←تعارض این حدیث با سایر روایات
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
برخی از روایات اهل سنت بر [[خیریت]] اقوام و افرادی که در قرون متاخر از سه قرن نخست بوده، دلالت داشته و با روایت خیرالقرون در تعارض است؛ از جمله این روایات عبارتاند از: {{متن حدیث|مَثَلُ أُمَّتِي مَثَلُ الْمَطَرِ لَا يُدْرَى أَوَّلُهُ خَيْرٌ أَوْ آخِرُهُ}}؛ «مثل [[امت]] من همچون مثل [[باران]] است معلوم نیست که اولش بهتر است یا آخرش»<ref>مسند أحمد، ج۱۹، ص۳۳۴، ۴۴۵؛ مسند أبو داود، ج۲، ص۳۸؛ صحیح ابن حبان، ج۱۶، ص۲۱۰.</ref>، «[[برترین]] [[امت]] من، اول و آخر آن است»<ref>فیض القدیر، ج۳، ص۶۴۴؛ الفتح الکبیر، ج۲، ص۹۴؛ نوادر الأصول، ج۲، ص۹۲۹؛ کنز العمال، ج۱۱، ص۵۲۷؛ تأویل مختلف الحدیث، ص۱۸۰؛ غایة المقصد، ج۴، ص۹۸؛ جامع المسانید و السنن، ج۵، ص۲۹۲.</ref>، «عجیبترین [[مردم]] از حیث [[ایمان]]، کسانیاند که پس از من خواهند آمد و در حالی به من ایمان میآورند که هرگز من را ندیدهاند، آنها [[برادران]] من هستند»<ref>الاستذکار، ج۱، ص۱۸۸؛ التمهید لما فی الموطأ، ج۲۰، ص۲۴۹؛ شرح مشکل الاثار، ج۶، ص۲۷۰؛ کشف الأستار، ج۳، ص۳۱۹؛ مجمع الزوائد، ج۱۰، ص۶۵.</ref>، «برترین [[خلق]] از حیث ایمان، قومی هستند که در صلب پدرانشان هستند و در حالی به من ایمان میآورند که هرگز من را ندیدهاند»<ref>الاستذکار، ج۱، ص۱۸۸؛ التمهید لما فی الموطأ، ج۲۰، ص۲۴۸؛ عمدة القاری، ج۱۶، ص۱۷۱؛ ارشاد الساری، ج۶، ص۸۱.</ref>، «[[مسیح]] در [[زمان]] نزول، اقوامی را خواهد دید که همانند شما هستند یا آنکه چند برابر از شما بهترند»<ref>فتح الباری، ج۷، ص۶؛ توضیح الأفکار، ج۲، ص۲۷۱؛ المواهب اللّدنیة، ج۲، ص۶۹۸.</ref>، «زمانی خواهد رسید که مردم [[مسلمان]] به خاطر [[صبر]] و دوام بر ایمان، از [[اجر]] و پاداشی معادل با اجر پنجاه نفر از شما برخوردار میشوند»<ref>الإبانة الکبری، ج۱، ص۱۹۵؛ شرح السنة، ج۱۴، ص۳۴۸؛ سنن أبو داود، ج۶، ص۳۹۶.</ref>. | برخی از روایات اهل سنت بر [[خیریت]] اقوام و افرادی که در قرون متاخر از سه قرن نخست بوده، دلالت داشته و با روایت خیرالقرون در تعارض است؛ از جمله این روایات عبارتاند از: {{متن حدیث|مَثَلُ أُمَّتِي مَثَلُ الْمَطَرِ لَا يُدْرَى أَوَّلُهُ خَيْرٌ أَوْ آخِرُهُ}}؛ «مثل [[امت]] من همچون مثل [[باران]] است معلوم نیست که اولش بهتر است یا آخرش»<ref>مسند أحمد، ج۱۹، ص۳۳۴، ۴۴۵؛ مسند أبو داود، ج۲، ص۳۸؛ صحیح ابن حبان، ج۱۶، ص۲۱۰.</ref>، «[[برترین]] [[امت]] من، اول و آخر آن است»<ref>فیض القدیر، ج۳، ص۶۴۴؛ الفتح الکبیر، ج۲، ص۹۴؛ نوادر الأصول، ج۲، ص۹۲۹؛ کنز العمال، ج۱۱، ص۵۲۷؛ تأویل مختلف الحدیث، ص۱۸۰؛ غایة المقصد، ج۴، ص۹۸؛ جامع المسانید و السنن، ج۵، ص۲۹۲.</ref>، «عجیبترین [[مردم]] از حیث [[ایمان]]، کسانیاند که پس از من خواهند آمد و در حالی به من ایمان میآورند که هرگز من را ندیدهاند، آنها [[برادران]] من هستند»<ref>الاستذکار، ج۱، ص۱۸۸؛ التمهید لما فی الموطأ، ج۲۰، ص۲۴۹؛ شرح مشکل الاثار، ج۶، ص۲۷۰؛ کشف الأستار، ج۳، ص۳۱۹؛ مجمع الزوائد، ج۱۰، ص۶۵.</ref>، «برترین [[خلق]] از حیث ایمان، قومی هستند که در صلب پدرانشان هستند و در حالی به من ایمان میآورند که هرگز من را ندیدهاند»<ref>الاستذکار، ج۱، ص۱۸۸؛ التمهید لما فی الموطأ، ج۲۰، ص۲۴۸؛ عمدة القاری، ج۱۶، ص۱۷۱؛ ارشاد الساری، ج۶، ص۸۱.</ref>، «[[مسیح]] در [[زمان]] نزول، اقوامی را خواهد دید که همانند شما هستند یا آنکه چند برابر از شما بهترند»<ref>فتح الباری، ج۷، ص۶؛ توضیح الأفکار، ج۲، ص۲۷۱؛ المواهب اللّدنیة، ج۲، ص۶۹۸.</ref>، «زمانی خواهد رسید که مردم [[مسلمان]] به خاطر [[صبر]] و دوام بر ایمان، از [[اجر]] و پاداشی معادل با اجر پنجاه نفر از شما برخوردار میشوند»<ref>الإبانة الکبری، ج۱، ص۱۹۵؛ شرح السنة، ج۱۴، ص۳۴۸؛ سنن أبو داود، ج۶، ص۳۹۶.</ref>. | ||
محدثان اهل سنت برای | محدثان اهل سنت برای رفع تعارض از دو راه وارد شدهاند: گاه [[روایت]] خیرالقرون را به دلیل کثرت طرق و ورود در صحیحین، روایتی محکم و خللناپذیر دانسته و روایات معارض را مخدوش شمردهاند و گاه بر جمع دلالی میان دو روایت تلاش کردهاند، کلاباذی با تقسیم [[سبقت]] به دو نوع سبقت زمانی و سبقت فعلی، راه حل تعارض را در پیش گرفته است، روایت خیرالقرون در [[مقام]] بیان [[فضیلت]] سبقت زمانی سه نسل نخست است. این نوع از سبقت اکتسابی نیست بلکه [[خداوند]] افتخار حضور در قرن نخست را به برخی تفضل کرده است اما روایت {{متن حدیث|مَثَلُ أُمَّتِي مَثَلُ الْمَطَرِ...}} در مقام بیان [[تساوی]] اول و آخر [[امت]] در امور اکتسابی همچون [[افعال]]، اقوال، بذل و [[انفاق]] است که افراد میتوانند در آن [[سبقت]] فعلی داشته باشند<ref>بحر الفوائد، ص۳۷۶.</ref>. [[ابن قتیبه]] گفته است بدون [[شک]] [[صحابه]] [[برتر]] از [[مردم]] [[آخرالزمان]] بوده و هیچ کس از [[امت پیامبر]]{{صل}} همسنگ صحابه نیست. از اینرو [[روایت]] مطر ـ و مانند آن ـ در [[مقام]] بیان قریب المقام بودن برخی از افراد آخر امت با مقام صحابه است و البته این به معنای تساوی در مقام نیست چنانکه کسی برای بیان [[زیبایی]] طرف پشت یک پارچه میگوید نمیدانم طرف روی این پارچه زیباتر است یا پشت آن<ref>تأویل مختلف الحدیث، ص۱۸۱؛ التبصرة، ج۱، ص۴۹۹.</ref>. [[ابن کثیر]] گفته همانگونه که [[ابلاغ دین]] به گروههای متأخر به وسیله گروههای متقدم امت رخ میدهد همچنین [[دین]] در گروههای متاخر به وسیله افرادی که به پادارنده دیناند [[حفظ]] میشود البته گروه اول [[فضیلت]] بیشتری دارند زیرا اگر آنان نبودند ابلاغی رخ نمیداد و [[دیندار]] متاخری وجود نداشت<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۷، ص۵۱۹.</ref>. چنانکه بیان شد در برخی از روایات معارض، به [[برتری]] طائفهای از مردم آخرالزمان بر [[اصحاب پیامبر]]{{صل}}، تصریح شده است، بنابراین اشکال تعارض همچنان باقی است<ref>[[محسن عبدالملکی|عبدالملکی، محسن]]، [[حدیث خیر القرون (مقاله)|مقاله «حدیث خیر القرون»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۳]]، ص ۳۹۲.</ref>. | ||
== ابهامات و اشکالات == | == ابهامات و اشکالات == | ||