←مقدمه
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←مقدمه) |
||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
هرچند میتوان موضوع [[شورش]] بر [[حاکمیت اسلامی]] را به دلیل [[ارتباط]] آن با مبحث [[امامت]]، از منظر [[کلامی]] مورد بحث قرار داد، ولی ابعاد عملی این موضوع و فراوانی [[فروع فقهی]] آن و نیز ارتباط وثیق آن با بحث [[جهاد]]، سبب شده است، بیش از آنکه این مسأله، مورد توجه [[متکلمان]] قرار گیرد، مد نظر [[فقها]] واقع شود. | هرچند میتوان موضوع [[شورش]] بر [[حاکمیت اسلامی]] را به دلیل [[ارتباط]] آن با مبحث [[امامت]]، از منظر [[کلامی]] مورد بحث قرار داد، ولی ابعاد عملی این موضوع و فراوانی [[فروع فقهی]] آن و نیز ارتباط وثیق آن با بحث [[جهاد]]، سبب شده است، بیش از آنکه این مسأله، مورد توجه [[متکلمان]] قرار گیرد، مد نظر [[فقها]] واقع شود. | ||
شماری از فقها، از دیرباز، [[احکام]] ویژه این گروه را زیر عنوان «[[بغاة]]» به اختصار مورد بحث قرار دادهاند؛ مانند «[[شیخ طوسی]]»<ref>طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، ج۵، ص۳۲۵.</ref>، «[[قاضی ابن براج]]»<ref>قاضی ابن براج، عبدالعزیز، المهذب، ج۱، ص۲۹۹.</ref>، «[[ابن حمزه طوسی]]»<ref>ابن حمزه، محمد، الوسیلة الی نیل الفضیلة، ص۲۰۵.</ref>، «ابن زهرۀ [[حلبی]]»<ref>ابن زهره، حمزة بن علی، غنیة النزوع إلی علمی الاصول و الفروع، ص۲۰۰.</ref>، «[[ابن ادریس حلّی]]»<ref>ابن ادریس، محمد بن احمد، السرائر، ج۲، ص۱۵.</ref>، «محقق حلی»<ref>محقق حلی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۵۷.</ref>، «[[فاضل]] آبی»<ref>فاضل آبی، حسن بن علی، کشف الرموز، ج۱، ص۴۱۸.</ref>، «علّامه حلّی»<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۸۰؛ همو، ارشاد الاذهان، ج۱، ص۳۴۳.</ref> و از همه بیشتر، «[[صاحب جواهر]]»، و نگاهی نو به این موضوع و پرداختن [[مجدد]] به آن، از این جهت ضروری است که سمت و سوی مستقیم [[نصوص]] و [[روایات]] وارده در این باب و نیز عبارتهای فقها، شوریدن بر [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} عمدتاً مرتبط با گروههایی است که به [[مخالفت]] با [[حاکمیت]] علی{{ع}} برخاستند و به علت عدم [[حاکمیت سیاسی]] [[فقهای جامع الشرائط]] در طول تاریخ، بحثی از «شورش بر حاکمیت [[ولی فقیه]]» بهمیان نیامده است. | شماری از فقها، از دیرباز، [[احکام]] ویژه این گروه را زیر عنوان «[[بغاة]]» به اختصار مورد بحث قرار دادهاند؛ مانند «[[شیخ طوسی]]»<ref>طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، ج۵، ص۳۲۵.</ref>، «[[قاضی ابن براج]]»<ref>قاضی ابن براج، عبدالعزیز، المهذب، ج۱، ص۲۹۹.</ref>، «[[ابن حمزه طوسی]]»<ref>ابن حمزه، محمد، الوسیلة الی نیل الفضیلة، ص۲۰۵.</ref>، «ابن زهرۀ [[حلبی]]»<ref>ابن زهره، حمزة بن علی، غنیة النزوع إلی علمی الاصول و الفروع، ص۲۰۰.</ref>، «[[ابن ادریس حلّی]]»<ref>ابن ادریس، محمد بن احمد، السرائر، ج۲، ص۱۵.</ref>، «محقق حلی»<ref>محقق حلی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام، ج۱، ص۲۵۷.</ref>، «[[فاضل]] آبی»<ref>فاضل آبی، حسن بن علی، کشف الرموز، ج۱، ص۴۱۸.</ref>، «علّامه حلّی»<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۱، ص۴۸۰؛ همو، ارشاد الاذهان، ج۱، ص۳۴۳.</ref> و از همه بیشتر، «[[صاحب جواهر]]»، و نگاهی نو به این موضوع و پرداختن [[مجدد]] به آن، از این جهت ضروری است که سمت و سوی مستقیم [[نصوص]] و [[روایات]] وارده در این باب و نیز عبارتهای فقها، شوریدن بر [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} عمدتاً مرتبط با گروههایی است که به [[مخالفت]] با [[حاکمیت]] علی{{ع}} برخاستند و به علت عدم [[حاکمیت سیاسی]] [[فقهای جامع الشرائط]] در طول تاریخ، بحثی از «شورش بر حاکمیت [[ولی فقیه]]» بهمیان نیامده است. | ||
افزون بر این، مفاد پارهای از نصوص مرتبط با موضع مورد بحث، آن است که [[شورشیان]] بر [[حکومت امام معصوم]]{{ع}} در زمره [[کافران]] شمرده میشوند. حال باید دید آیا این تلقی، شامل شورشیان بر ولی [[فقیه جامع الشرائط]] نیز میشود؟ پرسشی که تا آنجا که نگارندگان این مقاله میدانند، در هیچیک از متون کلامی و [[فقهی]] به آن پاسخ داده نشده است. | افزون بر این، مفاد پارهای از نصوص مرتبط با موضع مورد بحث، آن است که [[شورشیان]] بر [[حکومت امام معصوم]]{{ع}} در زمره [[کافران]] شمرده میشوند. حال باید دید آیا این تلقی، شامل شورشیان بر ولی [[فقیه جامع الشرائط]] نیز میشود؟ پرسشی که تا آنجا که نگارندگان این مقاله میدانند، در هیچیک از متون کلامی و [[فقهی]] به آن پاسخ داده نشده است. | ||
همچنین چنانکه خواهیم دید، بر اساس دیدگاه بسیاری از [[فقها]]، [[سربازان]] [[امام]]{{ع}} میتوانند بخشی از [[اموال]] [[شورشیان]] را به [[غنیمت]] گیرند. بنابراین، میتوان پرسید آیا اموال شورشیان بر [[ولی فقیه]] نیز مشمول همین [[حکم]] است؟ این مسائل و نیز چگونگی [[مواجهه]] [[دولت اسلامی]] با همسران، [[فرزندان]] و [[اسیران]] گروههای [[شورشی]]، از مسائل مهمی است که تاکنون طرح نشده و یا بهخوبی تبیین نگردیده است و [[ضرورت]] [[پاسخگویی]] به آنها در این عصر، که عصر [[حاکمیت]] [[تبلیغات]] و [[رسانه]] است و گاه، نه تنها قشرهای معمولی، بلکه [[خواص]] نیز دچار [[شبهه]] و سردرگمی میشوند، به خوبی [[احساس]] میشود. | همچنین چنانکه خواهیم دید، بر اساس دیدگاه بسیاری از [[فقها]]، [[سربازان]] [[امام]]{{ع}} میتوانند بخشی از [[اموال]] [[شورشیان]] را به [[غنیمت]] گیرند. بنابراین، میتوان پرسید آیا اموال شورشیان بر [[ولی فقیه]] نیز مشمول همین [[حکم]] است؟ این مسائل و نیز چگونگی [[مواجهه]] [[دولت اسلامی]] با همسران، [[فرزندان]] و [[اسیران]] گروههای [[شورشی]]، از مسائل مهمی است که تاکنون طرح نشده و یا بهخوبی تبیین نگردیده است و [[ضرورت]] [[پاسخگویی]] به آنها در این عصر، که عصر [[حاکمیت]] [[تبلیغات]] و [[رسانه]] است و گاه، نه تنها قشرهای معمولی، بلکه [[خواص]] نیز دچار [[شبهه]] و سردرگمی میشوند، به خوبی [[احساس]] میشود. | ||
این مقاله در صدد است، با نگاهی نو به این موضوع پرداخته و عبارات فقها و [[دلایل]] و [[روایات]] مرتبط با این موضوع را بررسی کند و در حدی که ظرفیت مقاله [[اجازه]] دهد، به پرسشهای فوق پاسخ گوید. | این مقاله در صدد است، با نگاهی نو به این موضوع پرداخته و عبارات فقها و [[دلایل]] و [[روایات]] مرتبط با این موضوع را بررسی کند و در حدی که ظرفیت مقاله [[اجازه]] دهد، به پرسشهای فوق پاسخ گوید. | ||
پیش از هر چیز، تبیین مفهوم اصطلاحات «شورش»، «شورشی» و «دولت اسلامی» از نگاه [[فقه]]، ضروری است.<ref>[[علی اکبر کلانتری|کلانتری، علی اکبر]]، [[مفهوم شورش و شورشی و چگونگی رو در رویی دولت اسلامی با شورشیان از منظر فقه (مقاله)|مفهوم شورش و شورشی و چگونگی رو در رویی دولت اسلامی با شورشیان از منظر فقه]]، ص ۳۰.</ref> | پیش از هر چیز، تبیین مفهوم اصطلاحات «شورش»، «شورشی» و «دولت اسلامی» از نگاه [[فقه]]، ضروری است.<ref>[[علی اکبر کلانتری|کلانتری، علی اکبر]]، [[مفهوم شورش و شورشی و چگونگی رو در رویی دولت اسلامی با شورشیان از منظر فقه (مقاله)|مفهوم شورش و شورشی و چگونگی رو در رویی دولت اسلامی با شورشیان از منظر فقه]]، ص ۳۰.</ref> | ||