ویژگی امام در فلسفه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۷: خط ۷:


== مقدمه ==
== مقدمه ==
[[ملاصدرا]] در پایان بحث [[اثبات امامت عامه]]، بنابر [[ضرورت]] وجود واسطه در ایصال [[فیض الهی]] بر خلایق، برای تبیین جایگاه [[مقام امامت]] در [[نظام هستی]]، به [[کلام]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در ضرورت وجود [[حجت الهی]] در همه زمان‌ها اشاره می‌نماید. ایشان سپس با بهره‌گیری از این [[روایت]]، پنج صفت اصلی [[امام]] در [[جامعه]] را ذکر می‌کند.
[[ملاصدرا]] در پایان بحث [[اثبات امامت عامه]]، بنابر [[ضرورت]] وجود واسطه در ایصال [[فیض الهی]] بر خلایق، برای تبیین جایگاه [[مقام امامت]] در نظام هستی، به [[کلام]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در ضرورت وجود [[حجت الهی]] در همه زمان‌ها اشاره می‌نماید. ایشان سپس با بهره‌گیری از این [[روایت]]، پنج صفت اصلی [[امام]] در [[جامعه]] را ذکر می‌کند.
در اینجا ابتدا به کلام [[حضرت علی]] {{ع}} اشاره می‌کنیم و سپس پنج وصفی که مورد [[استشهاد]] صدرالدین قرارگرفته مطرح می‌نماییم:
 
{{متن حدیث|قَالَ عَلِیٌّ {{ع}} خَطَابَاً لِكُمَيْلِ بْنِ زِيَادٍ النَّخَعِيِّ... اللَّهُمَّ بَلَى لَا تَخْلُو الْأَرْضُ مِنْ قَائِمٍ لِلَّهِ بِحُجَّةٍ إِمَّا ظَاهِراً مَشْهُوراً وَ إِمَّا خَائِفاً مَغْمُوراً لِئَلَّا تَبْطُلَ حُجَجُ اللَّهِ وَ بَيِّنَاتُهُ وَ كَمْ ذَا وَ أَيْنَ أُولَئِكَ أُولَئِكَ وَ اللَّهِ الْأَقَلُّونَ عَدَداً وَ الْأَعْظَمُونَ عِنْدَ اللَّهِ قَدْراً يَحْفَظُ اللَّهُ بِهِمْ حُجَجَهُ وَ بَيِّنَاتِهِ حَتَّى يُودِعُوهَا نُظَرَاءَهُمْ وَ يَزْرَعُوهَا فِي قُلُوبِ أَشْبَاهِهِمْ هَجَمَ بِهِمُ الْعِلْمُ عَلَى حَقِيقَةِ الْبَصِيرَةِ وَ بَاشَرُوا رُوحَ الْيَقِينِ وَ اسْتَلَانُوا مَا اسْتَوْعَرَهُ‏ الْمُتْرَفُونَ‏ وَ أَنِسُوا بِمَا اسْتَوْحَشَ مِنْهُ الْجَاهِلُونَ وَ صَحِبُوا الدُّنْيَا بِأَبْدَانٍ أَرْوَاحُهَا مُعَلَّقَةٌ بِالْمَحَلِّ الْأَعْلَى أُولَئِكَ خُلَفَاءُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ الدُّعَاةُ إِلَى دِينِهِ...}} <ref>نهج البلاغة (للصبحی صالح) (ط. هجرت، ۱۴۱۴ ﻫ.ق)، ص۴۹۷.</ref>.
در اینجا ابتدا به کلام [[حضرت علی]] {{ع}} اشاره می‌کنیم و سپس پنج وصفی که مورد استشهاد صدرالدین قرارگرفته مطرح می‌نماییم: {{متن حدیث|قَالَ عَلِیٌّ {{ع}} خَطَابَاً لِكُمَيْلِ بْنِ زِيَادٍ النَّخَعِيِّ... اللَّهُمَّ بَلَى لَا تَخْلُو الْأَرْضُ مِنْ قَائِمٍ لِلَّهِ بِحُجَّةٍ إِمَّا ظَاهِراً مَشْهُوراً وَ إِمَّا خَائِفاً مَغْمُوراً لِئَلَّا تَبْطُلَ حُجَجُ اللَّهِ وَ بَيِّنَاتُهُ وَ كَمْ ذَا وَ أَيْنَ أُولَئِكَ أُولَئِكَ وَ اللَّهِ الْأَقَلُّونَ عَدَداً وَ الْأَعْظَمُونَ عِنْدَ اللَّهِ قَدْراً يَحْفَظُ اللَّهُ بِهِمْ حُجَجَهُ وَ بَيِّنَاتِهِ حَتَّى يُودِعُوهَا نُظَرَاءَهُمْ وَ يَزْرَعُوهَا فِي قُلُوبِ أَشْبَاهِهِمْ هَجَمَ بِهِمُ الْعِلْمُ عَلَى حَقِيقَةِ الْبَصِيرَةِ وَ بَاشَرُوا رُوحَ الْيَقِينِ وَ اسْتَلَانُوا مَا اسْتَوْعَرَهُ‏ الْمُتْرَفُونَ‏ وَ أَنِسُوا بِمَا اسْتَوْحَشَ مِنْهُ الْجَاهِلُونَ وَ صَحِبُوا الدُّنْيَا بِأَبْدَانٍ أَرْوَاحُهَا مُعَلَّقَةٌ بِالْمَحَلِّ الْأَعْلَى أُولَئِكَ خُلَفَاءُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ الدُّعَاةُ إِلَى دِينِهِ...}} <ref>نهج البلاغة (للصبحی صالح) (ط. هجرت، ۱۴۱۴ ﻫ.ق)، ص۴۹۷.</ref>.
 
اکنون به پنج وصفی که صدرالدین شیرازی در [[اوصاف امام]] بیان می‌نماید اشاره می‌کنیم:
اکنون به پنج وصفی که صدرالدین شیرازی در [[اوصاف امام]] بیان می‌نماید اشاره می‌کنیم:
# امام، [[ولایت]] و [[ریاست]] بر [[امور دینی]] و [[دنیایی]] [[مردم]] دارد: {{عربی|ان‏ العالم‏ الحقيقى‏ و العارف‏ الربانى‏ له الولاية على الدين و الدنيا و له الرئاسة الكبرى‏}}.
# امام، [[ولایت]] و [[ریاست]] بر [[امور دینی]] و [[دنیایی]] [[مردم]] دارد: {{عربی|ان‏ العالم‏ الحقيقى‏ و العارف‏ الربانى‏ له الولاية على الدين و الدنيا و له الرئاسة الكبرى‏}}.
خط ۲۳: خط ۲۴:
# روح امام، به واسطه شدت طهارتی که دارد، به [[اذن الهی]] دائماً متصل به [[لوح محفوظ]] و [[کتاب مکنون]] است: {{متن حدیث|صَحِبُوا الدُّنْيَا بِأَبْدَانٍ أَرْوَاحُهَا مُعَلَّقَةٌ بِالْمَحَلِ‏ الْأَعْلَى}}.
# روح امام، به واسطه شدت طهارتی که دارد، به [[اذن الهی]] دائماً متصل به [[لوح محفوظ]] و [[کتاب مکنون]] است: {{متن حدیث|صَحِبُوا الدُّنْيَا بِأَبْدَانٍ أَرْوَاحُهَا مُعَلَّقَةٌ بِالْمَحَلِ‏ الْأَعْلَى}}.
# [[علوم امام]] از مقامی [[علی]] و [[حکیم]] سرچشمه می‌گیرد که در [[قرآن]] به [[ام الکتاب]] نامیده شده و [[خداوند]] در [[سوره زخرف]]، پیرامون این [[مقام]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>«و بی‌گمان آن نزد ما در اصل کتاب، فرازمندی فرزانه است» سوره زخرف، آیه ۴.</ref><ref>{{متن قرآن|حم * وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ * إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ * وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}} «حا، میم * سوگند به این کتاب روشن * به راستی ما آن را قرآنی عربی قرار دادیم باشد که خرد ورزید * و بی‌گمان آن نزد ما در اصل کتاب، فرازمندی فرزانه است» سوره زخرف، آیه ۴.</ref>. [[آگاهی]] از این کتاب در مرتبه‌ای است که تنها [[مطهرین]] و [[معصومین]] به [[عصمت الهی]] اجازه ورود و آگاهی از آن [[علوم]] را دارند<ref>{{متن قرآن|إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ * فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ * لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ * تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ}} «که این قرآنی ارجمند است * در نوشته‌ای فرو پوشیده * که جز پاکان را به آن دسترس نیست * فرو فرستاده‌ای از سوی پروردگار جهانیان است» سوره واقعه، آیه ۷۷-۸۰.</ref>. {{متن حدیث|هَجَمَ بِهِمُ الْعِلْمُ عَلَى حَقَائِقِ الْأُمُورِ وَ بَاشَرُوا رُوحَ‏ الْيَقِينِ‏}}
# [[علوم امام]] از مقامی [[علی]] و [[حکیم]] سرچشمه می‌گیرد که در [[قرآن]] به [[ام الکتاب]] نامیده شده و [[خداوند]] در [[سوره زخرف]]، پیرامون این [[مقام]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>«و بی‌گمان آن نزد ما در اصل کتاب، فرازمندی فرزانه است» سوره زخرف، آیه ۴.</ref><ref>{{متن قرآن|حم * وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ * إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ * وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}} «حا، میم * سوگند به این کتاب روشن * به راستی ما آن را قرآنی عربی قرار دادیم باشد که خرد ورزید * و بی‌گمان آن نزد ما در اصل کتاب، فرازمندی فرزانه است» سوره زخرف، آیه ۴.</ref>. [[آگاهی]] از این کتاب در مرتبه‌ای است که تنها [[مطهرین]] و [[معصومین]] به [[عصمت الهی]] اجازه ورود و آگاهی از آن [[علوم]] را دارند<ref>{{متن قرآن|إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ * فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ * لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ * تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ}} «که این قرآنی ارجمند است * در نوشته‌ای فرو پوشیده * که جز پاکان را به آن دسترس نیست * فرو فرستاده‌ای از سوی پروردگار جهانیان است» سوره واقعه، آیه ۷۷-۸۰.</ref>. {{متن حدیث|هَجَمَ بِهِمُ الْعِلْمُ عَلَى حَقَائِقِ الْأُمُورِ وَ بَاشَرُوا رُوحَ‏ الْيَقِينِ‏}}
# نتیجه آنکه: [[هدایت]] به [[اسلام حقیقی]] و معرفی صحیح [[دین]] و کلمه [[توحید]]، تنها از طریق [[مقام امامت]] مورد قبول [[درگاه الهی]] است و فعل و قول او در همه زمان‌ها، [[حجت الهی]] بر [[مردمان]] است: {{متن حدیث|أُولَئِكَ خُلَفَاءُ اللَّهِ فِي‏ أَرْضِهِ‏ وَ الدُّعَاةُ إِلَى‏ دِينِهِ‏ آهِ آهِ شَوْقاً إِلَى رُؤْيَتِهِمْ}}.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳]] ص ۱۶۲.</ref>
# نتیجه آنکه: [[هدایت]] به [[اسلام حقیقی]] و معرفی صحیح [[دین]] و کلمه [[توحید]]، تنها از طریق [[مقام امامت]] مورد قبول [[درگاه الهی]] است و فعل و قول او در همه زمان‌ها، [[حجت الهی]] بر [[مردمان]] است: {{متن حدیث|أُولَئِكَ خُلَفَاءُ اللَّهِ فِي‏ أَرْضِهِ‏ وَ الدُّعَاةُ إِلَى‏ دِينِهِ‏ آهِ آهِ شَوْقاً إِلَى رُؤْيَتِهِمْ}}<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳]]، ص ۱۶۲.</ref>


== پرسش مستقیم ==
== پرسش مستقیم ==
۱۳۳٬۶۷۸

ویرایش