بنی‌‌حارثة بن حارث: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۴٬۷۳۵ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۵
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۳۶: خط ۳۶:


در پایان این بخش، [[تذکر]] این مطلب نیز ضروری است که علاوه بر مردان [[بنی حارث بن خزرج]]، بسیاری از [[زنان]] این [[طایفه]] نیز از [[پیشگامان]] [[اسلام در مدینه]] به شمار می‌آمدند. نقل است که پس از [[هجرت]] [[نبی اکرم]]{{صل}} به مدینه، جمع زیادی از زنان این [[قوم]] در کنار مردان خود، پس از [[قبول اسلام]]، با آن حضرت [[بیعت]] کردند که از جمله آنان می‌توان از: لیلی بنت [[نهیک بن سیاف]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۴۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، ثبیته بنت [[ربیع بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، جمیله بنت [[صیفی بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۴۹؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۷۰. ابن حبیب بغدادی از او با نام و نسب «جمیله بنت زید بن صیفی» یاد کرده است. (ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲)</ref>، امیمه بنت عقبه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳.</ref>، ام عامر بنت سلیم<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰.</ref>، جمیله بنت سنان<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۵۳.</ref>، عمیره بنت ابی حثمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰.</ref>، ام سهیل بنت ابی حثمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰.</ref>، امیمه بنت ابی حثمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، عمیره بنت [عبد] سعد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب [[بغدادی]]، المحبر، ص۴۱۲؛ [[ابن اثیر]]، [[اسد الغابه]] فی [[معرفة الصحابه]]، ج۶، ص۲۰۷.</ref>، وقصاء بنت مسعود بن [عبد] سعد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، نوار بنت [[قیس بن حارث]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۳۷.</ref>، ام عبدالله بنت عازب<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱.</ref>، ام عبس بنت مسلمة بن سلمه -[[خواهر]] محمد و محمود بن سلمه-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱. ابن حبیب بغدادی از او با عنوان «أم عُمیس بنت مسلمة بن سلمه» یاد کرده است. (ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲)</ref>، هند بنت محمود بن مسلمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۲۹۴.</ref>، ام منظور بنت [[محمود بن مسلمه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱.</ref>، ام عمرو بنت محمود بن مسلمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱.</ref>، ام ربیع بنت اسلم خواهر مسلمه بن اسلم بن حریش<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱.</ref>، سهیمه بنت [[اسلم بن حریش]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۱۵۵.</ref>، لبابه بنت اسلم بن حریش<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، ام عبدالله سلمی بنت اسلم بن حریش<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲.</ref>، سلامة بنت [[مسعود بن کعب]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۸۲.</ref>، لبنی بنت [[قیظی بن قیس]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳.</ref>، [[لیلی]] بنت [[رافع بن عمرو]] -مادر [[ابوعبس بن جبر]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، اسماء بنت مرشدة(مرشد) بن جبر<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲-۴۱۳.</ref>، عمیره بنت مرشده<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳. ابن حبیب بغدادی نام او را «عمره بنت مرشد» ذکر کرده است. (ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳)</ref>، [[امامه]] بنت [[خدیج بن رافع]] -[[خواهر]] [[رافع بن خدیج]]-<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، عمیره بنت [[ظهیر بن رافع]]<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۲۰۷؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵۰.</ref>و ام ضحاک بنت مسعود از [[بیعت کنندگان]] با [[رسول خدا]]{{صل}} و از [[زنان]] حاضر در [[غزوه خیبر]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۴.</ref>، یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
در پایان این بخش، [[تذکر]] این مطلب نیز ضروری است که علاوه بر مردان [[بنی حارث بن خزرج]]، بسیاری از [[زنان]] این [[طایفه]] نیز از [[پیشگامان]] [[اسلام در مدینه]] به شمار می‌آمدند. نقل است که پس از [[هجرت]] [[نبی اکرم]]{{صل}} به مدینه، جمع زیادی از زنان این [[قوم]] در کنار مردان خود، پس از [[قبول اسلام]]، با آن حضرت [[بیعت]] کردند که از جمله آنان می‌توان از: لیلی بنت [[نهیک بن سیاف]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۴۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، ثبیته بنت [[ربیع بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، جمیله بنت [[صیفی بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۴۹؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۷۰. ابن حبیب بغدادی از او با نام و نسب «جمیله بنت زید بن صیفی» یاد کرده است. (ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲)</ref>، امیمه بنت عقبه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳.</ref>، ام عامر بنت سلیم<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰.</ref>، جمیله بنت سنان<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۵۳.</ref>، عمیره بنت ابی حثمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰.</ref>، ام سهیل بنت ابی حثمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰.</ref>، امیمه بنت ابی حثمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، عمیره بنت [عبد] سعد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب [[بغدادی]]، المحبر، ص۴۱۲؛ [[ابن اثیر]]، [[اسد الغابه]] فی [[معرفة الصحابه]]، ج۶، ص۲۰۷.</ref>، وقصاء بنت مسعود بن [عبد] سعد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، نوار بنت [[قیس بن حارث]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۳۷.</ref>، ام عبدالله بنت عازب<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱.</ref>، ام عبس بنت مسلمة بن سلمه -[[خواهر]] محمد و محمود بن سلمه-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱. ابن حبیب بغدادی از او با عنوان «أم عُمیس بنت مسلمة بن سلمه» یاد کرده است. (ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲)</ref>، هند بنت محمود بن مسلمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۲۹۴.</ref>، ام منظور بنت [[محمود بن مسلمه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱.</ref>، ام عمرو بنت محمود بن مسلمه<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱.</ref>، ام ربیع بنت اسلم خواهر مسلمه بن اسلم بن حریش<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۱.</ref>، سهیمه بنت [[اسلم بن حریش]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۱۵۵.</ref>، لبابه بنت اسلم بن حریش<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، ام عبدالله سلمی بنت اسلم بن حریش<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۲.</ref>، سلامة بنت [[مسعود بن کعب]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۱۸۲.</ref>، لبنی بنت [[قیظی بن قیس]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳.</ref>، [[لیلی]] بنت [[رافع بن عمرو]] -مادر [[ابوعبس بن جبر]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، اسماء بنت مرشدة(مرشد) بن جبر<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲-۴۱۳.</ref>، عمیره بنت مرشده<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۳. ابن حبیب بغدادی نام او را «عمره بنت مرشد» ذکر کرده است. (ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳)</ref>، [[امامه]] بنت [[خدیج بن رافع]] -[[خواهر]] [[رافع بن خدیج]]-<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲.</ref>، عمیره بنت [[ظهیر بن رافع]]<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۲۰۷؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۲۵۰.</ref>و ام ضحاک بنت مسعود از [[بیعت کنندگان]] با [[رسول خدا]]{{صل}} و از [[زنان]] حاضر در [[غزوه خیبر]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۴.</ref>، یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
==[[بنی حارثة بن حارث]] و [[شأن نزول آیات]]==
از دیگر مواضعی که از بنی حارثة بن حارث در دوران [[حیات]] [[نبی گرامی اسلام]]{{صل}} نامی به میان آمده است، ذکر نام آنها در [[شأن نزول]] برخی از [[آیات قرآن کریم]] است. [[قرطبی]] و بسیاری دیگر از [[مفسرین]] و [[مورخین]] با استناد به گزارشاتی، [[نزول آیات]] ۱۲<ref>محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۲۱، ص۱۶۳-۱۶۴؛ بغوی، تفسیر بغوی، ج۳، ص۵۱۲؛ قرطبی، تفسیر قرطبی، ج۱۴، ص۱۴۸.</ref> و ۱۳<ref>قرطبی، تفسیر قرطبی، ج۱۴، ص۱۴۸. نیز ر.ک: ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۲۴؛ محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۲۱، ص۱۶۳-۱۶۴. از برادر او -مربع بن قیظی- هم، به عنوان یکی دیگر از منافقان انصار و بنی نبیت نام برده شده است. (ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۲۳؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۴، ص۱۹۴.)</ref> [[سوره احزاب]] را در [[شأن]] [[منافقین]] [[مدینه]] از جمله [[اوس بن قیظی]] دانسته‌اند. بر پایه این [[روایات]]، در بحبوحه مجاهدت‌های مستمر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و یارانش در مقابله با [[تهاجم]] قریب الوقوع [[دشمن]] و کوشش‌های بی‌وقفه [[مسلمین]] برای حفر [[خندق]]، برخی از [[منافقان]] به [[کارشکنی]] پرداخته، اوس بن قیظی –یکی از همین منافقان- در حضور مردان [[قوم]] خود گفت: ای [[پیامبر]]؛ خانه‌های ما بی‌حفاظ است [[اجازه]] بده سوی محله خویش -که بیرون مدینه است- برویم<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۵۷۲.</ref>. سخنان او و همراهانش موجب [[نزول]] [[آیات شریفه]] ۱۲ و ۱۳ سوره احزاب: {{متن قرآن|وَإِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا غُرُورًا * وَإِذْ قَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ يَا أَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَيَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا}}<ref>«و هنگامی که دو رویان و بیماردلان گفتند: خداوند و پیامبرش به ما جز وعده فریبنده نداده‌اند؛ * و هنگامی که دسته‌ای از ایشان گفتند: ای مردم مدینه! جای ماندن ندارید پس بازگردید و دسته‌ای (دیگر) از آنان از پیامبر اجازه (بازگشت) می‌خواستند؛ می‌گفتند خانه‌های ما بی‌حفاظ است  با آنکه بی‌حفاظ نبود، آنان جز سر گریز (از جنگ) نداشتند» سوره احزاب، آیه ۱۲ و ۱۳.</ref>.</ref> گردید. در این [[آیه]]، [[هدف]] اصلی [[اوس بن قیظی]] از این گفته، [[فرار از جبهه]] عنوان شده است. علاوه بر این آیه، برخی از منابع، [[شان نزول]] آیه ۱۰۵ [[آل عمران]] را هم درباره اوس بن قیظی گفته‌اند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۵۶</ref>. [[رسول خدا]]{{صل}} پس از ورود به مدینه، در راستای رفع [[مشکلات]] [[اجتماعی]] [[مردم مدینه]] و [[تحکیم]] [[جامعه]] [[ایمانی]] به اقداماتی در این [[شهر]] دست زدند که در رأس آن زدودن [[اختلاف]] دیرینه بین [[قبایل]] [[اوس و خزرج]] و ایجاد [[الفت]] و [[اتحاد]] بین این دو [[قبیله]] بود. حضرت عهدنامه‌ای میان آنان برقرار فرمود<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۰۱.</ref> و از هر تیره خواست تا [[دیه]] خونهایی را که بر عهده دارند، بپردازند<ref>شیخ طوسی، المبسوط، ج۷، ص۲۶۲.</ref>. از آنجا که دیر زمانی از آخرین [[جنگ]] بزرگ میان اوس و خزرج ([[بعاث]]) در یثرب نگذشته بود، طبیعی بود که اثرات [[سوء]] آن در [[دوره اسلامی]] هم نمود پیدا کند و برخوردهای خُردی را میان اوس و خزرج موجب شود، اما این برخوردها معمولًا با [[دخالت]] [[پیامبر]]{{صل}} به [[سرعت]] برطرف می‌شد. اوضاع [[مدنی]] [[شهر یثرب]] در بدو ورود [[نبی اکرم]]{{صل}} به این شهر به گونه‌ای بود که در [[زمان]] کوتاهی که پیامبر{{صل}} در ابتدای [[هجرت]] در [[قُبا]] مهمان [[اوسیان]] بود، بسیاری از [[خزرجیان]] از [[بیم]] اوسیان و [[ترس]] از [[انتقام]] ستانی آنان از درگیریهای گذشته، امکان [[زیارت]] آن حضرت را نداشته باشند<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۲۴۹- ۲۵۰.</ref>؛ اما با اقدامات مؤثر و هدفمند رسول خدا{{صل}}، این وضعیت چنان با [[شتاب]] [[تغییر]] کرد که برخی [[یهودیان]] از همنشینی‌های اوسیان با [[خزرجیان]] شگفت زده می‌شدند [[و]] برای صدمه زدن به [[پیامبر]]{{صل}}، تلاش می‌کردند تا [[اختلافات]] آنها را مجدداً [[احیا]] کنند. در یکی از این [[فتنه]] انگیزی‌ها، فردی [[یهودی]] به نام [[شأس بن قیس]] موفق شد با بازگویی خاطرات [[جنگ]] [[بعاث]] و یادآوری کینه‌های پیشین، جمعی از [[جوانان]] دو [[قبیله]] که [[اوس بن قیظی]] از [[بنی حارثه]] از جمله آنان بود را علیه هم [[تحریض]] کند. چندان که تعدادی از جوانان [[اوس و خزرج]] با هم [[وعده]] کردند در یکی از سنگلاخهای حومه یثرب با هم [[مبارزه]] کنند؛ اما پس از حضور سریع [[پیامبر]]{{صل}} و شنیدن سخنان آن حضرت، [[گریه]] کنان یکدیگر را در آغوش گرفتند. برخی [[شأن نزول آیات]] ۱۰۰- ۱۰۵ [[آل عمران]]<ref>{{متن قرآن|ا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِن تُطِيعُواْ فَرِيقًا مِّنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ يَرُدُّوكُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ * وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنتُمْ تُتْلَى عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ وَمَن يَعْتَصِم بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ * يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ * وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ وَاذْكُرُواْ نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنتُمْ عَلَىَ شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ * وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ * وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّذِينَ تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}</ref> را به همین مناسبت دانسته اند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۵۶-۵۵۷. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۲-۳۳؛ ثعالبی، تفسیر ثعالبی، ج۲، ص۸۲؛ سیوطی، در المنثور، ج۲، ص۵۷-۵۸.</ref>.
ضمن این که آیه ۱۲۲ [[سوره آل عمران]]: {{متن قرآن|إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ}}<ref>«(یاد کنید) آنگاه را  که دو دسته از شما می‌خواستند (در رفتن به جنگ) سستی کنند حال آنکه خداوند یاور آنان بود و مؤمنان باید بر خداوند توکّل کنند» سوره آل عمران، آیه ۱۲۲.</ref>. را هم برخی [[مفسران]] درباره [[بنی حارثة بن حارث]] و سخنان اوس بن قیظی و [[بنی سلمة بن جشم]] [[تفسیر]] کرده اند<ref>مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج۱، ص۱۸۹.</ref>.
مرارة [[بن ربیع انصاری]] هم از دیگر افراد [[طایفه]] [[بنی حارثة بن حارث]] و یکی از سه نفری<ref>این سه نفر،کعب بن مالک، مرارة بن ربیع و هلال بن امیه بودند. (محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۱۱، ص۸۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۳۵۸.)</ref> بود که در [[جنگ تبوک]] از [[فرمان]] [[رسول خدا]]{{صل}} [[تخلف]] کرد. بدین سبب [[آیه شریفه]] ۱۱۸ توبه: {{متن قرآن|وَعَلَى ٱلثَّلَـٰثَةِ ٱلَّذِينَ خُلِّفُوا۟ حَتَّىٰٓ إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ ٱلْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنفُسُهُمْ وَظَنُّوٓا۟ أَن لَّا مَلْجَأَ مِنَ ٱللَّهِ إِلَّآ إِلَيْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ}}<ref>«و نیز بر آن سه تن که (از رفتن به جنگ تبوک) واپس نهاده شدند تا آنگاه که زمین با همه فراخنایش بر آنان تنگ آمد و جانشان به لب رسید و دریافتند که پناهگاهی از خداوند جز به سوی خود او نیست؛ آنگاه (خداوند) بر ایشان بخشایش آورد تا توبه کنند  که خداوند بسیار توب» سوره توبه، آیه ۱۱۸.</ref>. در [[شأن]] شان نازل شد<ref>محمد بن جریر طبری، جامع البیان، ج۱۱، ص۸۱؛ ابن کثیر، تفسیر ابن کثیر، ج۲، ص۴۰۱-۴۰۲؛ سیوطی، تفسیر الجلالین، ص۲۵۹.</ref>.
افزون بر [[منافقین]]، [[مؤمنین]] این [[قوم]] هم [[شأن نزول]] برخی [[آیات]] قرار گرفتند که از چهره‌های شاخص آنان می‌توان از علبة بن زید (یزید) بن صیفی یاد کرد که آیه شریفه ۹۲ [[سوره توبه]] در شأن آنها نازل شده است. نقل است که چون رسول خدا{{صل}}، آهنگ [[تبوک]] فرمود وی از کسانی بود که نزد آن حضرت آمدند و از ایشان تقاضا کردند تا مرکوبی برای ایشان فراهم آوردند. [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: مرکوبی نمی‌یابم که شما را بر آن سوار کنم. آنان در حالی که از [[اندوه]] می‌گریستند، بازگشتند. به همین جهت، [[خداوند]] [[آیه]] ۹۲ سوره توبه: {{متن قرآن|وَلَا عَلَى ٱلَّذِينَ إِذَا مَآ أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَآ أَجِدُ مَآ أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوا۟ وَّأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ ٱلدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا۟ مَا يُنفِقُونَ}}<ref>«و نه  بر کسانی که چون نزد تو آمدند تا آنان را سوار کنی گفتی چیزی نمی‌یابم تا بر آن سوارتان کنم؛ بازگشتند در حالی که چشم‌هاشان لبریز از اشک بود از غم اینکه چیزی نمی‌یافتند تا (در این راه) ببخشند» سوره توبه، آیه ۹۲.</ref>. را در [[شأن]] آنها نازل فرمود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۷۴؛ سیوطی، در المنثور، ج۳، ص۲۴۸. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۱.</ref>. از این رو، منابع از علبة بن زید (یزید) حارثی به عنوان یکی از [[بکائین]] یاد کردند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۸۱؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۴۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۸۲٬۰۳۴

ویرایش