←تیه در قرآن
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
==[[تیه]] در [[قرآن]]== | ==[[تیه]] در [[قرآن]]== | ||
واژه تیه به معنای بیابانی که [[بنی اسرائیل]] در آن [[سرگردان]] شدند، در قرآن نیامده، بلکه از تعبیر | واژه تیه به معنای بیابانی که [[بنی اسرائیل]] در آن [[سرگردان]] شدند، در قرآن نیامده، بلکه از تعبیر {{متن قرآن|يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ}}<ref>«روی زمین سرگردان میشوند» سوره مائده، آیه ۲۶.</ref> گرفته شده است. [[مورخان]] [[مسلمان]]<ref>تاریخ طبری، ج ۱، ص۲۵۴، ۲۵۶ - ۲۵۷؛ البدایة والنهایه، ج ۱، ص۲۴۹، ۲۸۰؛ البدء والتاریخ، ج ۳، ص۸۷.</ref> و [[مفسران شیعه]]<ref>مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۴ - ۲۲۶، ۲۳۲؛ ج ۳، ص۳۰۹؛ التبیان، ج ۱، ص۲۵۹، ۲۶۹؛ ج ۳، ص۴۹۰؛ الصافی، ج ۱، ص۱۳۵؛ ج ۲، ص۲۶، ۲۴۵.</ref> و [[سنی]]<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۳۸ - ۴۴۲؛ ج ۶، ص۲۴۹؛ تفسیر قرطبی، ج ۱، ص۴۰۶؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص۹۸ - ۱۰۱.</ref> به تبع [[مفسران]] نخستین، [[سایه]] افکندن [[ابر]] بر سر بنی اسرائیل، [[نزول]] «مَنّ» و «سلوی» و پیدایش چشمههای [[دوازده گانه]] از سنگ برای آنان {{متن قرآن|وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«و ابر را سایهبان شما کردیم و ترانگبین و بلدرچین برایتان فرو فرستادیم (و گفتیم) از چیزهای پاکیزهای که روزیتان کردهایم، بخورید. و آنان بر ما ستم نکردند بلکه بر خویشتن ستم روا میداشتند» سوره بقره، آیه ۵۷.</ref>، {{متن قرآن|وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«و آنان را به دوازده سبط که هر یک امتی بود بخش کردیم و چون قوم موسی از وی آب خواستند به موسی وحی کردیم که با چوبدست خود به (آن) سنگ بزن! و دوازده چشمه از آن فرا جوشید هر گروهی آبشخور خویش بازشناخت، و ابر را بر آنان سایهبان کردیم و بر آنها ترانگبین و بلدرچین فرو فرستادیم (و گفتیم:) از چیزهای پاکیزهای که روزیتان کردهایم بخورید و آنان به ما ستم نورزیدند که بر خویشتن ستم میکردند» سوره اعراف، آیه ۱۶۰.</ref>، همچنین [[مرگ]] [[موسی]] و [[هارون]]{{ع}} را در بیابان یاد شده دانستهاند. | ||
گزارش قرآن درباره سبب [[سرگردانی]] بنی اسرائیل و مدت [[زمان]] ۴۰ ساله آن هماهنگ با [[تورات]] است. هنگامی که آنان به مرزهای [[فلسطین]] رسیدند، | گزارش قرآن درباره سبب [[سرگردانی]] بنی اسرائیل و مدت [[زمان]] ۴۰ ساله آن هماهنگ با [[تورات]] است. هنگامی که آنان به مرزهای [[فلسطین]] رسیدند،<ref>تاریخ طبری، ج ۱، ص۲۳۱، ۲۵۴؛ البدایة والنهایه، ج ۱، ص۲۴۵، ۲۸۰؛ البدء والتاریخ، ج ۳، ص۸۷.</ref> | ||
[[ | به تصریح قرآن [[فرمان]] یافتند که با ورود به [[سرزمین مقدس]] با ساکنان آن به [[نبرد]] پرداخته، آنجا را برای سکونت خویش [[تصرف]] کنند؛ اما آنان به بهانه [[نیرومندی]] و تنومندی ساکنان [[شهر]]، به نام [[عمالقه]] و به رغم هشدار صریح موسی{{ع}}، ضمن نادیده گرفتن فرمان الهیِ آن حضرت و [[امتناع]] شدید از ورود به شهر و [[جنگ]] با [[کافران]]، رفتن به آنجا را به خروج [[قوم]] یاد شده مشروط کرده، از موسی{{ع}} خواستند تا خود با خدای خویش به جنگ آنان برود {{متن قرآن|يَا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَرْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ}}<ref>«ای قوم من! به سرزمین مقدّسی که خداوند برای شما مقرّر فرموده است وارد شوید و واپس مگرایید که زیانکار گردید» سوره مائده، آیه ۲۱.</ref>، {{متن قرآن|قَالُوا يَا مُوسَى إِنَّ فِيهَا قَوْمًا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنَّا دَاخِلُونَ}}<ref>«گفتند: ای موسی! در آنجا گروهی گردنکش جای دارند و تا آنان از آن بیرون نیایند ما درون آن نخواهیم رفت اما اگر از آنجا بیرون آیند ما درون میرویم» سوره مائده، آیه ۲۲.</ref>، {{متن قرآن|قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«دو مرد از کسانی که (از خداوند) میترسیدند (و) خداوند بر آنان نعمت بخشیده بود گفتند: از در (این شهر) بر آنان وارد شوید و هنگامی که در آن درآیید شما پیروزید و اگر مؤمنید تنها بر خداوند توکل کنید» سوره مائده، آیه ۲۳.</ref>، {{متن قرآن|قَالُوا يَا مُوسَى إِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا أَبَدًا مَا دَامُوا فِيهَا فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ}}<ref>«گفتند: ای موسی، تا آنان در آنند ما هرگز، هیچگاه بدان وارد نمیشویم؛ تو برو و پروردگارت، (با آنان) نبرد کنید که ما همینجا خواهیم نشست» سوره مائده، آیه ۲۴.</ref> که بنی اسرائیل به [[کیفر]] این [[گناه]] و [[نافرمانی]] صریح که اساس [[دعوت]] موسی{{ع}} را به خطر میافکند<ref> المیزان، ج ۵، ص۲۹۳.</ref> و با [[نفرین]] آن حضرت ۴۰ سال از ورود به [[بیت المقدس]] و سکونت در آن [[محروم]] و به عنوان [[عذاب]] در بیابانها [[سرگردان]] شدند: {{متن قرآن|قَالَ رَبِّ إِنِّي لَا أَمْلِكُ إِلَّا نَفْسِي وَأَخِي فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«(موسی) گفت: پروردگارا! من جز اختیار خویش و برادرم را ندارم، میان ما و این قوم نافرمان جدایی انداز!» سوره مائده، آیه ۲۵.</ref>، {{متن قرآن|قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«(خداوند) فرمود: که (آمدن به) این سرزمین چهل سال بر آنان حرام است؛ روی زمین سرگردان میشوند، پس بر گروه نافرمانان دریغ مخور» سوره مائده، آیه ۲۶.</ref>.<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴؛ التبیان، ج ۱، ص۲۵۹؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۵.</ref> از گوساله پرستی [[بنی اسرائیل]] به مدت ۴۰ [[روز]]<ref>نک: التبیان، ج ۳، ص۴۹۱.</ref> و [[نفرین]] [[بلعم باعورا]]<ref>نک: زادالمسیر، ج ۲، ص۳۲۹ ـ ۳۳۰؛ تفسیر قرطبی، ج ۷، ص۳۱۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص۵۴.</ref> نیز به عنوان سبب [[گرفتاری]] در [[تیه]] یاد شده است. بنابر دیدگاه نخست، بنی اسرائیل در برابر هر روز گوساله پرستی به [[کیفر]] یک سال [[سرگردانی]] در تیه دچار آمدند. این دو دیدگاه با [[آیات]] مربوط و دیدگاه اکثر قریب به [[اتفاق]][[مفسران]] سازگار نیست. | ||
[[ابن خلدون]] که با نگاه [[جامعه]] شناسانه به این دوره از [[حیات اجتماعی]] بنی اسرائیل مینگرد، درباره [[حکمت]] سرگردانی و [[حرمت]] ۴۰ ساله ورود به [[سرزمین مقدس]] دیدگاهی درخور توجه و پذیرفتنی دارد. وی در تحلیل کارکرد [[اجتماعی]] [[عصبیت]] به نقش کلیدی آن در [[همبستگی اجتماعی]] و ایجاد انگیزه[[دفاع]] و [[حمایت]] از جامعه و [[مقاومت]] در راه [[حفظ]] [[حیات]] آن اشاره کرده، [[تحقیر]] و [[خوار]] ساختن یک [[قوم]] و [[سرسپردگی]] و [[وابستگی]] آنان را از زمینههای [[ضعف]] و زوال عصبیت و در نتیجه اضمحلال [[قدرت]] و [[حاکمیت]] آنان میداند. وی بر همین اساس [[معتقد]] است که بنی اسرائیل از یک سو به سبب سالها [[بردگی]]، تحقیر شدن و [[استثمار]]، عصبیت قومی خود را از دست داده بودند و از سوی دیگر هنوز [[ایمان مذهبی]] کاملی نداشتند و در نتیجه از [[دفاع]]، [[پایداری]] و [[نبرد]] برای حفظ حیات اجتماعی و مستقل خود و [[تصرف]] [[سرزمین موعود]] [[ناتوان]] بودند، از این رو [[حکمت خداوند]] میطلبید که [[نسل]] خو گرفته با [[خواری]]، [[قهر]]، [[غلبه]] و بردگی از بین برود و نسل جدیدی بدون داشتن [[خلق و خوی]] نیاکان و بر اساس باورهای محکم [[دینی]]، بتوانند شالوده و بنیان جامعه ای جدید و مستقل و [[مقتدر]] را پیریزی کنند.<ref>تاریخ ابن خلدون، ج ۱، ص۱۴۱ - ۱۴۲.</ref> | |||
بخش پایانی [[آیه]] {{متن قرآن|قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«(خداوند) فرمود: که (آمدن به) این سرزمین چهل سال بر آنان حرام است؛ روی زمین سرگردان میشوند، پس بر گروه نافرمانان دریغ مخور» سوره مائده، آیه ۲۶.</ref> نشان میدهد که [[حضرت موسی]]{{ع}} با [[آگاهی]] از [[محرومیت]] ۴۰ ساله [[قوم]] از ورود به [[سرزمین مقدس]]، از [[نفرین]] خود نادم و [[اندوهگین]] شد، از این رو [[خداوند]] وی را [[دلداری]] داده، [[بنی اسرائیل]] را به سبب [[فسق]] و [[نافرمانی]] آنان درخور چنین مجازاتی میداند.<ref>الکشاف، ج ۱، ص۶۲۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۱، ص۲۰۱؛ تفسیر ابی السعود، ج ۳، ص۲۵ - ۲۶.</ref> هرچند درباره مسائلی چون [[تشریعی]] یا [[تکوینی]] بودن [[تحریم]]، چگونگی [[اعمال]] تحریم تکوینی و عدم امکان برونرفت از بیابان، مسافت طی شده در طول ۴۰ سال و حوادث رخ داده در آن، گزارش صریحی در [[قرآن]] نیامده است؛ اما [[مفسران]] به موارد یاد شده پرداختهاند که دیدگاه آنان گاه متفاوت و گاهی نیز هماهنگ با [[ظاهر آیات]] است. | |||
برخلاف دیدگاه [[ابوعلی جبایی]] مبنی بر تشریعی بودن تحریم ورود به سرزمین مقدس و [[سرگردانی در وادی تیه]]،<ref>نک: التبیان، ج ۳، ص۴۹۰؛ مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۳؛ تفسیر قرطبی، ج ۶، ص۱۲۹.</ref> بیشتر مفسران<ref>التبیان، ج ۳، ص۴۹۰؛ تفسیر قرطبی، ج ۶، ص۱۲۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۱، ص۲۰۱ - ۲۰۲.</ref> [[شیعه]]<ref> التبیان، ج ۳، ص۴۹۰؛ مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۳؛ المیزان، ج ۵، ص۲۹۴ - ۲۹۵.</ref> و [[سنی]]<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۱، ص۲۰۱ ـ ۲۰۲؛ تفسیر قرطبی، ج ۶، ص۱۲۹.</ref> هماهنگ با [[ظاهر آیه]] {{متن قرآن|الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ}}<ref>«امروز چیزهای پاکیزه بر شما حلال است و غذای اهل کتاب برای شما حلال است و غذای شما برای آنان حلال است و (نیز ازدواج با) زنان پاکدامن از زنان مؤمن (مسلمان) و زنان پاکدامن از آنان که پیش از شما به آنان کتاب آسمانی دادهاند، اگر کابینشان را پرداخته و پاکدامن باشید نه پلیدکار و گزینندگان دوست پنهان، (بر شما حلال است) و هر کس گرویدن (به اسلام) را نپذیرد کردارش تباه میشود و او در جهان واپسین از زیانکاران است» سوره مائده، آیه ۵.</ref>، آن را تکوینی خواندهاند، بر این اساس عدم راهیابی بنی اسرائیل به سرزمین مقدس و [[سرگشتگی]] آنان در بیابان از سر [[اراده]] و [[اختیار]] نبوده است و آنها به مدت ۴۰ سال بدون هیچ توفیقی در جست و جوی راه برونرفت از صحرا بودهاند.<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۴؛ زادالمسیر، ج ۲، ص۳۲۹ - ۳۳۰؛ الصافی، ج ۲، ص۲۵ - ۲۶.</ref> در بیان چگونگی آن و اینکه چگونه از میان آن همه [[انسان]]، کسی در مدت ۴۰ سال نتوانست راه بیرون رفتن از بیابان را پیدا کند شماری از مفسران<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴؛ جوامع الجامع، ج ۱، ص۴۹۱؛ تفسیر بغوی، ج ۲، ص۲۰.</ref> به [[پیروی]] از مفسران نخستینی چون [[مجاهد]]، حسن و [[ابوعلی جبائی]]<ref>نک: التبیان، ج ۳، ص۴۹۰؛ مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۴.</ref> گفتهاند: بنی اسرائیل در این مدت هر [[روز]] پس از پیمودن مسافتی،[[شب]] را که به صبح میرساندند، بامدادان خود را در همان نقطه آغاز [[حرکت]] مییافتند. در تبیین این پدیده شماری از مفسران<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۴ - ۳۱۳؛ جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴؛ تفسیر بغوی، ج ۲، ص۲۰.</ref> و برخی [[احادیث اسلامی]]<ref>تفسیر ابو حمزه ثمالی، ص۱۵۵.</ref> به چرخش [[زمین]] در زیر پای بنی اسرائیل به [[فرمان خداوند]] اشاره کردهاند؛ همچنین آن را به سبب از بین رفتن نشانههای راه یا عدم تشخیص بخشهای گوناگون بیابان از یکدیگر به سبب همانند بودن نیز امکان پذیر خواندهاند.<ref> مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۴؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۱، ص۱۵۹.</ref> در هر صورت، بیشتر [[مفسران]] پدیده یاد شده را امری [[خارق عادت]]، فراطبیعی و متأثر از [[اراده]] خاص [[خداوند]] دانستهاند. هرچند برخی مفسران در [[تفسیر]] [[تحریم]] [[تکوینی]]،[[آوارگی]] [[قوم]] در بیابانی محدود و چرخش [[زمین]] زیر پای آنان را به دلیل عدم منافات آن با [[قرآن]] و نیز آکنده بودن [[تاریخ]] [[بنی اسرائیل]] از حوادث شگفت و خارق عادتی از این دست، قابل پذیرش دانستهاند؛<ref>المیزان، ج ۵، ص۲۹۶.</ref> در مقابل، [[مؤیّد]] [[قرآنی]] نیز برای آن نمیتوان یافت. قرآن فقط به [[سرگردانی]] ۴۰ ساله آنان اشاره میکند، به ویژه اینکه [[شناسایی]] [[سرزمین مقدس]] از سوی فرستادگان [[موسی]]{{ع}} و در نتیجه [[آگاهی]] بنی اسرائیل از شرایط ساکنان آن از [[آیات قرآن]] قابل برداشت است {{متن قرآن|قَالُوا يَا مُوسَى إِنَّ فِيهَا قَوْمًا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنَّا دَاخِلُونَ}}<ref>«گفتند: ای موسی! در آنجا گروهی گردنکش جای دارند و تا آنان از آن بیرون نیایند ما درون آن نخواهیم رفت اما اگر از آنجا بیرون آیند ما درون میرویم» سوره مائده، آیه ۲۲.</ref>، {{متن قرآن|قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«دو مرد از کسانی که (از خداوند) میترسیدند (و) خداوند بر آنان نعمت بخشیده بود گفتند: از در (این شهر) بر آنان وارد شوید و هنگامی که در آن درآیید شما پیروزید و اگر مؤمنید تنها بر خداوند توکل کنید» سوره مائده، آیه ۲۳.</ref>، {{متن قرآن|قَالُوا يَا مُوسَى إِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا أَبَدًا مَا دَامُوا فِيهَا فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ}}<ref>«گفتند: ای موسی، تا آنان در آنند ما هرگز، هیچگاه بدان وارد نمیشویم؛ تو برو و پروردگارت، (با آنان) نبرد کنید که ما همینجا خواهیم نشست» سوره مائده، آیه ۲۴.</ref>، از این رو به نظر میرسد سرگردانی قوم و عدم راهیابی آنان به سرزمین مقدس به سبب ممانعت [[اقوام]] ساکن در سرزمینهای مرزی [[فلسطین]] بوده و تحریم تکوینی خداوند به این شکل عینیت یافته است و بنی اسرائیل ناگزیر در تلاش برای ورود به آنجا و احیانا در جست و جوی چراگاه برای حیوانات خود در بیابانها [[حرکت]] کرده، با [[قبایل]] گوناگون درگیر میشدهاند. [[زندگی]] آنان نه [[شهرنشینی]] بوده است و نه مانند قبایل [[بدوی]] و [[بیابان نشین]].<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref> | |||
==رخدادهای [[تیه]]== | ==رخدادهای [[تیه]]== | ||
[[قرآن]] پاره ای از حوادث و [[معجزات]] رخ داده برای [[بنی اسرائیل]] در مسیر [[حرکت]] به [[سرزمین موعود]] را گزارش میکند. هرچند بیان و دلالت صریحی در [[آیات]] مبنی بر وقوع آنها در [[وادی تیه]] و دوران [[سرگردانی]] در آن وجود ندارد (بقره / ۲، ۵۷، ۶۰؛ [[اعراف]] / ۷، ۱۶۰؛ طه / ۲۰، ۸۰)، بر اساس گزارش [[تورات]]، [[سیاق آیات]] مربوط، تصریح شمار چشمگیری از [[مفسران]] نامدار [[شیعه]] و [[سنی]] و پاره ای قراین دیگر، حوادث و معجزات یاد شده در وادی تیه روی داده است، به ویژه آنکه مدت زمانی که [[بنی اسرائیل]] پس از خروج و پیش از دچار شدن به [[سرگردانی]] در بیابان سپری کردند، در مقایسه با دوران ۴۰ ساله [[تیه]] بسیار اندک و ناچیز بوده است. حوادث و [[معجزات]] یاد شده از این قبیل اند: | [[قرآن]] پاره ای از حوادث و [[معجزات]] رخ داده برای [[بنی اسرائیل]] در مسیر [[حرکت]] به [[سرزمین موعود]] را گزارش میکند. هرچند بیان و دلالت صریحی در [[آیات]] مبنی بر وقوع آنها در [[وادی تیه]] و دوران [[سرگردانی]] در آن وجود ندارد (بقره / ۲، ۵۷، ۶۰؛ [[اعراف]] / ۷، ۱۶۰؛ طه / ۲۰، ۸۰)، بر اساس گزارش [[تورات]]، [[سیاق آیات]] مربوط، تصریح شمار چشمگیری از [[مفسران]] نامدار [[شیعه]] و [[سنی]] و پاره ای قراین دیگر، حوادث و معجزات یاد شده در وادی تیه روی داده است، به ویژه آنکه مدت زمانی که [[بنی اسرائیل]] پس از خروج و پیش از دچار شدن به [[سرگردانی]] در بیابان سپری کردند، در مقایسه با دوران ۴۰ ساله [[تیه]] بسیار اندک و ناچیز بوده است. حوادث و [[معجزات]] یاد شده از این قبیل اند: | ||