بنی‌ناجیه: تفاوت میان نسخه‌ها

بنی‌ناجیه (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۳

۱۴٬۰۲۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۴ نوامبر ۲۰۲۳

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۲۹

ویرایش

@@ خط ۲۸: / خط ۲۸: @@
 ==بنی‌ناجیه و نقش‌آفرینی در [[فتوحات اسلامی]]==
 با شروع فتوحات اسلامی، بنو مراد و [[طوایف]] آن نیز بمانند بسیاری دیگر از [[قبایل عرب]] در عرصه [[فتوحات]] حاضر شدند و در فتوحات [[شام]] و [[عراق]] و نیز [[ایران]] و [[مصر]]، نقش چشمگیری ایفا نمودند. [[شریک بن عبد یغوت بن عمرو غطیفی مرادی]] از جمله بنی‌ناجیه‌های حاضر در [[فتح ایران]] بود. او در [[نبرد قادسیه]] (۱۳ [[هجری]]) حضور داشت و در این [[روز]]، ضمن بروز شجاعت‌های بسیار، شمشیری به رستم - [[فرمانده سپاه]] ایران - نواخت.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۲۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۰۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۷، ص۱۹۹.</ref> [[هانی]] و [[شریک]] - پسران عتبة بن عبداللّه بن عمرو بن نمران - هم، از دیگر کسانی بودند که در [[جنگ قادسیه]] حضور داشتند.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۲۹.</ref> [[بنی‌مراد]] همچنین در [[فتوحات]] [[مصر]] نقشی عمده و بزرگ داشتند. بسیاری از مشاهیر و جنگآوران این [[قوم]] که در فتح این منطقه حضور داشتند همان افرادی بودند که در [[فتح شام]] شرکت داشتند که از جمله آنان می‌‌توان به نام [[ازهر بن یزید]]،<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۷، ص۱۵۰.</ref> [[حارث بن سعید غطیفی]]،<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۷، ص۱۵۰.</ref> [[وزارة بن حارث بن ذؤیب مرادی غطیفی]]،<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۷، ص۱۵۱.</ref> مالک بن قدامة بن مالک بن خارجه سلهمی و پدرش قدامة بن مالک بن خارجه سلهمی،<ref>ابن یونس، تاریخ ابن یونس، ج۱، ص۴۲۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۲۱۶.</ref> [[علقمة بن یزید غطیفی]] و برادرش عمرو،<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۷، ص۱۵۰؛ سمعانی، الانساب، ج۱۰، ص۶۱ - ۶۲.</ref> هانی و [[نعمان]] [[فرزندان]] [[جریر]] غطیفی،<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۷، ص۱۵۱.</ref> شریک بن سمّی غطیفی<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۷، ص۱۵۱. یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۴۹۵؛ ابن ابی الحکم، فتوح مصر و اخبارها، ص۲۸۱ - ۲۸۲</ref> و.... اشاره کرد.<ref>فصلنامه علمی - پژوهشی شیعه‌شناسی، سید اصغر محمودآبادی و مریم سعیدیان جزی؛ مقاله «بررسی نقش قبیله مراد در تاریخ اسلام و تشیع تا سقوط امویان»، ص۷۳ - ۷۷.</ref> [[شریک بن سمّی]]، [[فرمانده]] طلایه داران [[لشکر]] [[عمرو بن عاص]] در [[فتح مصر]] بود.<ref>حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۴۹۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۲۷۹.</ref> وی تا موضعی به نام «کَوم» - نزدیک اسکندریه- پیش رفت و در این مکان، به جهت حملات سنگین [[رومیان]]، از [[بیم]] [[جان]] [[اصحاب]] خود به این مکان [[پناه]] برد و به [[دفاع از خود]] پرداخت. او در این موضع بود تا این که لشکر اصلی [[اسلام]] به [[فرماندهی]] عمرو بن عاص به منطقه رسیدند.<ref>حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۴۹۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
+==[[بنی‌ناجیه]] و نقش آنان در [[حکومت امام علی]]{{ع}}==
+بنی‌ناجیه در کنار دیگر [[طوایف]] [[بنی‌مراد]]، نقش پر رنگ و مؤثری در حوادث [[تاریخی]] [[عراق]] در [[صدر اسلام]] بخصوص در دوران حکومت امام علی{{ع}} ایفا نمودند. نمونه این [[همکاری]] را می‌‌توان در [[همراهی]] با [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[نبرد جمل]] یافت. طوایف بنی‌ناجیه از جمله بنی‌غطیف در کنار دیگر شاخه‌های [[قبیله]] بنی‌مراد و [[مذحج]]، همراه با [[هانی بن عروه مرادی]] غطیفی - [[یار وفادار]] علی{{ع}} - <ref>ابن اعثم، الفتوح، ج۲، ص۴۸۱.</ref> در این [[جنگ]]، شرکتی پر [[شور]] داشتند. [[هانی]] همچون پدرش - عروه - از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}}<ref>محمد بن جعفر المشهدی، فضل الکوفه و مساجدها، ص۸۶؛ السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین، ص۱۳۹.</ref> و از [[اشراف کوفه]] و از اعیان [[شیعه]] و از رؤسای ایشان بود.<ref>نمازی، مستدرکات معجم رجال الحدیث، ج۸، ص۱۳۸.</ref> وی از جمله یارانی بود که در شوراهای [[امام علی]]{{ع}} حضور می‌‌یافت و حضرت در جمع‌آوری، ترکیب و [[آرایش]] [[سپاه عراق]] از [[مشاوره]] او استفاده می‌‌کرد.<ref>ابن اعثم، الفتوح، ج۲، ص۴۹۰ - ۴۹۲.</ref> هانی در هر سه جنگ امیرالمؤمنین{{ع}} حاضر بود.<ref>السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین، ص۱۳۹؛ شمس الدین، انصار الحسین، ص۱۲۵.</ref> وی در [[جنگ جمل]] [[شجاعانه]] می‌‌جنگید و در حالی که [[رجز]] می‌‌خواند: {{عربی|يَا لَكَ حَرْبٌ حَثَّهَا جَمَّالُهَا * يَقُودُهَا لِنْقُصُهَا ضُلَّالُهَا * هَذَا عَلِيٌّ حَوْلَهُ أَقْيَالُهَا}}
+[[جنگی]] که سواران [[جمل]] [[آتش]] آن را دامن می‌زدند و [[گمراهان]] را [[هدایت]] می‌کردند. و اکنون این علی است که قهرمانان جنگاور پیرامونش را گرفته‌اند». به [[دشمن]] [[حمله]] می‌‌برد.<ref>ابن شهر آشوب، المناقب، ج۲، ص۳۴۵؛ السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین، ص۱۳۹.</ref> همچنین نقل است که در یکی از برهه‌های این [[نبرد]]، هانی [[مأموریت]] یافت تا به همراه گروهی دیگر از [[رجال]] مذحجی به شتر [[عایشه]] که نماد [[حفظ]] و [[استقامت]] [[ناکثین]] بود، حمله کند.<ref>محمودی، نهج السعاده فی مستدرک نهج البلاغه، ج۳۲، ص۱۸۰ - ۱۸۳.</ref> وی را همچنین از اعیان [[سپاه]] حضرت در [[صفین]] گفته‌اند.<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۳، ص۶۹.</ref>خیر التابعین«<ref>بر اساس روایتی از رسول خاتم{{صل}} در کتب روایی اهل سنت، اویس بهترین و برترینِ تابعیان معرفی شده است‌. مسلم نیشابوری، صحیح مسلم، ج۷، ص۱۸۹؛ احمد بن حنبل، مسند احمد، ج۱، ص۳۸.</ref> و» [[سید]] التابعین«<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۵۴۴؛ ابن عماد حنبلی، شذرات الذهب، ج۱، ص۲۱۴.</ref> [[اویس قرنی]] هم، از دیگر بزرگان [[بنی‌ناجیه]] بود که در [[نبرد صفین]] حضور داشت. وی در کنار علی{{ع}}، در حالی که از شدت [[پیکار]]، شمشیرش شکسته شده بود و [[سپاه کوفه]] را به [[نبرد]] علیه [[شامیان]] [[تحریض]] می‌کرد، به [[شهادت]] رسید.<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۲، ص۳۶۶؛ ابن‌حجر، الاصابه، ج۱، ص۳۶۲.</ref>
+[[عبیدة بن عمرو سلمانی]] را هم از دیگر بزرگان بنی‌ناجیة بن مراد برشمردند که در [[جنگ صفین]] حاضر بود. در جریان جنگ صفین و پیش از حرکت [[سپاه]] حضرت به سوی [[شام]]، [[عبیدة بن عمرو]] و همراهانش که جملگی از [[یاران]] [[ابن مسعود]] بودند نزد [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} رفتند و گفتند: «ما با شما رهسپار می‌‌شویم اما نه در [[لشکرگاه]] شما، بلکه اردوگاهی جداگانه برپا خواهیم نمود و در کار شما و شامیان می‌‌نگریم پس هر گاه دیدیم یکی از دو طرف به کاری که بر او [[حلال]] نیست، دست یازید یا گردنکشی و ظلمی از او سر زد، بر ضد او وارد [[کارزار]] می‌‌شویم». علی{{ع}} نیز با این سخن موافقت فرمود.<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۱۱۵.</ref> [[عبیده]] و دیگر [[قراء کوفه]] و شام پس از مواجهه دو سپاه در [[صفین]]، جهت [[جلوگیری از جنگ]] به تکاپو افتادند و بارها بین [[سپاه معاویه]] و علی{{ع}} تردد کردند<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۱۸۸ - ۱۸۹؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۷، ص۲۵۸.</ref> تا مانع از وقوع [[جنگ]] شوند و چون موفقیتی کسب نکردند، [[عبیده سلمانی]] همراه با چهار صد تن از قراء کوفه نزد [[امام]]{{ع}} آمدند و ضمن اعتراف به فضل ایشان، گفتند که درباره این جنگ دچار [[شک و تردید]] شده‌اند و از حضرت خواستند تا ایشان را از [[جنگ]] معاف دارد و آنان را جهت [[مرزبانی]] به یکی از مرزها گسیل دارد تا به امر [[جهاد]] بپردازند. علی{{ع}} هم، ایشان را به مرزبانی [[ری]] و [[قزوین]] فرستاد.<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۶۵.</ref> [[عبیدة بن عمرو سلمانی]] را همچنین از همراهان [[امام]]{{ع}} در [[جنگ با خوارج]] در [[نهروان]] گفته‌اند.<ref>ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۱۲۲.</ref> در یکی از مواقف این جنگ، زمانی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} جهت [[نبرد با خوارج]] حرکت کرده بود و در موضعی به [[سخنرانی]] ایستاده، [[حدیثی]] از پیش گویی [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[خوارج]] و اوصاف آنها بیان فرمود، به پا خواست و ضمن [[تأیید]] سخنان حضرت، [[شهادت]] داد که این سخن را از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} شنیده است.<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۷، ص۲۹۰.</ref> علاوه بر عبیدة بن عمرو سلمانی، منابع، از [[هانی بن عروه]]<ref>شمس الدین، انصار الحسین، ص۱۲۵.</ref> و نیز برخی از [[مردم]] بنی‌نهار نظیر [[زائدة بن سمیر بن عبداللّه بن عامر بن نهار]] به عنوان یکی از شرکت کنندگان در [[جنگ نهروان]] و از شهدای این جنگ یاد کرده‌اند.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۳۳۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۳۷۴؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۳۵.</ref> أسود بن یزید بن جابر بن عمرو بن ربیعة بن مالک بن حلاوة بن حیّ بن جمل هم، از دیگر [[اصحاب امام علی]]{{ع}} بود که در جنگ‌های سه گانه حضرت ایشان را [[همراهی]] کرده بود.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۳۳.</ref>
+در میادین [[کارگزاری]] [[حضرت علی]]{{ع}} نیز، برخی منابع از [[ولایت]] یافتن برخی از مردان بنی‌ناجیة بن مراد بمانند عبیدة بن عمرو سلمانی بر منطقه [[فرات]] خبر داده‌اند.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۷۶. عبیده در ایام خلافت عمر بن خطاب هم، مدتی عهده دار منصب قضاوت در کوفه بود. (خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۸۸.)</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
+==مناسبات [[بنی‌ناجیه]] و [[بنی‌امیه]]==
+پس از آنکه بنی‌امیه [[قدرت]] را در سرتاسر [[بلاد اسلامی]] در دست گرفت بسیاری از [[رجال]] مرادی در دوره‌های مختلف [[حکومت اموی]] به کمک این [[خاندان]] شتافتند و دست گیر آنان در حوادث سخت شدند. بنی‌امیه از رجال مرادی و [[طوایف]] آن - از جمله بنی‌ناجیه - برای [[مدیریت]] اجرایی و نظامی و [[اداری]] قلمرو [[خلافت]] بهره فراوانی برد. از جمله این جنگآوران و مشاهیر [[قبیله]] ای [[بنی‌مراد]] که در زمره [[کارگزاران اموی]] قرار گرفتند، می‌‌توان به نام علقمة بن یزید مرادی غطیفی اشاره کرد. وی در [[زمان]] [[حکومت معاویه]]، از سوی [[عتبة بن ابوسفیان]] به امارت اسکندریه برگزیده شد.<ref>ابن عبد الحکم، فتوح مر و اخبارها، ص۲۸۱ - ۲۸۲؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۱، ص۲۰۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۳، ص۵۸۶.</ref> [[عتبه]] ۱۲ هزار نیرو در [[اختیار]] او گذاشت و ضمن پیامی، [[معاویه]] را از این امر با خبر ساخت.<ref>ابن عبد الحکم، فتوح مر و اخبارها، ص۲۸۱.</ref> اگرچه بیشترین عرصه فعالیت مرادی‌ها در جهت‌گیری علیه [[اهل بیت]]{{ع}} و مشارکت در تحولات [[سیاسی]] این دوره به نفع [[حاکمیت]] [[امویان]] بود، اما [[اخبار]] و گزارشاتی هم وجود دارد که حکایت از حضور برخی رجال [[آگاه]] و [[بصیر]] مرادی - همچون [[هانی بن عروه]] - به هواداری از اهل بیت{{ع}} داردکه برای تشریح و تعریف جایگاه آنان و ایجاد زمینه‌های لازم برای استقرار [[حکومت دینی]] مبتنی بر آموزه‌های [[مکتب تشیع]] تلاش می‌‌کردند. در خبرها آمده، زمانی که معاویه برای تعیین [[جانشینی یزید]] برای خود، بزرگان شهرهای مختلف را به [[شام]] فرا خواند، [[هانی]] پس از اطلاع از قصد معاویه به [[مسجد]] رفت و [[مردم]] را از [[شخصیت]] یزید آگاه کرد. معاویه در واکنش به عمل او، هانی و دیگر بزرگان [[عرب]] را فرا خواند و آنچه درخواست کردند [[اجابت]] نمود. سپس هانی را [[مأمور]] اخذ [[بیعت]] برای پسرش یزید از [[مردم عراق]] نمود.<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ص۴۰۸ - ۴۰۹.</ref> البته خبر [[قطعی]] مبنی‌بر اقدام هانی در انجام خواسته [[معاویه]] در دست نیست.<ref>احمدی میانجی، مواقف الشیعه، ج۲، ۴۸۵ - ۴۸۶.</ref> - <ref>فصلنامه علمی - پژوهشی شیعه‌شناسی، سید اصغر محمودآبادی و مریم سعیدیان جزی؛ مقاله «بررسی نقش قبیله مراد در تاریخ اسلام و تشیع تا سقوط امویان، ص۹۵ - ۱۰۱.</ref> هانی را همچنین از همراهان [[حجر بن عدی]] در قیامش علیه [[بنی‌امیه]] گفته‌اند و او را از ارکان این حرکت برشمردند.<ref>شمس الدین، انصار الحسین، ص۱۲۵.</ref> این در حالی است که برخی از عروه - پدر هانی - به عنوان یکی از همراهان [[قیام]] [[حجر]] یاد کرده‌اند و آورده اند: بواسطه این عمل، معاویه قصد [[قتل]] او را کرد که با وساطت [[زیاد بن ابیه]] از این امر منصرف شد.<ref>السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین، ص۱۳۹.</ref> از کعب (أسلع) بن عمرو بن سلمة بن کعب بن وائل بن کعب بن جمل هم، در شمار همراهان حجر بن عدی و از شهدای [[یوم]] [[مرج]] [[عذراء]] یاد شده است.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
 == منابع ==