بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
=== دین حضرت صالح{{ع}} === | === دین حضرت صالح{{ع}} === | ||
{{اصلی|دین حضرت صالح}} | {{اصلی|دین حضرت صالح}} | ||
[[حضرت صالح]]{{ع}} و [[قوم ثمود]] پس از حضرت هود{{ع}} و پیش از [[ابراهیم خلیل]]{{ع}} میزیستهاند. درباره فعالیتهای [[تبلیغی]] حضرت صالح{{ع}} در میان مردمانی دیگر گزارشی در دست نیست. حضرت صالح{{ع}} از [[وحی الهی]] برخوردار بود<ref>سوره نساء، آیه۱۶۳.</ref> و در میان قوم ثمود[[رسالت]] داشت<ref>سوره اعراف، آیه ۷۳.</ref> درباره کتاب آسمانی آن حضرت و نام آن و نیز درباره اینکه وی پیرو دین حضرت نوح{{ع}} بود یا نه، گزارشی در دست نیست. آموزههای دینی حضرت صالح{{ع}} عمدتاً از [[عقاید]] خداشناختی و شماری از ارزشهای [[توحیدی]] تشکیل میشدند. [[دعوت به یگانهپرستی]] و نفی دیگر خدایان از آموزههای محوری حضرت صالح{{ع}} بود. [[دعوت به تقوای الهی]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۴۱- ۱۴۴.</ref>، [[پیروی]] نکردن از [[شاعران]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۵۱ - ۱۵۲.</ref> و زوالپذیری [[نعمتهای الهی]] در نتیجه [[گناهان]] و [[نافرمانی خداوند]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۴۶- ۱۵۲.</ref> از دیگر [[آموزههای دین]] [[حضرت صالح]]{{ع}} بودند<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۶- ۲۱۷.</ref>. | [[حضرت صالح]]{{ع}} و [[قوم ثمود]] پس از حضرت هود{{ع}} و پیش از [[ابراهیم خلیل]]{{ع}} میزیستهاند. درباره فعالیتهای [[تبلیغی]] حضرت صالح{{ع}} در میان مردمانی دیگر گزارشی در دست نیست. حضرت صالح{{ع}} از [[وحی الهی]] برخوردار بود<ref>سوره نساء، آیه۱۶۳.</ref> و در میان قوم ثمود[[رسالت]] داشت<ref>سوره اعراف، آیه ۷۳.</ref> درباره کتاب آسمانی آن حضرت و نام آن و نیز درباره اینکه وی پیرو دین حضرت نوح{{ع}} بود یا نه، گزارشی در دست نیست. آموزههای دینی حضرت صالح{{ع}} عمدتاً از [[عقاید]] خداشناختی و شماری از ارزشهای [[توحیدی]] تشکیل میشدند. [[دعوت به یگانهپرستی]] و نفی دیگر خدایان از آموزههای محوری حضرت صالح{{ع}} بود. [[دعوت به تقوای الهی]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۴۱- ۱۴۴.</ref>، [[پیروی]] نکردن از [[شاعران]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۵۱ - ۱۵۲.</ref> و زوالپذیری [[نعمتهای الهی]] در نتیجه [[گناهان]] و [[نافرمانی خداوند]]<ref>سوره شعراء، آیه ۱۴۶- ۱۵۲.</ref> از دیگر [[آموزههای دین]] [[حضرت صالح]]{{ع}} بودند<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۶- ۲۱۷.</ref>. | ||
=== دین حضرت ابراهیم{{ع}} === | === دین حضرت ابراهیم{{ع}} === | ||
| خط ۷۳: | خط ۷۳: | ||
[[آیین]] ابراهیم بر محور [[توحید]] ویکتاپرستی دور میزند، [[خداوند]] بارها [[دین توحید]] را به [[دین ابراهیم]] و [[دین حنیف]] و [[دین]] [[فطرت]] وصف کرده و [[پیامبر اسلام]] را پیرو آیین او دانسته است<ref>سوره آل عمران، آیه ۶۷، سوره آل عمران، آیه ۶۸.</ref>. | [[آیین]] ابراهیم بر محور [[توحید]] ویکتاپرستی دور میزند، [[خداوند]] بارها [[دین توحید]] را به [[دین ابراهیم]] و [[دین حنیف]] و [[دین]] [[فطرت]] وصف کرده و [[پیامبر اسلام]] را پیرو آیین او دانسته است<ref>سوره آل عمران، آیه ۶۷، سوره آل عمران، آیه ۶۸.</ref>. | ||
گرچه در بخش احکام، [[دین مقدس اسلام]] از شریعت ابراهیم{{ع}} کاملتر و جامعتر است، امّا از پاره ای [[آیات]] استفاده میشود که [[شرایع]] و [[احکام اسلام]] همه از آن فطریاتی سرچشمه میگیرد که ابراهیم به زبان [[تشریع]] بیان کرده است و هر عملی که موافق فطرت بود مورد امر، و عملی که مخالف فطرت بود، مورد [[نهی]] قرار داده بود<ref>المیزان، ج۷، ص۲۱۳.</ref>.<ref>[[رحمتالله ضیایی|ضیایی، رحمتالله]]، [[ابراهیم - ضیائی (مقاله)|مقاله «ابراهیم»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)| دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۴۷-۱۵۰؛ [[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۷- ۲۱۸.</ref> | گرچه در بخش احکام، [[دین مقدس اسلام]] از شریعت ابراهیم{{ع}} کاملتر و جامعتر است، امّا از پاره ای [[آیات]] استفاده میشود که [[شرایع]] و [[احکام اسلام]] همه از آن فطریاتی سرچشمه میگیرد که ابراهیم به زبان [[تشریع]] بیان کرده است و هر عملی که موافق فطرت بود مورد امر، و عملی که مخالف فطرت بود، مورد [[نهی]] قرار داده بود<ref>المیزان، ج۷، ص۲۱۳.</ref>.<ref>[[رحمتالله ضیایی|ضیایی، رحمتالله]]، [[ابراهیم - ضیائی (مقاله)|مقاله «ابراهیم»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)| دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۴۷-۱۵۰؛ [[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۱۷- ۲۱۸.</ref> | ||
=== دین حضرت شعیب{{ع}} === | === دین حضرت شعیب{{ع}} === | ||
| خط ۷۹: | خط ۷۹: | ||
[[حضرت شعیب]]{{ع}} در میان [[مردم]] مَدیَن که امروزه به آن معان گفته میشود، [[مبعوث]] شد. ایشان شریعت مستقلی نداشته و [[قوم]] خود را به آیین [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} میخوانده است. [[قرآن کریم]] نامی از [[کتاب آسمانی]] و [[معجزه]] شعیب نبرده است. | [[حضرت شعیب]]{{ع}} در میان [[مردم]] مَدیَن که امروزه به آن معان گفته میشود، [[مبعوث]] شد. ایشان شریعت مستقلی نداشته و [[قوم]] خود را به آیین [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} میخوانده است. [[قرآن کریم]] نامی از [[کتاب آسمانی]] و [[معجزه]] شعیب نبرده است. | ||
حضرت شعیب{{ع}} در آغاز مردم را به توحید و پس از آن به پرهیز از [[مفاسد]] گوناگون [[اجتماعی]]، [[اقتصادی]] و [[اخلاقی]] [[دعوت]] کرد. دعوت به [[یگانهپرستی]] و [[نفی]] دیگر خدایان از آموزههای محوری [[حضرت شعیب]]{{ع}} بود<ref>سوره اعراف، آیه۸۵.</ref>. آن حضرت از [[مردم]] خواست [[آمرزش گناهان]] خود را از [[خدای یگانه]] خواسته و با [[ایمان]] به دعوت [[توحیدی]] وی و انجام [[عمل صالح]] به سوی [[خداوند]] [[توبه]] و بازگشت کنند و در ادامه برای ترغیب آنان، از [[رحمت]] و محبت خدا نسبت به آنان سخن گفت. توحید در الوهیت و [[ربوبیت]]، نامحدود بودن [[علم الهی]]، [[توکل بر خدا]]<ref>سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>، [[داوری]] نهایی و عادلانه [[خدا]] میان [[کافران]] و [[مؤمنان]]<ref>سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>، [[آگاهی]] خدا از [[اعمال]] [[بندگان]] و منشأ توفيق بودن او<ref>سوره هود، آیه۸۸.</ref> و حتمی بودن وعده خداوند و شکست ناپذیری او<ref>سوره هود، آیه ۹۲- ۹۳.</ref> آموزههای خداشناختی دیگریاند که در تعالیم حضرت شعیب{{ع}} به چشم میخورند<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۲۵- ۲۲۷.</ref>. | حضرت شعیب{{ع}} در آغاز مردم را به توحید و پس از آن به پرهیز از [[مفاسد]] گوناگون [[اجتماعی]]، [[اقتصادی]] و [[اخلاقی]] [[دعوت]] کرد. دعوت به [[یگانهپرستی]] و [[نفی]] دیگر خدایان از آموزههای محوری [[حضرت شعیب]]{{ع}} بود<ref>سوره اعراف، آیه۸۵.</ref>. آن حضرت از [[مردم]] خواست [[آمرزش گناهان]] خود را از [[خدای یگانه]] خواسته و با [[ایمان]] به دعوت [[توحیدی]] وی و انجام [[عمل صالح]] به سوی [[خداوند]] [[توبه]] و بازگشت کنند و در ادامه برای ترغیب آنان، از [[رحمت]] و محبت خدا نسبت به آنان سخن گفت. توحید در الوهیت و [[ربوبیت]]، نامحدود بودن [[علم الهی]]، [[توکل بر خدا]]<ref>سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>، [[داوری]] نهایی و عادلانه [[خدا]] میان [[کافران]] و [[مؤمنان]]<ref>سوره اعراف، آیه ۸۹.</ref>، [[آگاهی]] خدا از [[اعمال]] [[بندگان]] و منشأ توفيق بودن او<ref>سوره هود، آیه۸۸.</ref> و حتمی بودن وعده خداوند و شکست ناپذیری او<ref>سوره هود، آیه ۹۲- ۹۳.</ref> آموزههای خداشناختی دیگریاند که در تعالیم حضرت شعیب{{ع}} به چشم میخورند<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۲۵- ۲۲۷.</ref>. | ||
=== دین حضرت موسی{{ع}} === | === دین حضرت موسی{{ع}} === | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۵: | ||
[[حضرت موسی]]{{ع}} حدود[[سال]] ۱۳۰۰ پیش از میلاد [[مبعوث]] شد<ref>نک: المرشد الى الكتاب المقدس، ص۱۶۰.</ref> نام [[کتاب آسمانی]] او [[تورات]] است که همانند [[قرآن]] و [[انجیل]] و پیش از آن دو برای [[هدایت مردم]] از سوی خدا نازل شده است. [[آموزههای دینی]] حضرت موسی{{ع}} در مقایسه با تعالیم پیامبران پیش از وی از گستردگی و تنوع بیشتری برخوردار است. دین حضرت موسی{{ع}} به معنای مجموعه تعالیم وحیانی نازل شده بر وی در طی چند دهه پدید آمد. | [[حضرت موسی]]{{ع}} حدود[[سال]] ۱۳۰۰ پیش از میلاد [[مبعوث]] شد<ref>نک: المرشد الى الكتاب المقدس، ص۱۶۰.</ref> نام [[کتاب آسمانی]] او [[تورات]] است که همانند [[قرآن]] و [[انجیل]] و پیش از آن دو برای [[هدایت مردم]] از سوی خدا نازل شده است. [[آموزههای دینی]] حضرت موسی{{ع}} در مقایسه با تعالیم پیامبران پیش از وی از گستردگی و تنوع بیشتری برخوردار است. دین حضرت موسی{{ع}} به معنای مجموعه تعالیم وحیانی نازل شده بر وی در طی چند دهه پدید آمد. | ||
[[قرآن کریم]]، گاه با برخی اوصاف کلی و گاه با یادکرد پارهای از [[احکام]] و آموزههای اخلاقی و [[اعتقادی]] مشخص، تصویری نسبتاً كامل، از ویژگیهای عمومی و محتوای تورات و تعالیمِ دین حضرت موسی{{ع}} را به دست میدهد. [[توحید در ربوبیت]]، الوهیت و [[عبودیت]]، نخستین [[آموزههای وحیانی]] نازل شده بر حضرت موسی{{ع}} و اصلیترین آنها بود<ref>سوره طه، آیه ۱۱- ۱۴.</ref>، چنان که [[دعوت به پرستش خدای یگانه]] و نفی خدایان دروغین آموزه بنیادین دیگری در [[دین حضرت موسی]]{{ع}} است<ref>سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>. برخی دیگر از آموزها عبارتاند از: پرهیز از اتکال بر غیر [[خدا]]<ref>سوره اسراء، آیه۲.</ref>، [[معادشناسی]]<ref>سوره طه، آیه ۱۴- ۱۵.</ref> و...<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۲۷- ۲۳۴.</ref>. | [[قرآن کریم]]، گاه با برخی اوصاف کلی و گاه با یادکرد پارهای از [[احکام]] و آموزههای اخلاقی و [[اعتقادی]] مشخص، تصویری نسبتاً كامل، از ویژگیهای عمومی و محتوای تورات و تعالیمِ دین حضرت موسی{{ع}} را به دست میدهد. [[توحید در ربوبیت]]، الوهیت و [[عبودیت]]، نخستین [[آموزههای وحیانی]] نازل شده بر حضرت موسی{{ع}} و اصلیترین آنها بود<ref>سوره طه، آیه ۱۱- ۱۴.</ref>، چنان که [[دعوت به پرستش خدای یگانه]] و نفی خدایان دروغین آموزه بنیادین دیگری در [[دین حضرت موسی]]{{ع}} است<ref>سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>. برخی دیگر از آموزها عبارتاند از: پرهیز از اتکال بر غیر [[خدا]]<ref>سوره اسراء، آیه۲.</ref>، [[معادشناسی]]<ref>سوره طه، آیه ۱۴- ۱۵.</ref> و...<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۲۷- ۲۳۴.</ref>. | ||
=== دین حضرت عیسی{{ع}} === | === دین حضرت عیسی{{ع}} === | ||
| خط ۹۳: | خط ۹۳: | ||
# '''[[نبوت]]:''' حضرت عیسی{{ع}} خود را [[پیامبر خدا]] میخواند و حواریان نیز به این موضوع [[ایمان]] داشتند<ref>سوره مریم، آیه ۳۱.</ref>. [[اعتقاد]] به الوهیت و پسر خدا بودن وی بعدها پدید آمد. | # '''[[نبوت]]:''' حضرت عیسی{{ع}} خود را [[پیامبر خدا]] میخواند و حواریان نیز به این موضوع [[ایمان]] داشتند<ref>سوره مریم، آیه ۳۱.</ref>. [[اعتقاد]] به الوهیت و پسر خدا بودن وی بعدها پدید آمد. | ||
# '''[[معاد]]:''' عهد جدید، در مقایسه با عهد قدیم بیشتر به بحث معاد و [[جهان]] پس از [[مرگ]] پرداخته است، هر چند آموزههای آن در سنجش با [[قرآن کریم]] بسیار ناچیز است. | # '''[[معاد]]:''' عهد جدید، در مقایسه با عهد قدیم بیشتر به بحث معاد و [[جهان]] پس از [[مرگ]] پرداخته است، هر چند آموزههای آن در سنجش با [[قرآن کریم]] بسیار ناچیز است. | ||
# '''[[جهاد]]:''' یکی دیگر از آموزههایی که [[قرآن]] از ذکر آن در تورات و انجیل[[سخن]] میگوید، [[جنگ]] و [[جهاد در راه خدا]] و [[وعده]] حتمی [[بهشت]] از سوی او به مؤمنانی است که در این مسیر، دشمنان خدا را کشته یا خود کشته میشوند<ref>سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref>.<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۳۴- ۲۳۶.</ref> | # '''[[جهاد]]:''' یکی دیگر از آموزههایی که [[قرآن]] از ذکر آن در تورات و انجیل[[سخن]] میگوید، [[جنگ]] و [[جهاد در راه خدا]] و [[وعده]] حتمی [[بهشت]] از سوی او به مؤمنانی است که در این مسیر، دشمنان خدا را کشته یا خود کشته میشوند<ref>سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref>.<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۳۴- ۲۳۶.</ref> | ||
=== دین اسلام === | === دین اسلام === | ||
| خط ۱۰۵: | خط ۱۰۵: | ||
== دین جهانی یا منطقهای بودن [[ادیان الهی]] == | == دین جهانی یا منطقهای بودن [[ادیان الهی]] == | ||
{{اصلی|دین جهانی}} | {{اصلی|دین جهانی}} | ||
برخی [[مفسران]] با استناد به بعضی از [[آیات قرآن]]، [[پیامبران اولوالعزم]] را دارای [[دین جهانی]] دانستهاند. براساس این دیدگاه، [[پیامبران]] یاد شده، ۵ نفر "[[حضرت نوح]]، [[حضرت ابراهیم]]، [[حضرت موسی]]، [[حضرت عیسی]]{{عم}} و محمد{{صل}}" و دارای [[کتاب آسمانی]]، [[شریعت]] و احکام اجتماعی بودند<ref>سوره احقاف، آیه۳۵.</ref>. افزون بر ویژگیهای یاد شده، [[دعوت]] و [[دین]] آنان در [[زمان]] خود جهانی بوده و به قومی اختصاص نداشته است<ref>الميزان، ج۱۸، ص۲۱۹-۲۱۸.</ref>، در مقابل، برخی دیگر جهانی بودن [[دین]] و [[رسالت]] [[پیامبران اولوالعزم]] را نپذیرفتهاند. براساس دیدگاه سوم، [[رسالت]] و دین [[پیامبران اولواالعزم]] افزون بر جنبه قومی، صبغه جهانی هم داشت. تعالیم مربوط به [[توحید]] و نفی شرک و [[بتپرستی]] آن متوجه همه [[مردم]] و [[احکام]] و [[شریعت]] آن متوجه [[قوم]] آنان بود<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۳۷- ۲۳۹.</ref>. | برخی [[مفسران]] با استناد به بعضی از [[آیات قرآن]]، [[پیامبران اولوالعزم]] را دارای [[دین جهانی]] دانستهاند. براساس این دیدگاه، [[پیامبران]] یاد شده، ۵ نفر "[[حضرت نوح]]، [[حضرت ابراهیم]]، [[حضرت موسی]]، [[حضرت عیسی]]{{عم}} و محمد{{صل}}" و دارای [[کتاب آسمانی]]، [[شریعت]] و احکام اجتماعی بودند<ref>سوره احقاف، آیه۳۵.</ref>. افزون بر ویژگیهای یاد شده، [[دعوت]] و [[دین]] آنان در [[زمان]] خود جهانی بوده و به قومی اختصاص نداشته است<ref>الميزان، ج۱۸، ص۲۱۹-۲۱۸.</ref>، در مقابل، برخی دیگر جهانی بودن [[دین]] و [[رسالت]] [[پیامبران اولوالعزم]] را نپذیرفتهاند. براساس دیدگاه سوم، [[رسالت]] و دین [[پیامبران اولواالعزم]] افزون بر جنبه قومی، صبغه جهانی هم داشت. تعالیم مربوط به [[توحید]] و نفی شرک و [[بتپرستی]] آن متوجه همه [[مردم]] و [[احکام]] و [[شریعت]] آن متوجه [[قوم]] آنان بود<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دین - اسدی (مقاله)|دین]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳]]، ص۲۳۷- ۲۳۹.</ref>. | ||
== اشتراک ادیان الهی == | == اشتراک ادیان الهی == | ||