پرش به محتوا

امداد غیبی در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'دست' به 'دست')
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = امداد غیبی| عنوان مدخل  = امداد غیبی| مداخل مرتبط = [[امداد غیبی در قرآن]] - [[امداد غیبی در کلام اسلامی]] - [[امداد غیبی در معارف مهدوی]] - [[امداد غیبی در سیره پیامبر خاتم]]| پرسش مرتبط  = }}
| موضوع مرتبط = امداد غیبی
| عنوان مدخل  = [[امداد غیبی]]
| مداخل مرتبط = [[امداد غیبی در قرآن]] - [[امداد غیبی در حدیث]] - [[امداد غیبی در کلام اسلامی]] - [[امداد غیبی در عرفان اسلامی]] - [[امداد غیبی در معارف مهدوی]] - [[امداد غیبی در سیره پیامبر خاتم]]
| پرسش مرتبط  = امداد غیبی (پرسش)
}}


'''امداد غیبی''' به معنای خصوص کمک غیر عادی [[خداوند]] و یا عموم مددی است که از [[جهان غیب]] سرچشمه می‌گیرد. بنابر این، مراد از [[امداد غیبی]] می‌تواند ویژه دخالت‌های غیبی [[الهی]] در [[زندگی]] [[بشر]] باشد و همچنین در برخی کاربری‌ها، شامل: [[جهان]] و [[نظم]]، [[حیات]] و [[نشاط]]، [[اموال]] و [[فرزندان]] و همه نعمت‌های الهی‌ای که از [[عالم غیب]] و با [[تفضل الهی]] به [[انسان]] داده شده است باشد.
'''امداد غیبی''' به معنای خصوص کمک غیر عادی [[خداوند]] و یا عموم مددی است که از [[جهان غیب]] سرچشمه می‌گیرد. بنابر این، مراد از [[امداد غیبی]] می‌تواند ویژه دخالت‌های غیبی [[الهی]] در [[زندگی]] [[بشر]] باشد و همچنین در برخی کاربری‌ها، شامل: [[جهان]] و [[نظم]]، [[حیات]] و [[نشاط]]، [[اموال]] و [[فرزندان]] و همه نعمت‌های الهی‌ای که از [[عالم غیب]] و با [[تفضل الهی]] به [[انسان]] داده شده است باشد.


== واژه‌شناسی لغوی ==
== واژه‌شناسی لغوی ==
* [[امداد غیبی]] تعبیری مرکب از دو واژه "[[امداد]]" و "[[غیب]]" است<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
[[امداد غیبی]] تعبیری مرکب از دو واژه "[[امداد]]" و "[[غیب]]" است<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
* ریشه "[[امداد]]" کلمه "م ـ د ـ د" است که معنای انبساط و امتداد دارد<ref>التحقیق، ج ۱۱، ص ۵۲، «مدّ».</ref>. «مدّت» نیز که برای زمان مستمر به‌کار می‌رود از همین باب است <ref>مفردات، ص ۷۶۳، «مدّ».</ref>. این واژه بر زیاد شدن هم دلالت دارد، چنان‌که زمان مدّ آب رودخانه، بر آب آن افزوده می‌شود <ref>النهایه، ج۴،ص۳۰۷؛ لسان‌العرب، ج۱۳، ص۵۰ـ۵۱، «مدد»؛ قاموس قرآن، ج ۶، ص ۲۴۲.</ref>. "[[امداد]]" [[یاری]] کردن دیگری است، و بیشتر در موارد [[دوست‌داشتنی]] به‌کار می‌رود، بر خلاف "مدّ" که در موارد [[ناپسند]] استعمال می‌شود<ref>مفردات، ص ۷۶۳، «مدّ».</ref>. [[امداد]] منحصر به چیزهای مادی نیست و در معنویات هم به‌کار می‌رود<ref>التحقیق، ج ۱۱، ص ۵۲، «مدّ».</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
 
*"[[غیب]]" چیزی است که از [[انسان]] پوشیده و مخفی است، گرچه به معنای [[شک]] نیز به‌کار رفته است <ref>لسان العرب، ج ۱۰، ص ۱۵۱، «غیب».</ref>، زیرا [[شک]] معمولا در امر مخفی حاصل می‌شود. برخی واژه‌پژوهان آن را به معنای پوشیده از چشم گرفته‌اند <ref>مقاییس اللغة، ج ۴، ص ۴۰۳، «غیب».</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
ریشه "[[امداد]]" کلمه "م ـ د ـ د" است که معنای انبساط و امتداد دارد<ref>التحقیق، ج ۱۱، ص ۵۲، «مدّ».</ref>. «مدّت» نیز که برای زمان مستمر به‌کار می‌رود از همین باب است <ref>مفردات، ص ۷۶۳، «مدّ».</ref>. این واژه بر زیاد شدن هم دلالت دارد، چنان‌که زمان مدّ آب رودخانه، بر آب آن افزوده می‌شود <ref>النهایه، ج۴،ص۳۰۷؛ لسان‌العرب، ج۱۳، ص۵۰ـ۵۱، «مدد»؛ قاموس قرآن، ج ۶، ص ۲۴۲.</ref>. "[[امداد]]" [[یاری]] کردن دیگری است، و بیشتر در موارد [[دوست‌داشتنی]] به‌کار می‌رود، بر خلاف "مدّ" که در موارد [[ناپسند]] استعمال می‌شود<ref>مفردات، ص ۷۶۳، «مدّ».</ref>. [[امداد]] منحصر به چیزهای مادی نیست و در معنویات هم به‌کار می‌رود<ref>التحقیق، ج ۱۱، ص ۵۲، «مدّ».</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
* با توجه به معنای [[امداد]] و [[غیب]] معلوم می‌شود که [[امدادهای غیبی]] به معنای مددهایی است که از [[غیب]] سرچشمه می‌گیرد، هر چند با [[عنایت]] به معنای لغوی واژه مزبور می‌توان [[جهان]] و [[نظم]]، [[حیات]] و [[نشاط]] و همه نعمت‌های موجود در آن را مدد گرفته از [[عالم غیب]] و از مصادیق [[امدادهای غیبی]] دانست <ref>مجموعه آثار، ج ۳، ص ۳۴۴، «امدادهای غیبی در زندگی بشر».</ref>، چنان‌که [[قرآن]]، [[اموال]] و [[فرزندان]] را از [[امدادهای الهی]] دانسته است{{متن قرآن|ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيرًا}}<ref> سپس پیروزی بر آنان را دوباره بهره شما می‌کنیم و با دارایی‌ها و پسران به شما یاری می‌رسانیم و شمار شما را افزون‌تر می‌گردانیم؛ سوره اسراء، آیه:۶.</ref>؛ ولی این ترکیب اصطلاحاً به معنای [[مددهای غیبی]] ویژه در [[زندگی]] [[بشر]] است<ref>مجموعه آثار، ج ۳، ص ۳۴۴، «امدادهای غیبی در زندگی بشر».</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
 
* با توجه به اینکه کمک‌های ویژه [[الهی]] به‌رغم غیر عادی بودن، به اسباب طبیعی مستند است و از سوی دیگر [[معجزات]] و [[کرامات]] نیز مستند به سبب‌های طبیعی غیر عادی است <ref>المیزان، ج ۱، ص ۸۲.</ref> مناسب است تفاوت آنها روشن شود. به نظر می‌رسد مهم‌ترین ویژگیِ جداکننده [[معجزات]] [[پیغمبران]] و [[کرامات]] [[اولیا]] از [[امدادهای غیبی]] این است که گرچه هردو به [[اذن]] [[خدا]] و وساطت [[نیروهای غیبی]] و اسباب طبیعی غیر عادی انجام می‌گیرد؛ ولی در [[معجزه]] و [[کرامت]] خود شخص نقش اصلی دارد؛ اما در امداد غیبی شخص چنین نقشی ندارد و در حالی که امیدش از همه‌جا قطع شده [[مدد الهی]] از او دستگیری می‌کند<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
"[[غیب]]" چیزی است که از [[انسان]] پوشیده و مخفی است، گرچه به معنای [[شک]] نیز به‌کار رفته است <ref>لسان العرب، ج ۱۰، ص ۱۵۱، «غیب».</ref>، زیرا [[شک]] معمولا در امر مخفی حاصل می‌شود. برخی واژه‌پژوهان آن را به معنای پوشیده از چشم گرفته‌اند <ref>مقاییس اللغة، ج ۴، ص ۴۰۳، «غیب».</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
 
با توجه به معنای [[امداد]] و [[غیب]] معلوم می‌شود که [[امدادهای غیبی]] به معنای مددهایی است که از [[غیب]] سرچشمه می‌گیرد، هر چند با [[عنایت]] به معنای لغوی واژه مزبور می‌توان [[جهان]] و [[نظم]]، [[حیات]] و [[نشاط]] و همه نعمت‌های موجود در آن را مدد گرفته از [[عالم غیب]] و از مصادیق [[امدادهای غیبی]] دانست <ref>مجموعه آثار، ج ۳، ص ۳۴۴، «امدادهای غیبی در زندگی بشر».</ref>، چنان‌که [[قرآن]]، [[اموال]] و [[فرزندان]] را از [[امدادهای الهی]] دانسته است{{متن قرآن|ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيرًا}}<ref> سپس پیروزی بر آنان را دوباره بهره شما می‌کنیم و با دارایی‌ها و پسران به شما یاری می‌رسانیم و شمار شما را افزون‌تر می‌گردانیم؛ سوره اسراء، آیه:۶.</ref>؛ ولی این ترکیب اصطلاحاً به معنای [[مددهای غیبی]] ویژه در [[زندگی]] [[بشر]] است<ref>مجموعه آثار، ج ۳، ص ۳۴۴، «امدادهای غیبی در زندگی بشر».</ref><ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.
 
با توجه به اینکه کمک‌های ویژه [[الهی]] به‌رغم غیر عادی بودن، به اسباب طبیعی مستند است و از سوی دیگر [[معجزات]] و [[کرامات]] نیز مستند به سبب‌های طبیعی غیر عادی است <ref>المیزان، ج ۱، ص ۸۲.</ref> مناسب است تفاوت آنها روشن شود. به نظر می‌رسد مهم‌ترین ویژگیِ جداکننده [[معجزات]] [[پیغمبران]] و [[کرامات]] [[اولیا]] از [[امدادهای غیبی]] این است که گرچه هردو به [[اذن]] [[خدا]] و وساطت [[نیروهای غیبی]] و اسباب طبیعی غیر عادی انجام می‌گیرد؛ ولی در [[معجزه]] و [[کرامت]] خود شخص نقش اصلی دارد؛ اما در امداد غیبی شخص چنین نقشی ندارد و در حالی که امیدش از همه‌جا قطع شده [[مدد الهی]] از او دستگیری می‌کند<ref>[[محمد حسن ناصحی|ناصحی، محمد حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج ۴، ص ۲۹۹ - ۳۲۴.</ref>.


== [[امداد غیبی]] در [[قرآن]] ==
== [[امداد غیبی]] در [[قرآن]] ==
۱۱۵٬۳۰۶

ویرایش