←منابع
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
#اقامه قسط و عدل و [[احقاق حقوق]] در موارد [[اختلاف]]<ref>حدید، ۲۵.</ref>؛ | #اقامه قسط و عدل و [[احقاق حقوق]] در موارد [[اختلاف]]<ref>حدید، ۲۵.</ref>؛ | ||
#[[هدایت]] انسانها به طور فردی و جمعی به سوی [[خدا]]<ref>احزاب، ۴۶.</ref>و<ref>فقه سیاسی، ج۲، ص۱۶۸-۱۷۰.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۷۰.</ref> | #[[هدایت]] انسانها به طور فردی و جمعی به سوی [[خدا]]<ref>احزاب، ۴۶.</ref>و<ref>فقه سیاسی، ج۲، ص۱۶۸-۱۷۰.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۷۰.</ref> | ||
==پیدایش حکومت در جامعه بشری== | |||
قال تعالی: | |||
{{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگارت به فرشتگان فرمود: میخواهم جانشینی در زمین بگمارم» سوره بقره، آیه ۳۰.</ref>. | |||
تا آنجا که فرمود: | |||
{{متن قرآن|قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«گفتیم: همه از آن (بهشت فرازین) فرود آیید، آنگاه اگر از من به شما رهنمودی رسید، کسانی که از رهنمود من پیروی کنند نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین میگردند» سوره بقره، آیه ۳۸.</ref>. | |||
آنچه در این [[آیه]] بهعنوان {{متن قرآن|هُدًى}} از آن تعبیر شده است به قرینۀ [[آیات]] و [[روایات]] فراوان دیگر همان [[قانون]] [[حکومت و دولت]] است. | |||
این مطلب در آیات [[سورۀ اعراف]] نیز بهروشنی ملاحظه میشود. در آیات سورۀ اعراف پس از شرح داستان [[اخراج]] [[آدم]] و همسرش از [[بهشت]] و دستور سکونت در [[زمین]]، آمده است: | |||
{{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْآتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ * وَإِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً قَالُوا وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءَنَا وَاللَّهُ أَمَرَنَا بِهَا قُلْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ * قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ وَأَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ * فَرِيقًا هَدَى وَفَرِيقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلَالَةُ إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ * يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ}}<ref>«ای [[فرزندان آدم]]! [[شیطان]] شما را نفریبد! چنان که [[پدر و مادر]] شما را از بهشت بیرون راند در حالی که لباسشان را از (تن) آنان بر میکند تا شرمگاههایشان را به آنان بنمایاند؛ به [[راستی]] او و همگنان وی شما را از جایی که شما آنها را نمیبینید میبینند؛ بیگمان ما [[شیطانها]] را [[سرپرست]] کسانی کردهایم که [[ایمان]] ندارند * و چون کاری [[زشت]] کنند گویند: پدرانمان را بر همین کار یافتهایم و [[خداوند]] ما را به آن [[فرمان]] داده است، بگو: بیگمان خداوند به [[کار زشت]] فرمان نمیدهد؛ آیا درباره خداوند چیزی میگویید که نمیدانید؟ * بگو: پروردگارم به [[دادگری]] فرمان داده است و در هر نمازگاهی روی خود را (به سوی او) راست گردانید و او را در حالی که [[دین]] را برای وی [[ناب]] میسازید بخوانید؛ چنان که شما را در آغاز آفرید (به سوی او) باز میگردید * دستهای را رهنمایی کرده است و بر دستهای، [[گمراهی]] سزاوار است. بیگمان آنها به جای خداوند شیطانها را سرپرستان خویش گزیدند و میپندارند که رهیافتهاند * ای [[فرزندان آدم]]! در هر نمازگاهی [[زیور]] خود را بردارید و بخورید و بیاشامید و گزافکاری نکنید که او گزافکاران را [[دوست]] نمیدارد» [[سوره اعراف]]، [[آیه]] ۲۷-۳۱.</ref>. | |||
در این [[آیات]] و آیات پس از آن، بهروشنی بر این [[حقیقت]] تأکید شده که از آغاز فرود [[انسان]] بر [[زمین]] و آغاز [[زندگی]] زمینی [[شریعت]] و قانونی برای [[نظم]] عادلانۀ [[زندگی اجتماعی]] او از سوی [[خدا]] فرستاده شده، و رهبرانی از سوی خدا برای اجرای این نظم عادلانه تعیین و معرفی شدهاند، و اینکه از آغاز سبب و علت اصلی [[مشکلات]] [[جامعۀ بشر]] [[سرپیچی]] از [[ولایت الهی]] و پذیرش [[ولایت شیاطین]] بوده است. | |||
در آیات فوق با جملۀ {{متن قرآن|قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ}}؛ «بگو: پروردگارم به [[عدل و داد]] دستور داده است» و سپس {{متن قرآن|خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا}}؛ «خود را در هر سجدهگاه به [[زینت]] بیارایید و بخورید و بیاشامید و [[زیادهروی]] نکنید» به کلیات قوانینی که [[خدای متعال]] از آغاز [[تأسیس حکومت]] برای ادارۀ عادلانۀ جامعۀ بشر فرستاده اشاره شده است. و سرانجام در جملاتی کوتاه [[رسالت]] اصلی [[انبیاء]] و بنیاد اصلی [[حکومت]] آنان چنین تبیین گردیده است: | |||
{{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي فَمَنِ اتَّقَى وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«ای [[فرزندان آدم]]! چون فرستادگانی از خودتان- که [[آیات]] مرا بر شما میخوانند- نزدتان آیند (به آنان [[ایمان]] آورید و [[پروا]] پیشه کنید) آنان که [[پرهیزگاری]] ورزند و به راه آیند نه بیمی خواهند داشت و نه [[اندوهگین]] میشوند» [[سوره اعراف]]، [[آیه]] ۳۵.</ref>. | |||
افزون بر آیات فوق از دو دسته از [[آیات کریمۀ قرآن]] استفاده میشود که نخستین [[حکومت]] در [[جامعۀ بشر]] به وسیلۀ [[انبیاء]] تأسیس شده است: | |||
دستۀ اول: آیاتی که بر این مطلب تأکید دارند که همواره از سوی [[خدا]] کتاب [[قانون]] و انبیاء و [[حجج]] بهعنوان [[مجری قانون]] برای [[بشر]] ارسال شده که [[مرجع]] [[تصمیمگیری]] و [[حل اختلاف]] در جامعۀ بشر بودهاند و هیچ دورانی در [[تاریخ]] بشر بدون وجود مرجعی [[الهی]] - قانون و مجری آن - برای حل اختلاف در جامعۀ بشر وجود نداشته است. | |||
از جملۀ این آیات: | |||
{{متن قرآن|كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ}}<ref>«مردم (در آغاز) امّتی یگانه بودند، (آنگاه به اختلاف پرداختند) پس خداوند پیامبران را مژدهآور و بیمدهنده برانگیخت و با آنان کتاب (آسمانی) را به حق فرو فرستاد تا میان مردم در آنچه اختلاف داشتند داوری کند و در آن جز کسانی که به آنها کتاب داده بودند، اختلاف نورزیدند (آن هم) پس از آنکه برهانهای روشن به آنان رسید (و) از سر افزونجویی که در میانشان بود» سوره بقره، آیه ۲۱۳.</ref>. | |||
از این آیه مطالب زیر استفاده میشود: | |||
# [[مردم]] در ابتدای تشکیل [[جامعۀ بشری]] یکدست و یکپارچه بودهاند. | |||
#همزمان با شکلگیری جامعۀ بشری [[خداوند]] کتاب قانون و نیز [[حاکمان]] به این قانون را که انبیاء بودهاند برای بشر فرستاده تا چنانچه - پس از [[وحدت]] و [[یکپارچگی]] - اختلافی بین آنان به وجود آید بر وفق [[قانون الهی]] حل اختلاف نموده و [[جامعۀ بشر]] را از [[تفرقه]] و چند دستگی و [[اختلاف]] برهانند. | |||
#جملۀ {{متن قرآن|فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ}} چنین میرساند که بلافاصله پس از شکلگیری [[جامعۀ بشر]] [[انبیاء]] [[مبعوث]] شدهاند، و [[بعثت]] انبیاء همزمان با همان مرحلۀ نخستین جامعۀ بشر که مرحلۀ [[وحدت]] و [[یکپارچگی]] بوده صورت گرفته است؛ زیرا حرف «فاء» که بر کلمۀ «[[بعث]]» آمده است دلالت دارد بر اینکه میان وحدت جامعۀ بشر که حالت اولیّۀ آن بوده و بعثت انبیاء فاصلهای نبوده است. | |||
#از [[آیات]] بعد استفاده میشود که دورۀ وحدت و یکپارچگی جامعۀ بشر دیری نپاییده است و در [[حقیقت]] جز آغازی برای شکلگیری [[جامعۀ بشری]] نبوده است. پس از این آغاز کوتاه، جامعۀبشری همواره دچار [[اختلاف]] گشته است. | |||
#از آیۀ فوق استفاده میشود که آغاز اختلاف در جامعۀ بشر از [[تحریف]] عامدانۀ [[تعالیم]] و [[قوانین الهی]] توسط عناصر [[تجاوزگر]] به [[حقوق دیگران]] نشأت گرفته است. | |||
{{متن قرآن|وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ}}<ref>«و در آن جز کسانی که به آنها کتاب داده بودند، اختلاف نورزیدند (آن هم) پس از آنکه برهانهای روشن به آنان رسید (و) از سر افزونجویی که در میانشان بود» سوره بقره، آیه ۲۱۳.</ref>. | |||
این [[آیه]] میرساند که [[نزول آیات]] و [[بینات]] پیش از پیدایش اختلاف در جامعۀ بشر بوده، و همزمان با همان دورۀ آغازین یعنی دورۀ وحدت و یکدستی جامعۀ بشر بوده است؛ زیرا به این مسأله اشاره شده که اختلاف در جامعۀ بشر از اختلاف در آیات و بینات آغاز شده که دلالت دارد بر اینکه آیات و بینات برای جامعۀ بشر پیش از مرحلۀ اختلاف فرو فرستاده شده است. | |||
دستۀ دوم: دستهای از آیات که دلالت دارند بر اینکه جامعۀ بشر همواره دچار اختلاف بوده است که بهمعنای آن است که یکدستی و یکپارچگی جامعۀ بشر اختصاص به دورهای کوتاه دارد که دورۀ آغاز شکلگیری جامعۀ بشر بوده است. | |||
آیات ذیل بر این مطلب دلالت دارند: | |||
{{متن قرآن|وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ * إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ}}<ref>«و اگر پروردگارت میخواست مردم را امّتی یگانه میکرد؛ و آنان هماره اختلاف میورزند * جز کسانی که پروردگارت (بر آنان) بخشایش آورد و آنها را برای همین (بخشایش) آفرید» سوره هود، آیه ۱۱۸-۱۱۹.</ref>. | |||
از جملۀ {{متن قرآن|وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ}}؛ «در حالی که همواره در [[اختلاف]] به سر میبرند» [[استمرار]] اختلاف در [[جامعۀ بشر]] استفاده میشود و جملۀ {{متن قرآن|إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ}}؛ «مگر آنان که [[رحمت الهی]] نصیبشان شده است» به علت و سبب [[رفع اختلاف]] اشاره دارد که همان [[رهبران الهی]] و [[کتب آسمانی]] است که [[قانون]] آنهاست؛ زیرا در [[قرآن کریم]] از رهبران الهی، یعنی [[انبیاء]] و [[رسل]] و نیز از [[کتب الهی]] به «[[رحمت]]» تعبیر شده است، قرآن کریم دربارۀ [[رسول اکرم]]{{صل}} فرموده است: | |||
{{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«و تو را جز رحمتی برای جهانیان، نفرستادهایم» [[سوره انبیاء]]، [[آیه]] ۱۰۷.</ref>. | |||
{{متن قرآن|وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ}}<ref>«و برخی از ایشان کسانی هستند که پیغمبر را آزار میکنند و میگویند او خوشباور است؛ بگو سخن نیوش خوبی برای شماست که به خداوند ایمان و مؤمنان را باور دارد و برای آن دسته از شما که ایمان آوردهاند رحمت است» سوره توبه، آیه ۶۱.</ref>. | |||
و دربارۀ [[حضرت عیسی]]{{ع}} فرموده است: | |||
{{متن قرآن|قَالَ كَذَلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَلِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِنَّا وَكَانَ أَمْرًا مَقْضِيًّا}}<ref>«گفت: چنین است؛ پروردگارت میفرماید که آن (کار) بر من آسان است و (بر آنیم) تا او را نشانهای برای مردم و رحمتی از سوی خویش گردانیم و این کاری انجام شدنی است» سوره مریم، آیه ۲۱.</ref>. | |||
و دربارۀ [[هارون]] فرموده است: | |||
{{متن قرآن|وَوَهَبْنَا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنَا أَخَاهُ هَارُونَ نَبِيًّا}}<ref>«و از سر بخشایش خود، برادرش هارون را در حالی که پیامبر بود بدو بخشیدیم» سوره مریم، آیه ۵۳.</ref>. | |||
و دربارۀ [[تورات]] [[حضرت موسی]]{{ع}} فرمود: | |||
{{متن قرآن|وَمِنْ قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَامًا وَرَحْمَةً}}<ref>«و کتاب موسی به پیشوایی و بخشایش پیش از او بوده است» سوره هود، آیه ۱۷.</ref>. | |||
و نیز فرمود: | |||
{{متن قرآن|وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ}}<ref>«و چون خشم موسی فرو نشست الواح را برداشت و در نوشته آن برای آنان که از پروردگارشان میهراسند رهنمود و بخشایشی بود» سوره اعراف، آیه ۱۵۴.</ref>. | |||
و نیز فرمود: | |||
{{متن قرآن|ثُمَّ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ تَمَامًا عَلَى الَّذِي أَحْسَنَ وَتَفْصِيلًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً}}<ref>«سپس به موسی کتاب دادیم تا (نعمت را) بر آنکه نیکی کرده است تمام کنیم و برای روشن داشتن هر چیز و برای رهنمون و بخشایش باشد» سوره انعام، آیه ۱۵۴.</ref>. | |||
و دربارۀ [[قرآن کریم]] فرمود: | |||
{{متن قرآن|وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و بر تو این کتاب را فرو فرست[[ادیم]] که بیانگر هر چیز و رهنمود و [[بخشایش]] و نویدبخشی برای [[مسلمانان]] است» [[سوره نحل]]، [[آیه]] ۸۹.</ref>. | |||
و نیز فرمود: | |||
{{متن قرآن|تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ * هُدًى وَرَحْمَةً لِلْمُحْسِنِينَ}}<ref>«این آیات کتاب حکیم است * در حالی که رهنمود و بخشایشی است برای نیکوکاران» سوره لقمان، آیه ۲-۳.</ref>. | |||
نیز فرمود: | |||
{{متن قرآن|إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَقُصُّ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَكْثَرَ الَّذِي هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ * وَإِنَّهُ لَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«بیگمان این قرآن برای بنی اسرائیل بیشتر آنچه را در آن اختلاف دارند باز میگوید * و آن، رهنمود و بخشایشی برای مؤمنان است» سوره نمل، آیه ۷۶-۷۷.</ref>. | |||
بنابراین بر اساس بیان [[قرآن]] پس از دوران کوتاه یکدستی و [[یکپارچگی]] [[جامعۀ بشر]] [[سنت]] [[اختلاف]] در جامعۀ بشر همچنان ادامه دارد، مگر آنکه به [[قانون الهی]] عمل کند، و از [[رهبری]] [[رهبران الهی]] [[پیروی]] کند، که تنها راه [[حل اختلاف]] و شکلگیری [[جامعۀ واحد]] است. | |||
قرآن کریم با اشاره به [[وحدت]] جوامعی که از قانون الهی و رهبران الهی پیروی کردهاند میفرماید: | |||
{{متن قرآن|إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ}}<ref>«به راستی این امّت شماست، امّتی یگانه و من پروردگار شمایم بنابراین مرا بپرستید» سوره انبیاء، آیه ۹۲.</ref>. | |||
و سپس با [[انتقاد]] از جوامعی که با [[رویگردانی]] از [[قانون]] [[خدا]] و [[رهبری]] [[رهبران الهی]] به [[اختلاف]] و چند دستگی دچار شدهاند فرمود: | |||
{{متن قرآن|وَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ كُلٌّ إِلَيْنَا رَاجِعُونَ}}<ref>«و میان خویش کار (دین) خود را پراکندند، همگی به سوی ما باز میگردند» سوره انبیاء، آیه ۹۳.</ref>. | |||
همین مطلب در [[آیات]] دیگر مورد تأکید قرار گرفته است: | |||
{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ * وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ * فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُرًا كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ}}<ref>«ای [[پیامبران]]! از چیزهای [[پاکیزه]] بخورید و کاری شایسته کنید که من به آنچه میکنید دانایم * و این [[امّت]] شماست، امّتی یگانه و من [[پروردگار]] شمایم پس، از من [[پروا]] کنید * آنگاه کار ([[دین]]) خود را در میان خویش پارهپاره کردند؛ هر گروهی بدانچه خود دارد شادمان است» [[سوره مؤمنون]]، [[آیه]] ۵۱-۵۳.</ref>. | |||
بنابراین از مجموع [[آیات قرآنی]] یاد شده چهار مطلب استفاده میشود: | |||
# [[جامعۀ بشر]] در آغاز یکپارچه بوده است. | |||
# جامعۀ بشر پس از آن آغاز همواره دچار اختلاف بوده است مگر آنجا که از قانون خدا و رهبری پیامبران و [[رسل]] [[پیروی]] کرده است. | |||
# پیروی از [[قانون الهی]] و رهبران الهی منشأ [[وحدت]] و [[رحمت]] است و رویگردانی از آن موجب چند دستگی و اختلاف است. بنابراین [[یکپارچگی]] آغازین جامعۀ بشر در نتیجۀ پیروی از قانون الهی و رهبری [[پیامبران الهی]] بوده است، که به معنای همزمانی آغاز شکلگیری [[جامعۀ بشری]] با پیدایش [[حکومت و دولت]] [[الهی]] به رهبری پیامبران الهی است. | |||
#پیدایش و تداوم اختلاف و چنددستگی در جامعۀ بشر در نتیجۀ رویگردانی از [[حکومت]] رهبران الهی بوده است.<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۳ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۳، ص ۱۷-۲۶</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۶۷: | خط ۱۳۶: | ||
# [[پرونده:000062.jpg|22px]] [[سید محسن کاظمی|کاظمی، سید محسن]]، '''[[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۱]]''' | # [[پرونده:000062.jpg|22px]] [[سید محسن کاظمی|کاظمی، سید محسن]]، '''[[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۱]]''' | ||
# [[پرونده: 1100699.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']] | # [[پرونده: 1100699.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']] | ||
# [[پرونده:1100460.jpg|22px]] [[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۳ (کتاب)|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۳''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||