بدون خلاصۀ ویرایش
(←پانویس) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
دحوالارض به معنای گستردن<ref>لسان العرب، ج ۴، ص ۳۰۳؛ الاصفی، ج۲، ص ۱۴۰۳؛ التحقیق، ج ۳، ص ۱۷۲، «دحی».</ref>، آماده کردن<ref>تفسیر مراغی، ج ۱، ص ۷۷.</ref>، حرکت<ref>الفرقان، ج ۳۰، ص ۸۹.</ref>، [[آفرینش]] زمین<ref>تفسیر ابوالسعود، ج ۸، ص ۶؛ المیزان، ج ۱۷، ص ۳۶۵.</ref> و جابه جا کردن آن از جای خود است<ref>مفردات، ص ۳۰۸.</ref>. | دحوالارض به معنای گستردن<ref>لسان العرب، ج ۴، ص ۳۰۳؛ الاصفی، ج۲، ص ۱۴۰۳؛ التحقیق، ج ۳، ص ۱۷۲، «دحی».</ref>، آماده کردن<ref>تفسیر مراغی، ج ۱، ص ۷۷.</ref>، حرکت<ref>الفرقان، ج ۳۰، ص ۸۹.</ref>، [[آفرینش]] زمین<ref>تفسیر ابوالسعود، ج ۸، ص ۶؛ المیزان، ج ۱۷، ص ۳۶۵.</ref> و جابه جا کردن آن از جای خود است<ref>مفردات، ص ۳۰۸.</ref>. | ||
در اصطلاحِ [[روایات]]، "دحوالارض" گستردن زمین از زیر [[کعبه]]<ref>المصنف، ج ۵، ص ۹۵؛ ثواب الاعمال، ص ۷۹؛ علل الشرایع، ج ۲، ص ۳۹۶.</ref> است. به [[اعتقاد]] برخی مراد از "دحوالارض" گستردن سطح خشکی در مقابل دریا و کوه است<ref>نثر طوبی، ج ۱، ص ۱۶؛ دروس هیئت، ج ۱، ص ۲۳۲ ـ ۲۳۳.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] | در اصطلاحِ [[روایات]]، "دحوالارض" گستردن زمین از زیر [[کعبه]]<ref>المصنف، ج ۵، ص ۹۵؛ ثواب الاعمال، ص ۷۹؛ علل الشرایع، ج ۲، ص ۳۹۶.</ref> است. به [[اعتقاد]] برخی مراد از "دحوالارض" گستردن سطح خشکی در مقابل دریا و کوه است<ref>نثر طوبی، ج ۱، ص ۱۶؛ دروس هیئت، ج ۱، ص ۲۳۲ ـ ۲۳۳.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref> | ||
== [[دحوالارض]] در [[قرآن]] == | == [[دحوالارض]] در [[قرآن]] == | ||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
=== [[آفرینش]] زمین === | === [[آفرینش]] زمین === | ||
بعضی با [[استدلال]] به کروی بودن زمین، [[خلق]] و گسترش آن را همزمان دانسته و [[دحو الارض]] را در [[آیه]] {{متن قرآن|وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا}}<ref>«و پس از آن زمین را گسترانید» سوره نازعات، آیه ۳۰.</ref> به معنای [[آفرینش]] [[زمین]] خواندهاند؛ همچنین با توجه به صراحت تعبیر {{متن قرآن|بَعْدَ ذَلِكَ}} در این آیه، آفرینش زمین را پس از [[خلق]] [[آسمان]] دانسته و {{متن قرآن|ثُمَّ}} را در آیه {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref>«اوست که همه آنچه را در زمین است برای شما آفرید آنگاه به (آفرینش) آسمان (ها) رو آورد و آنها را (در) هفت آسمان، سامان داد و او به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۹.</ref> به معنای تأخر در بیان خبر گرفتهاند؛ نه تحقق و وجود<ref>تفسیر ابوالسعود، ج ۸، ص ۶؛ روح المعانی، ج ۳۰، ص ۳۲ ـ ۳۳؛ المیزان، ج ۱۷، ص ۳۶۵.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] | بعضی با [[استدلال]] به کروی بودن زمین، [[خلق]] و گسترش آن را همزمان دانسته و [[دحو الارض]] را در [[آیه]] {{متن قرآن|وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا}}<ref>«و پس از آن زمین را گسترانید» سوره نازعات، آیه ۳۰.</ref> به معنای [[آفرینش]] [[زمین]] خواندهاند؛ همچنین با توجه به صراحت تعبیر {{متن قرآن|بَعْدَ ذَلِكَ}} در این آیه، آفرینش زمین را پس از [[خلق]] [[آسمان]] دانسته و {{متن قرآن|ثُمَّ}} را در آیه {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref>«اوست که همه آنچه را در زمین است برای شما آفرید آنگاه به (آفرینش) آسمان (ها) رو آورد و آنها را (در) هفت آسمان، سامان داد و او به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۹.</ref> به معنای تأخر در بیان خبر گرفتهاند؛ نه تحقق و وجود<ref>تفسیر ابوالسعود، ج ۸، ص ۶؛ روح المعانی، ج ۳۰، ص ۳۲ ـ ۳۳؛ المیزان، ج ۱۷، ص ۳۶۵.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref> | ||
== [[شبهات]] دحو الارض == | == [[شبهات]] دحو الارض == | ||
=== پیشی گرفتن آفرینش زمین بر آسمان === | === پیشی گرفتن آفرینش زمین بر آسمان === | ||
بر اساس برخی [[آیات]]، آفرینش زمین پیش از [[خلقت]] آسمان بوده است: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref>«اوست که همه آنچه را در زمین است برای شما آفرید آنگاه به (آفرینش) آسمان (ها) رو آورد و آنها را (در) هفت آسمان، سامان داد و او به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۹.</ref>؛ {{متن قرآن|قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَندَادًا ذَلِكَ رَبُّ الْعَالَمِينَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاء لِّلسَّائِلِينَ ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاء وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ}}<ref>«بگو آیا شما به کسی کفر میورزید و برای او همتایانی میآورید که زمین را دو روزه آفریده است؟ او پروردگار جهانیان است و بر روی آن کوههایی استوار پدید آورد و در آن خجستگی نهاد و در چهار روز روزیهایش را در آن برای خواهندگان یکسان اندازهگیری کرد سپس به آسمان رو آورد که (چون) دودی بود و به آن و به زمین فرمود: خواه یا ناخواه بیایید! گفتند: فرمانبردارانه آمدیم» سوره فصلت، آیه ۹-۱۱.</ref> در مقابل، پارهای از [[آیات]] [[آفرینش آسمان]] را قبل از [[خلقت]] [[زمین]] میدانند: {{متن قرآن|أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا }}<ref>«آیا آفرینش شما سختتر است یا آسمان که آن را بنا نهاد؟ بام آن را برافراخت و آن را سامان بخشید» سوره نازعات، آیه ۲۷-۲۸.</ref>، {{متن قرآن|وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا}}<ref>«و پس از آن زمین را گسترانید،» سوره نازعات، آیه ۳۰.</ref>. [[مفسران]] برای حل [[تعارض]] ظاهری میان آیات، دیدگاههایی بیان کردهاند: به [[باور]] بیشتر آنان، با اینکه [[آفرینش]] زمین پیش از [[آسمان]] بوده، گسترش آن پس از خلقت آسمان بوده است و [[آیه]] نیز بر این مطلب تصریح دارد؛ نه بر خلقت زمین، بنابراین دحوالارض به معنای گستراندن و آماده کردن زمین برای سکونت و آبادی است<ref>تفسیر سمرقندی، ج ۱، ص ۳۹؛ کنزالدقائق، ج ۱، ص ۳۱۳؛ تفسیر مراغی، ج ۱، ص ۷۷.</ref>. این مرحله، پس از آفرینش آسمان و زمین بوده است<ref>جواهر الکلام، ج ۱۷، ص ۱۰۲.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] | بر اساس برخی [[آیات]]، آفرینش زمین پیش از [[خلقت]] آسمان بوده است: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref>«اوست که همه آنچه را در زمین است برای شما آفرید آنگاه به (آفرینش) آسمان (ها) رو آورد و آنها را (در) هفت آسمان، سامان داد و او به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۹.</ref>؛ {{متن قرآن|قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَندَادًا ذَلِكَ رَبُّ الْعَالَمِينَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاء لِّلسَّائِلِينَ ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاء وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ اِئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ}}<ref>«بگو آیا شما به کسی کفر میورزید و برای او همتایانی میآورید که زمین را دو روزه آفریده است؟ او پروردگار جهانیان است و بر روی آن کوههایی استوار پدید آورد و در آن خجستگی نهاد و در چهار روز روزیهایش را در آن برای خواهندگان یکسان اندازهگیری کرد سپس به آسمان رو آورد که (چون) دودی بود و به آن و به زمین فرمود: خواه یا ناخواه بیایید! گفتند: فرمانبردارانه آمدیم» سوره فصلت، آیه ۹-۱۱.</ref> در مقابل، پارهای از [[آیات]] [[آفرینش آسمان]] را قبل از [[خلقت]] [[زمین]] میدانند: {{متن قرآن|أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا }}<ref>«آیا آفرینش شما سختتر است یا آسمان که آن را بنا نهاد؟ بام آن را برافراخت و آن را سامان بخشید» سوره نازعات، آیه ۲۷-۲۸.</ref>، {{متن قرآن|وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا}}<ref>«و پس از آن زمین را گسترانید،» سوره نازعات، آیه ۳۰.</ref>. [[مفسران]] برای حل [[تعارض]] ظاهری میان آیات، دیدگاههایی بیان کردهاند: به [[باور]] بیشتر آنان، با اینکه [[آفرینش]] زمین پیش از [[آسمان]] بوده، گسترش آن پس از خلقت آسمان بوده است و [[آیه]] نیز بر این مطلب تصریح دارد؛ نه بر خلقت زمین، بنابراین دحوالارض به معنای گستراندن و آماده کردن زمین برای سکونت و آبادی است<ref>تفسیر سمرقندی، ج ۱، ص ۳۹؛ کنزالدقائق، ج ۱، ص ۳۱۳؛ تفسیر مراغی، ج ۱، ص ۷۷.</ref>. این مرحله، پس از آفرینش آسمان و زمین بوده است<ref>جواهر الکلام، ج ۱۷، ص ۱۰۲.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref> | ||
=== بلندترین مکان زمین === | === بلندترین مکان زمین === | ||
برخی در پاسخ این [[شبهه]] که "اگر [[کعبه]] نخستین بخشی از زمین باشد که از زیر آب بیرون آمده، باید بلندترین نقطه زمین باشد، در حالی که چنین نیست" گفتهاند: [[دحو الارض]] میلیونها سال پیش رخ داده و در این مدت به دیده زمینشناسان، دگرگونیهای بسیار پیش آمده و قلهها به قعر دریا و قعر دریاها به قلهها تبدیل شدهاند<ref>نمونه، ج ۵، ص ۳۴۵ ـ ۳۴۶.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] | برخی در پاسخ این [[شبهه]] که "اگر [[کعبه]] نخستین بخشی از زمین باشد که از زیر آب بیرون آمده، باید بلندترین نقطه زمین باشد، در حالی که چنین نیست" گفتهاند: [[دحو الارض]] میلیونها سال پیش رخ داده و در این مدت به دیده زمینشناسان، دگرگونیهای بسیار پیش آمده و قلهها به قعر دریا و قعر دریاها به قلهها تبدیل شدهاند<ref>نمونه، ج ۵، ص ۳۴۵ ـ ۳۴۶.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref> | ||
=== زمان دحوالارض === | === زمان دحوالارض === | ||
بر پایه برخی [[روایات]]، دحو الارض مصادف با ۲۵ [[ذی قعده]] است<ref>الکافی، ج ۴، ص ۱۵۰؛ المصباح، ص ۴۶۷؛ وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۴۹.</ref>. [[روزه]] آن روز [[مستحب]] و بسیار [[ثواب]] دارد<ref> الجامع للشرائع، ص ۱۶۱؛ مستند الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۸۵؛ کشف الغطاء، ج ۲، ص ۳۲۴.</ref>. برخی، [[تعیین]] [[تاریخ]] گسترش [[زمین]] را فرضی دانستهاند؛ با این توضیح که اگر زمانی فرض کردنی باشد، آن روز ۲۵ [[ذیقعده]] میشد<ref>روضة المتقین، ج ۳، ص ۲۵۵.</ref>. در مقابل، فقیهانی معتقدند [[دحو الارض]] پس از [[خلقت]] [[آسمان]] و زمین بوده و تاریخ یاد شده واقعی است نه فرضی<ref> منتقی الجمان، ج۲، ص ۵۳۹ ـ ۵۴۰؛ مدارک الاحکام، ج۶، ص۲۶۶؛ جواهرالکلام، ج۱۷، ص۱۰۲.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] | بر پایه برخی [[روایات]]، دحو الارض مصادف با ۲۵ [[ذی قعده]] است<ref>الکافی، ج ۴، ص ۱۵۰؛ المصباح، ص ۴۶۷؛ وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۴۹.</ref>. [[روزه]] آن روز [[مستحب]] و بسیار [[ثواب]] دارد<ref> الجامع للشرائع، ص ۱۶۱؛ مستند الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۸۵؛ کشف الغطاء، ج ۲، ص ۳۲۴.</ref>. برخی، [[تعیین]] [[تاریخ]] گسترش [[زمین]] را فرضی دانستهاند؛ با این توضیح که اگر زمانی فرض کردنی باشد، آن روز ۲۵ [[ذیقعده]] میشد<ref>روضة المتقین، ج ۳، ص ۲۵۵.</ref>. در مقابل، فقیهانی معتقدند [[دحو الارض]] پس از [[خلقت]] [[آسمان]] و زمین بوده و تاریخ یاد شده واقعی است نه فرضی<ref> منتقی الجمان، ج۲، ص ۵۳۹ ـ ۵۴۰؛ مدارک الاحکام، ج۶، ص۲۶۶؛ جواهرالکلام، ج۱۷، ص۱۰۲.</ref>.<ref>[[محمود گودرزی|گودرزی، محمود]]، [[دحوالارض (مقاله)|مقاله «دحوالارض»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||