند و در پی فرصتی برای [[غلبه]] بر او بودند، در نتیجه دو حادثه بدون اینکه وی متوجه شود، این [[فرصت]] از پیش مهیّا شد. | |||
اول، وی با [[همپیمانان]] بربرش، یعنی کسیله و گروه او [[معامله]] [[بدی]] کرد که آنان مجبور شدند از [[سپاه]] او فرار کرده و به دشمنانش بپیوندند. | |||
دوم، او به هنگام بازگشت به قَیْروان بیشتر افراد سپاهش را مرخص کرد. با [[شتاب]] به قَیْروان بازگشت و با پنج هزار نیروی [[جنگی]] بدون رعایت [[احتیاط]]، برای [[فتح]] شهر تهوده حرکت کرد<ref>سالم، السید عبدالعزیز، تاریخ الدولة العربیه، ص۶۳۹.</ref>. | |||
عُقْبَه به نزدیک تهوده نرسیده بود که خود را در محاصره وحشتناک [[سپاهیان]] بربر و رومی به [[رهبری]] کسیله یافت. او در جنگی نابرابر، خود را به خطر انداخت و با شمار فراوانی از نیروهایش در اواخر سال ۶۴ / ۶۸۳ - ۶۸۴ به [[شهادت]] رسید<ref>ابن عبدالحکم، فتوح مصر و المغرب، ص۲۶۷؛ ابن عذاری، ابومحمد عبداللّه محمد المراکشی، البیان المغرب فیأخبار الأندلس والمغرب، ج۱، ص۲۱.</ref>. | |||
[[حقیقت]] این است که [[جنگ]] تهوده افزون بر شهادت [[فرمانده]] عُقْبَه، فاجعهای برای [[مسلمانان]] بود. [[سپاه مسلمانان]] در قَیْروان روان شده و در پی آن، شهر را ترک کردند و کسیله وارد آن شد<ref>ابنتغری بردی، النجوم الزاهره فی ملوک مصر والقاهره، ج۱، ص۱۶۰.</ref>. | |||
با کشته شدن عُقْبَه مرحله چهارم [[فتوحات]] شمال افریقا به پایان رسید.<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش]] و [[رسول جعفریان|جعفریان]]، [[دولت امویان (کتاب)|دولت امویان]] ص ۸۱.</ref>. | |||
====سیاست داخلی==== | ====سیاست داخلی==== | ||
=== عملکرد مالی و اقتصادی === | === عملکرد مالی و اقتصادی === | ||