پرش به محتوا

سرقت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۶٬۴۲۴ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۳
خط ۱۷: خط ۱۷:
در اسلام برای سرقت [[احکام]] و [[قوانین]] متعددی [[تشریع]] شده است که برخی از عمده‌ترین آنها که در [[قرآن کریم]] آمده‌اند بدین شرح‌اند:
در اسلام برای سرقت [[احکام]] و [[قوانین]] متعددی [[تشریع]] شده است که برخی از عمده‌ترین آنها که در [[قرآن کریم]] آمده‌اند بدین شرح‌اند:
===[[حرمت]] [[سرقت]]===
===[[حرمت]] [[سرقت]]===
سرقت به نظر [[فقیهان]] [[اسلامی]] عملی [[حرام]] است.<ref>تحریر الاحکام، ج۲، ص۲۶۲؛ جامع المقاصد، ج۴، ص۳۳؛ فتاوی اللجنة الدائمه، ج۲۲، ص۲۲۱.</ref>[[حرمت]] این عمل از آیاتی برداشت می‌شود؛ از جمله [[آیه]] ۱۲ [[سوره ممتحنه]] / ۶۰ که به صراحت از سرقت [[نهی]] کرده است: «یاَیُّهَا النَّبی اِذا جاءَکَ المُؤمِنتُ یُبایِعنَکَ عَلی... لا یَسرِقنَ» و [[آیات]] ۳۸ - ۳۹ [[سوره مائده]] / ۵ که از [[کیفر]] [[دنیوی]] داشتن سرقت و [[ظلم]] بودن این عمل و [[وجوب توبه]] از آن سخن به میان آورده‌اند. برخی از فقیهان برای حرمت سرقت به آیه ۲۹ [[سوره نساء]] / ۴ که از خوردن [[اموال]] یکدیگر به [[باطل]] نهی کرده است: «لا تَأکُلوا اَمولَکُم بَینَکُم بِالبطِلِ» و آیه ۲۷ [[سوره انفال]] / ۸ که [[انسان‌ها]] را از [[خیانت]] در امانات یکدیگر برحذر داشته است: «و تَخونوا اَمنتِکُم» استناد کرده‌اند.<ref>منتهی المطلب، ج۲، ص۱۰۱۵.</ref> دلیل دیگر، آیه ۱۶۱ [[سوره آل‌عمران]] / ۳ است که در آن خیانت از [[سیره پیامبر]]{{صل}} [[نفی]] شده و از [[مجازات]] خائنان در [[قیامت]] [[سخن]] به میان آمده است: «و ما کانَ لِنَبِی اَن یَغُلَّ و مَن یَغلُل یَأتِ بِما غَلَّ یَومَ القِیمَةِ ثُمَّ تُوَفّی کُلُّ نَفسٍ ما کَسَبَت و هُم لا یُظلَمون». «[[غلول]]» در آیه به خیانت،<ref> مجمع البیان، ج۲، ص۴۳۲؛ فقه القرآن، ج۲، ص۴۴؛ التفسیر الکبیر، ج۹، ص۶۹.</ref>[[سرقت]] از [[غنیمت]] پیش از تقسیم <ref>فقه السنه، ج۲، ص۶۸۲؛ تفسیر قرطبی، ج۱۰، ص۳۳؛ التفسیر الکاشف، ج۲، ص۱۹۴.</ref> یا سرقت از اموال [[خصم]] پس از دادن [[امان]] <ref> شرح تبصرة المتعلمین، ج۴، ص۴۰۸؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۸۱.</ref> [[تفسیر]] شده که به نظر برخی از بدترین گونه‌های سرقت است.<ref> ملاذ الاخیار، ج۹، ص۳۶۴.</ref> افزون بر این، حرمت سرقت از آیات متعدد دیگری از [[قرآن]] برداشت می‌شود؛ مانند أ. آیات ۳۶ - ۳۷ [[سوره شوری]] / ۴۲ که [[مؤمنان]] را به اجتناب کردن از [[فواحش]] [[فرمان]] داده‌اند؛ با این توضیح که از مصادیق عمل فاحشه در [[آیه]] یادشده، [[سرقت]] است.<ref>الکافی، ج۲، ص۲۷۸، ۴۴۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۳۲۳.</ref> ب. آیه ۳۱ [[سوره نساء]] / ۴ که [[مؤمنان]] را به اجتناب از [[گناهان کبیره]] [[مأمور]] کرده است؛ با این بیان که از مصادیق گناهان کبیره، سرقت [[اموال]] دیگران است.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۳۲۹؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۳، ص۳۵۰.</ref> ج. آیاتی که در آنها [[یهودیان]] به سبب خوردن «سُحْت» [[مذمت]] شده‌اند: «سَمّعونَ لِلکَذِبِ اَکّلونَ لِلسُّحتِ». ([[مائده]] / ۵، ۴۲) «سُحْت» در آیه به [[حرام]] [[تفسیر]] شده است <ref>مجمع البیان، ج۳، ص۳۳۸.</ref> که در [[روایات]] و کلمات [[مفسران]]، از مصادیق آن خوردن اموال [[یتیم]] <ref> مسالک الافهام، کاظمی، ج۳، ص۱۰؛ وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۹۲.</ref> و [[سرقت]] <ref> فقه القرآن، ج۲، ص۲۷.</ref> دانسته شده است. د. آیاتی که از [[کم‌فروشی]] و [[فساد در زمین]] [[نهی]] کرده‌اند: «و لا تَبخَسُوا النّاسَ اَشیاءَهُم و لا تَعثَوا فِی الاَرضِ مُفسِدین». ([[هود]] / ۱۱، ۸۵) «بَخْس» کم دادن [[حق دیگران]]، اعم از مقدار یا غیر مقدار است <ref> الصافی، ج۲، ص۴۶۷؛ تفسیر نسفی، ج۲، ص۲۳.</ref> و شامل سرقت، [[غصب]] * و گرفتن اموال دیگران با [[حیله]] و [[مکر]] می‌شود.<ref> مقتنیات الدرر، ج۴، ص۳۶۲؛ تفسیر قرطبی، ج۷، ص۲۴۸.</ref> «عُثُوّ» نیز به نظر برخی، به مطلق فساد در زمین مانند سرقت، [[قطع طریق]] و [[غارت اموال]] دیگران اطلاق می‌شود.<ref>الصافی، ج۲، ص۴۶۷؛ تفسیر بیضاوی، ج۳، ص۱۴۴؛ روح المعانی، ج۱۹، ص۱۱۸.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[سرقت (مقاله)|مقاله «سرقت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۵، ص.</ref>
سرقت به نظر [[فقیهان]] [[اسلامی]] عملی [[حرام]] است.<ref>تحریر الاحکام، ج۲، ص۲۶۲؛ جامع المقاصد، ج۴، ص۳۳؛ فتاوی اللجنة الدائمه، ج۲۲، ص۲۲۱.</ref>[[حرمت]] این عمل از آیاتی برداشت می‌شود؛ از جمله [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«ای پیامبر! چون زنان مؤمن نزد تو آیند تا با تو بیعت کنند که هیچ چیز را با خدا شریک نگردانند و مرتکب دزدی نشوند و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند و با دروغ فرزند حرام‌زاده‌ای را که پیش دست و پای آنان است بر (شوهر) خویش نبندند و در هیچ کار شایسته‌ای سر از فرمان تو نپیچند، با آنان بیعت کن و برای آنها از خداوند آمرزش بخواه که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره ممتحنه، آیه ۱۲.</ref> که به صراحت از سرقت [[نهی]] کرده است. و [[آیات]] {{متن قرآن|وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا جَزَاءً بِمَا كَسَبَا نَكَالًا مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}}<ref>«و دست مرد و زن دزد را به سزای آنچه کرده‌اند به کیفری از سوی خداوند ببرید و خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره مائده، آیه ۳۸.</ref>، {{متن قرآن|فَمَنْ تَابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و هر کس پس از ستم کردن خویش توبه کند و به راه آید بی‌گمان خداوند توبه او را می‌پذیرد که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳۹.</ref> که از [[کیفر]] [[دنیوی]] داشتن سرقت و [[ظلم]] بودن این عمل و [[وجوب توبه]] از آن سخن به میان آورده‌اند. برخی از فقیهان برای حرمت سرقت به آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! دارایی‌های یکدیگر را میان خود به نادرستی  نخورید مگر داد و ستدی با رضای خودتان باشد و یکدیگر را نکشید  بی‌گمان خداوند نسبت به شما بخشاینده است» سوره نساء، آیه ۲۹.</ref> که از خوردن [[اموال]] یکدیگر به [[باطل]] نهی کرده است. و آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! به خداوند و پیامبر خیانت نکنید و در امانت‌های خود دانسته خیانت نورزید» سوره انفال، آیه ۲۷.</ref> که [[انسان‌ها]] را از [[خیانت]] در امانات یکدیگر برحذر داشته است: {{متن قرآن|وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ}} استناد کرده‌اند.<ref>منتهی المطلب، ج۲، ص۱۰۱۵.</ref> دلیل دیگر، آیه {{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ}}<ref>«هیچ پیامبری را نسزد که خیانت ورزد؛ و هر کس خیانت کند در رستخیز آنچه را خیانت ورزیده است، (با خود) خواهد آورد؛ آنگاه به هر کس (پاداش) هر چه کرده است تمام داده خواهد شد و بر آنان ستم نخواهد رفت» سوره آل عمران، آیه ۱۶۱.</ref> است که در آن خیانت از [[سیره پیامبر]]{{صل}} [[نفی]] شده و از [[مجازات]] خائنان در [[قیامت]] [[سخن]] به میان آمده است. «[[غلول]]» در آیه به خیانت،<ref> مجمع البیان، ج۲، ص۴۳۲؛ فقه القرآن، ج۲، ص۴۴؛ التفسیر الکبیر، ج۹، ص۶۹.</ref>[[سرقت]] از [[غنیمت]] پیش از تقسیم <ref>فقه السنه، ج۲، ص۶۸۲؛ تفسیر قرطبی، ج۱۰، ص۳۳؛ التفسیر الکاشف، ج۲، ص۱۹۴.</ref> یا سرقت از اموال [[خصم]] پس از دادن [[امان]] <ref> شرح تبصرة المتعلمین، ج۴، ص۴۰۸؛ جواهر الکلام، ج۲۱، ص۸۱.</ref> [[تفسیر]] شده که به نظر برخی از بدترین گونه‌های سرقت است.<ref> ملاذ الاخیار، ج۹، ص۳۶۴.</ref> افزون بر این، حرمت سرقت از آیات متعدد دیگری از [[قرآن]] برداشت می‌شود؛ مانند:
#آیات {{متن قرآن|فَمَا أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى لِلَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ}}<ref>«پس آنچه به شما داده شده است کالای  زندگانی این جهان است و آنچه نزد خداوند است برای آنان که ایمان آورده‌اند و بر پروردگارشان توکّل دارند بهتر و پایاتر است» سوره شوری، آیه ۳۶.</ref>، {{متن قرآن|وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ}}<ref>«و (نیز برای) کسانی که از گناهان بزرگ و کارهای زشت دوری می‌گزینند و چون به خشم آیند درمی‌گذرند» سوره شوری، آیه ۳۷.</ref> که [[مؤمنان]] را به اجتناب کردن از [[فواحش]] [[فرمان]] داده‌اند؛ با این توضیح که از مصادیق عمل فاحشه در [[آیه]] یادشده، [[سرقت]] است.<ref>الکافی، ج۲، ص۲۷۸، ۴۴۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۳۲۳.</ref>
#آیه {{متن قرآن|إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبَائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيمًا}}<ref>«اگر از گناهان بزرگی که از آن بازداشته شده‌اید دوری گزینید از گناهان (کوچک) تان چشم می‌پوشیم و شما را به جایگاهی کرامند در می‌آوریم» سوره نساء، آیه ۳۱.</ref> که [[مؤمنان]] را به اجتناب از [[گناهان کبیره]] [[مأمور]] کرده است؛ با این بیان که از مصادیق گناهان کبیره، سرقت [[اموال]] دیگران است.<ref>وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۳۲۹؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۳، ص۳۵۰.</ref>
# آیاتی که در آنها [[یهودیان]] به سبب خوردن {{متن قرآن|سُّحْتِ}} [[مذمت]] شده‌اند: {{متن قرآن|سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}}<ref>«گوش سپارندگان به دروغ و بسیار حرام  خوارند پس اگر به نزد تو آمدند میان آنان داوری کن و یا از آنان رو بگردان؛ و اگر از ایشان رو بگردانی هرگز هیچ زیانی به تو نمی‌توانند رساند  و اگر میان آنان داوری کردی به داد داوری کن که خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره مائده، آیه ۴۲.</ref> {{متن قرآن|سُّحْتِ} در آیه به [[حرام]] [[تفسیر]] شده است <ref>مجمع البیان، ج۳، ص۳۳۸.</ref> که در [[روایات]] و کلمات [[مفسران]]، از مصادیق آن خوردن اموال [[یتیم]] <ref> مسالک الافهام، کاظمی، ج۳، ص۱۰؛ وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۹۲.</ref> و [[سرقت]] <ref> فقه القرآن، ج۲، ص۲۷.</ref> دانسته شده است.
#آیاتی که از [[کم‌فروشی]] و [[فساد در زمین]] [[نهی]] کرده‌اند: {{متن قرآن|وَيَا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ}}<ref>«و ای قوم من! پیمانه و ترازو را با دادگری، تمام بپیمایید و چیزهای مردم را به آنان کم ندهید و در زمین تبهکارانه آشوب نورزید» سوره هود، آیه ۸۵.</ref> «بَخْس» کم دادن [[حق دیگران]]، اعم از مقدار یا غیر مقدار است <ref> الصافی، ج۲، ص۴۶۷؛ تفسیر نسفی، ج۲، ص۲۳.</ref> و شامل سرقت، [[غصب]] و گرفتن اموال دیگران با [[حیله]] و [[مکر]] می‌شود.<ref> مقتنیات الدرر، ج۴، ص۳۶۲؛ تفسیر قرطبی، ج۷، ص۲۴۸.</ref> «عُثُوّ» نیز به نظر برخی، به مطلق فساد در زمین مانند سرقت، [[قطع طریق]] و [[غارت اموال]] دیگران اطلاق می‌شود.<ref>الصافی، ج۲، ص۴۶۷؛ تفسیر بیضاوی، ج۳، ص۱۴۴؛ روح المعانی، ج۱۹، ص۱۱۸.</ref>.<ref>[[سید جعفر صادقی فدکی|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[سرقت (مقاله)|مقاله «سرقت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۵، ص 343-344.</ref>


===[[کیفر]] سرقت===
===[[کیفر]] سرقت===
۱۱۵٬۳۰۰

ویرایش