علم لدنی در حدیث: تفاوت میان نسخهها
←برخورداری از علم ویژه
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
[[ابو حمزه ثمالی]] نیز در ضمن روایتی صحیح، از ایشان [[نقل]] میکند که فرمودند: "همانا از ماست خازنان [[خدا]] در [[زمین]] و خازنان او در [[آسمان]]. ما خازنان او بر طلا و نقره نیستیم"<ref>محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۱۰۴.</ref>. | [[ابو حمزه ثمالی]] نیز در ضمن روایتی صحیح، از ایشان [[نقل]] میکند که فرمودند: "همانا از ماست خازنان [[خدا]] در [[زمین]] و خازنان او در [[آسمان]]. ما خازنان او بر طلا و نقره نیستیم"<ref>محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۱۰۴.</ref>. | ||
[[امام باقر]] {{ع}} در [[روایات]] دیگری، این مفهوم را بیشتر [[تبیین]] کردهاند و [[امامان]] {{عم}} را خازنان [[خدا]] بر [[علم]] او معرفی کردهاند؛ چنانکه | [[امام باقر]] {{ع}} در [[روایات]] دیگری، این مفهوم را بیشتر [[تبیین]] کردهاند و [[امامان]] {{عم}} را خازنان [[خدا]] بر [[علم]] او معرفی کردهاند؛ چنانکه سورة بن کلیب در روایتی صحیح، از ایشان [[نقل]] کرد که فرمودند: "به [[خدا]] [[سوگند]]، همانا ما خازنان [[خدا]] در [[آسمان]] و زمینش هستیم، اما نه بر طلا و نقره، بلکه بر [[علم]] او"<ref>{{متن حدیث|وَ اللَّهِ إِنَّا لَخُزَّانُ اللَّهِ فِي سَمَائِهِ وَ أَرْضِهِ لَا عَلَى ذَهَبٍ وَ لَا عَلَى فِضَّةٍ إِلَّا عَلَى عِلْمِهِ}}. محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۹۲. برای تفصیل بیشتر در این باره، ر. ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۱۰۴.</ref>. | ||
در دوران [[امام صادق]] {{ع}} نیز این تعبیر کاربرد گستردهای داشته است؛ چنانکه در ضمن [[روایی]] صحیح، به ابن ابی [[یعفور]] فرمودند: "ما [[حجتهای خدا]] میان [[بندگان]] او و خازنانش بر [[علم]] اوییم"<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۹۳. این روایت با سند دیگری در دیگر متون روایی نیز نقل شده است. ر. ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۱۰۴ و ۱۰۵.</ref>. | در دوران [[امام صادق]] {{ع}} نیز این تعبیر کاربرد گستردهای داشته است؛ چنانکه در ضمن [[روایی]] صحیح، به ابن ابی [[یعفور]] فرمودند: "ما [[حجتهای خدا]] میان [[بندگان]] او و خازنانش بر [[علم]] اوییم"<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۹۳. این روایت با سند دیگری در دیگر متون روایی نیز نقل شده است. ر. ک: محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص۱۰۴ و ۱۰۵.</ref>. | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
در همین باره [[امام هادی]] {{ع}} نیز در فرازی از [[زیارت جامعه کبیره]] فرمودند: "سلام بر شما! ای [[خاندان]] [[نبوت]]... و خازنان [[علم]]!"<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۱۰.</ref> | در همین باره [[امام هادی]] {{ع}} نیز در فرازی از [[زیارت جامعه کبیره]] فرمودند: "سلام بر شما! ای [[خاندان]] [[نبوت]]... و خازنان [[علم]]!"<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۱۰.</ref> | ||
اگرچه براساس روایاتی که تاکنون [[نقل]] شد، ثابت گردید که متعلق واژه خزّان، همان [[علم]] خداست، | اگرچه براساس روایاتی که تاکنون [[نقل]] شد، ثابت گردید که متعلق واژه خزّان، همان [[علم]] خداست، تعیین قلمرو این [[علم]]، تبیینی دیگر میطلبد. در [[روایات]] فراوانی به ابعاد [[علم امامان]] اشاره شده است که پرداختن به آنها خارج از موضوع این نوشتار است و مجالی دیگر میطلبد؛ اما به لحاظ مفهومشناسی، میتوان از برخی [[روایات]] استفاده کرد و به بعضی از جهات این مسئله پی برد؛ برای نمونه، روایتی صحیح از [[امام صادق]] {{ع}} [[نقل]] شده است که به سورة بن کلیب فرمودند: "به [[خدا]] [[سوگند]]، یا [[سوره]]! همانا ما خازنان [[علم]] [[خدا]] در آسمانیم و همانا ما خازنان [[علم]] [[خدا]] در زمینیم"<ref>{{متن حدیث|وَ اللَّهِ يَا سَوْرَةُ إِنَّا لَخُزَّانُ عِلْمِ اللَّهِ فِي السَّمَاءِ وَ إِنَّا لَخُزَّانُ عِلْمِ اللَّهِ فِي الْأَرْضِ}}. محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۳۳۴.</ref>. | ||
به نظر میرسد، مقصود از [[علم]] [[خدا]] در آسمان و زمین، خصوص [[آسمان]] و [[زمین]] یا موجودات آسمانی و زمینی نیست، بلکه این تعبیر در [[حقیقت]]، بیانی برای اشاره به تمام [[علم]] [[خداوند]] علیم است. افزون بر آن، روایاتی که به طور مطلق [[امامان]] را {{متن حدیث|خُزَّانُ عِلْمِ اللَّهِ}} معرفی میکنند نیز مؤید بر این مدعایند. | به نظر میرسد، مقصود از [[علم]] [[خدا]] در آسمان و زمین، خصوص [[آسمان]] و [[زمین]] یا موجودات آسمانی و زمینی نیست، بلکه این تعبیر در [[حقیقت]]، بیانی برای اشاره به تمام [[علم]] [[خداوند]] علیم است. افزون بر آن، روایاتی که به طور مطلق [[امامان]] را {{متن حدیث|خُزَّانُ عِلْمِ اللَّهِ}} معرفی میکنند نیز مؤید بر این مدعایند. | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
# [[خداوند متعال]] این [[علوم]] را به [[امامان]] {{عم}} عطا کرده است<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]]، ص ۳۲۳.</ref>. | # [[خداوند متعال]] این [[علوم]] را به [[امامان]] {{عم}} عطا کرده است<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]]، ص ۳۲۳.</ref>. | ||
[[امام هادی]] کسی است که [[مردم]] را [[هدایت]] میکند، از اینرو، [[دست]] کم باید [[علوم]] لازم برای | [[امام هادی]] کسی است که [[مردم]] را [[هدایت]] میکند، از اینرو، [[دست]] کم باید [[علوم]] لازم برای هدایت [[انسانها]] را به طور واقعی و [[خطاناپذیر]] در [[اختیار]] داشته باشد و در غیر این صورت، غرض از [[نصب]] او نقض خواهد شد. [[امام صادق]] {{ع}} نیز از [[حضرت رسول]] {{صل}} [[نقل]] میکند که فرمود: “اهل [[بیت]] من [[هادیان]] پس از مناند. [[خداوند]] فهم و [[علم]] مرا به آنها داده است”<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۴۹.</ref>. بر اساس [[روایت]] مزبور، [[خداوند متعال]] [[علمی]] که به [[پیامبر]] {{صل}} داده، به [[امامان]] [[هادی]] نیز عطا فرموده است<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان (کتاب)|معنا و چیستی امامت در قرآن سنت و آثار متکلمان]]، ص ۳۶۴.</ref>. | ||
== علم لدنّی اهل بیت {{عم}} در روایات == | == علم لدنّی اهل بیت {{عم}} در روایات == | ||