فساد مالی: تفاوت میان نسخه‌ها

}}

کلمه «[[فساد]]» از ریشه «فسد» بوده که به‌معنای تباه ساختن، به‌ستم [[مال]] کسی را گرفتن و جلوگیری کردن از انجام [[اعمال]] درست و سالم است<ref>دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه دهخدا، ج۱۱، ص۱۷۱۵۰.</ref>. بدین معنا، فساد یعنی هر پدیده‌ای که مجموعه‌ای را از اهداف و کارکردهای خود بازدارد. اما در اصطلاح، به هر نوع تصرّف غیر قانونی در [[اموال دولتی]] و [[سوء استفاده از موقعیّت]] و [[استفاده غیر قانونی از اختیارات و قدرت]] در جهت استفاده از امکانات [[مالی]] اطلاق می‌شود؛ که دارای مصادیقی چون: «[[اختلاس]]»، «[[رشوه]]»، «[[اخّاذی]]» و «[[رانت‌های اقتصادی]]»، «برداشت و دخل و تصرّف غیر قانونی در وجوه و [[اموال]]»، «استفاده از امتیازات و بهره‌برداری‌های مالی» و اشکال گوناگون دیگر است<ref>دادگر، حسن؛ معصومی‌نیا، غلام‌علی، فساد مالی، ص۱۶.</ref>.

فساد مالی ناشی از عوامل مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، [[حقوقی]] و [[اقتصادی]] است. [[شناخت]] همه جانبه این عوامل از پیش‌نیازهای [[مبارزه]] جدی با فساد مالی است. بررسی علل و عوامل فساد مالی در [[علم]] اقتصاد به حدود نیم [[قرن]] پیش بازمی‌گردد؛ یعنی زمانی که اقتصاددانان موضوع رانت‌جویی را مطرح کردن و فعالیت‌های رانت‌جویی غیر قانونی [[فساد مالی]] نامیده شد<ref>سلامتی، مرتضی؛ و دیگران، «بررسی اثر آزادی اقتصادی بر فساد مالی»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، ش۲۸، ص۸۸.</ref>.

البته ریشه‌های [[مفاسد]] [[مالی]] و [[اقتصادی]] که معمولا در همه‌جا یکسان است، در [[فساد]] دولتی نهفته است که خود ناشی از دولت‌های بزرگ با [[قدرت]] زیاد برای [[توزیع]] [[منافع]] بین گروه‌های مختلف است. با پایان [[جنگ]] جهانی دوم، بسیاری از کشورهای [[جهان]] سوم موفق به کسب [[استقلال سیاسی]] شدند. در کشورهای در حال گذار اقتصادی (از [[اقتصاد]] بسته و [[دستوری]] به اقتصاد [[بازار]] [[آزاد]]) فرصت‌های بی‌شماری برای دستیابی به سودهای کلان و ثروت‌های باد آورده (رانت‌های مختلف) ایجاد شده و شبکه‌های فساد سازمان‌یافته سابق جای خود را به شبکه‌های فساد آشفته داده است. ایجاد زمینه برای دستیابی سودهای کلان و ثروت‌های بادآورده بر اثر [[سوء استفاده]] از [[قوانین]] و [[مقررات دولتی]]، خود بستر مناسبی برای [[رشد]] فساد مالی و اقتصادی فراهم کرده است. با [[تفویض]] [[اختیار]] تخصیص و تقسیم این منابع به [[مقامات]] و مأموران دولتی، بازار فساد و [[رشوه]] رونق می‌یابد. شیوع فساد مالی در کشورهای در حال [[توسعه]] و در حال گذرا به اقتصاد بازار آزاد نیز به‌علت فراهم بودن زمینه برای فساد مالی در این کشورها است. علاوه‌بر اینکه انگیزه [[قوی]] کسب منافع و [[فقر]] و دستمزدهای ناچیز دولتی ریسک در همه موارد (مانند [[بیماری]] حوادث و [[اشتغال]]) در این کشورها بالاست و [[مردم]] عموما بسیاری از مکانیسم‌های مقابله با ریسک موجود در کشورهای توسعه‌یافته (از جمله بیمه و یک بازار کار وسیع) [[محروم]] هستند<ref>مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد، فساد مالی و اقتصادی (ریشه‌ها پیامدها، پیشگیری و مقابله)، ج۲، ص۱۴-۱۸.</ref>.<ref>[[حسين كفشگر جلودار|كفشگر جلودار، حسين]]، [[فساد مالی (مقاله)|فساد مالی]].</ref>