بنی‌لخم: تفاوت میان نسخه‌ها

در نسب این [[قوم]] -که در منابع از [[مردمان]] آن با نسبت «[[لخمی]]» یاد می‌‌شود -<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۰؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۳، ص۱۳۰.</ref>[[اختلاف]] است. در حالی که بیشتر [[نسب‌شناسان]] [[عرب]]، قبیلۀ لخم را از بطون کهلان و از [[نسل]] بنی سبأ گفته‌اند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۱۳۳-۱۳۵؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۲.</ref> و نسب‌شان را به «[[لخم بن عدی بن عمرو بن سبأ]]»<ref>ر.ک: ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۱۲؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۲، ص۱۶۱؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۱۹۱.</ref> و یا به نقلی دیگر به شخصی به نام «مالک بن عدی بن حارث بن مُرة بن أدد بن زید بن یشجب بن عریب بن زید بن کهلان» معروف به «لخم» رسانده‌اند<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۲؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۵۱؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۸۹؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۳ ص۱۳۰. ابن کلبی در کتاب خود از او با نام «عفیر» یاد کرده است. (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۱۳۵)</ref>، در مقابل اما، برخی نسب‌شناسان عرب –از جمله نسابه [[مضر]] -<ref>ر.ک: قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۰۶.</ref> از نسب مضری (عدنانی) بنی لخم و برادرش [[جذام]] خبر داده‌<ref>ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۷؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۲۹؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۰۶.</ref>، جهت [[اثبات]] [[اندیشه]] خود، به اشعاری از برخی بزرگان عرب استناد جسته‌اند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۷؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۳۰.</ref>. این گروه، خود به چند [[فرقه]] اند: برخی لخم و برادرانش جذام و عامله را از [[فرزندان]] عمرو بن أسدة بن خزیمة بن مدرکة بن إلیاس بن [[مضر]] گفته<ref>ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۷.</ref>، بعضی هم، ایشان را از [[فرزندان]] اسدة بن خزیمة بن مدرکة بن إلیاس بن مضر بن نزار بن معد -[[برادر]] [[کنانه]]- به شمار آورده‌اند<ref>مصعب زبیری، نسب قریش، ص۸-۹؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۲۹. این قول -که روح بن زنباع، زعیم بنی جذام در فلسطین در دوران دولت اموی نیز، از طرفداران شاخص و شناخته شده آنهاست - در همان ابتدای امر نیز، موافقانی (ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۹، ص۲۱۴-۲۱۵.) و مخالفانی داشته؛ که ناتل بن قیس، -بزرگ جذام در شام‏، که در آن زمان سن و سالی از او گذشته بود - از جمله این مخالفان بود. وی از سخن روح بن زنباع جوان، سخت برآشفت و ضمن کذّاب خواندن او، با رد این انتساب، دودمان خود بنی جذام –برادر لخم- را قحطانی معرفی کرده است. (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۳؛ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۹، ص۲۱۴-۲۱۵.)</ref>. [[زمخشری]] (محمود بن عمر، [[مفسر]]، لغوی، نحوی، ادیب، [[محدّث]]، [[فقیه]] [[حنفی]] و [[متکلم]] مشهور معتزلی قرنهای پنجم و ششم) هم، به نقل از بعضی [[نسب‌شناسان]]، از انتساب این [[طایفه]] به [[اولاد]] اراشة بن مر بن ادَّ بن طابخة بن إلیاس خبر داده است<ref>زمخشری، الفائق فی غریب الحدیث، ج۳، ‌ص۲۹۰.</ref>. همچنین، در وجه [[تسمیه]] ایشان به بنی لخم، اقوال متعددی مطرح شده است که مشهورترین آن قولی است مستند به روایتی افسانـه‌ای، که در آن مالک بن عدی، طی مشاجـره‌ای با [[برادر]] خود عمرو، وی را مجـروح<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۲، ص۱۶۲؛ نویری، نهایه الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۰۳.</ref>، و یکی از انگشتانش را قطع کرد<ref>نویری، نهایه الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۰۳.</ref>. از این‌رو، از آن پس، مالک را لخم (لطمه زننده) و عمرو بن عدی را جذام (قطع شده و مجروح شده) خوانده‌اند<ref>مقریزی در توصیف و توجیه این نامگذاری چنین عنوان شده که «لخم و جذام دو برادر بودند. نام لخم، مالک بود. در علت نامگذاری این دو به لخم و جذام چنین گفته شده: که این دو برادر به نزاع با هم برخاستند. جذام با دندانش، انگشت برادرش را قطع کرد، و بخاطر این «قطع کردن»، «جذام» نامیده شد. و لخم را از این جهت لخم گفتند که به صورت برادرش لطمه زد و چشمش را از کاسه بیرون کشید و از این رو به خاطر این «لطمه زدن»، «لخم» نامیده شد. در وجه تسمیه این دو دلایل دیگری هم ذکر شده است». (مقریزی، البیان والاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۱۱) در برخی منابع، این ضربت زننده، پسر عموی جذام بن عدی معرفی شده است. (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۱)</ref>.

این قوم نیز بمانند دیگر [[خویشاوندان]] هم [[نسب]] شان –چونان [[بنی عامله]] و [[بنی جذام]]- اصالتی [[یمنی]] دشتند<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۵۴؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۲۹.</ref>. [[لخمی‌ها]] در سده‌های نخستین میلادی به‌ویژه در اواخر [[قرن دوم]] میلادی در پی [[سیل عرم]] و ویرانی [[سد مأرب]]<ref>محسن امین، اعیان الشیعه، ج۱، ص۱۹۴؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۴۲.</ref>، همراه با [[قبایل]] جذام و عامله و [[غسان]] به نواحی شمالی [[جزیرة العرب]] و [[شام]] کوچ کردند<ref>سمعانی، الانساب، ج۳، ص۲۲۴. بر اساس برخی روایات منتسب به پیامبر{{صل}} نیز، از لخم و جذام و عامله و غسان، به عنوان چهار قبیله سبئی که از یمن به شام کوچیده و در آن سرزمین منزل گزیده‌اند، نام برده شده است. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۹؛ مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۴۷؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۲، ص۱۵۹)</ref> و در مناطق مختلفی از این [[سرزمین]] از جمله مناطق جنوبی [[فلسطین]] و در امتداد جهت [[غربی]] دریاچه [[بحر]] المیّت<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۴۲.</ref>، و به ویژه در جِفار<ref>منطقه ای بین فلسطین (رمله) و مصر. (حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۴۵)</ref> -که بیشتر لخمی‌ها را در خود جای داده بود - ساکن شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفه جزیره العرب، ص۱۲۹؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۱۱.</ref>. برخی از آنان نیز، در [[جولان]] و برخی هم در مناطق پیرامونی آن، در [[حوران]]<ref>حوران منطقه ای بود وسیع از مناطق دمشق حموی. (معجم البلدان، ج۲، ص۳۱۷)</ref>، شِقص<ref>حسن بن احمد همدانی، صفه جزیره العرب، ص۱۳۱؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۴۳.</ref>، بَثَنیَّه<ref>بَثَنّیه از نواحی دمشق. (حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۳۳۸)</ref> و [[شهر]] نوی<ref>نوی از مناطق و شهرهای حوران و بثنیه. (مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۱۲۰؛ مقدسی، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، ص۱۶۰)</ref> همراه با مردمانی از [[قبایل]] [[جهینه]] و [[ذبیان]] و قین سکونت داشتند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفه [[جزیره العرب]]، ص۱۲۹ و ۱۳۱؛ عمر [[رضا]] کحاله، معجم [[قبائل]] العرب، ج۳، ص۱۰۱۲.</ref>. جمعی از ایشان هم، شمال صحرای [[سیناء]]<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۴۲.</ref> و گروهی نیز [[فلسطین]] و مناطقی مانند غَزَّه<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۹۸.</ref>، رفح<ref>حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۵۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۱۲؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۴۲.</ref> و [[بیت المقدس]]<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۴۲.</ref> -که بعدها به نامشان «[[بیت لحم]]» خوانده شد -<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۴۱؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۱۲.</ref> را محل اقامت خود قرار داده بودند. حَدَس<ref>نام سرزمینی است در شام. (حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۲۹)</ref> -<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۲۹؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۱۲؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۴۲</ref> صَفوریّه<ref>صفوریّه منطقه ای است از نواحی اردن در شام نزدیک طبریه. (حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۴۱۴)</ref> -<ref>ابن قتیبه دینوری، المعارف، ص۳۱۹.</ref> کَفرُ [[غنا]]<ref>ر.ک. ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۸، ص۲۷۷.</ref> و [[دمشق]]<ref>ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۱.</ref> هم از دیگر نقاط [[شام]] بودند که [[محل زندگی]] جمعی از [[لخمیان]] گزارش شده است. ضمن این که [[آل]] ارسلان هم از دیگر [[طوایف]] و شاخه‌های [[بنی لخم]] بودند که در [[سوریه]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۴۱.</ref> و لبنان<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۵۸.</ref>[[منزل]] داشتند. از [[اردن]]<ref>ر.ک: ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۰، ص۲۲۸.</ref> و نیز مناطقی چون بَیْسان<ref>شهری است در اردن. (حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۵۲۷؛ مقدسی، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، ص۳۰)</ref> -<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۹۸.</ref> [[عریش]]<ref>عریش شهری است در اول منطقه مصر از طرف شام بر ساحل مدیترانه در وسط الرمل. (حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۱۱۳)</ref>-<ref>ابن‌حزم، [[جمهرة انساب العرب]]، ص۴۲۴؛ [[زرکلی]]، الاعلام، ج۵، ص۲۴۱؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی [[الیمن]] و قبائلهم)، ج۳، ص۴۱.</ref> و بدریه -راه خشکی بین [[شام]] و [[مصر]]-<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۳۷؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۲ ص۶۰۰.</ref> هم، از سرزمین‌های محل سکونت [[لخمی‌ها]] یاد شده است. بدریه سکونتگاه جمعی از [[مردم]] بنی صدر بود که قلعه صدر –از قلاع مشهور بین [[ایله]] و مصر-<ref>ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۴۲، ص۹۳.</ref> به ایشان منتسب است<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۳۷؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۲، ص۶۰۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۳۷.</ref>. مُغار -در نزدیکی ایله-<ref>مغار شهری بود بر ساحل دریای سرخ نزدیک شام که برخی آن را آخر حجاز و اول شام گفته‌اند. (حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۹۲.)</ref> را هم، از دیگر [[مساکن]] این [[قوم]] در این منطقه گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفه جزیره العرب، ص۱۳۰.</ref>. همدانی در کتاب خود «صفة [[جزیرة العرب]]» در ترسیم کلی حدود و [[ثغور]] سرزمین‌های لخم در شام، حدود آن را چنین برشمرده است:: «[[دیار]] [[لخم]] از سرحد مغار بعد [[داروم]] -که امروزه «دیر البلح» خوانده می‌‌شود و دشتهای اطراف آنکه به نامشان، «[[دشت]] داروم» شناخته می‌‌شود- سپس [[جفار]] که ریگزاری است تا الفرماء و فراتر از الفرماء -در شمال صحرای [[سیناء]]- تا مصر [[قبطی]]، [[سرزمین]] مردمانی از [[یمن]] از جمله طوایفی از [[بنی بلی]] و لخم و... است. سپس آنچه از [[سرزمین‌ها]] که در اطراف [[رمله]] تا [[نابلس]] قرار دارد، از متعلقات [[بنی لخم]] است. همچنین، سرزمین‌های پس از [[تبوک]] تا [[زغر]]-که سرزمینی پر از درختان خرما از جمله نوعی خرما به نام «زغری» است- سپس تا مردابی که آبهای دره [[یرموک]] و [[اردن]] در آن ریخته می‌‌شود، نیز از دیگر سرزمین‌های ایشان است. [[جولان]] و مناطق اطراف آن نظیر: نوی، بثنیّه و شقص از مناطق تابعه [[حوران]] هم از دیگر سرزمین‌های این [[قوم]] به شمار رفته است که در آن مردانی از لخم همراه با جمعی از [[مردم]] [[جهینه]]، [[ذبیان]] و ابن القین [[زندگی]] می‌‌کنند».<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج‏۳، ص۲۴۳ به نقل از همدانی. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفه جزیره العرب، ص۱۲۹و۱۳۱.</ref> بر پایه برخی از گزارش‌ها، از عصر توراتی تا [[سال نهم هجرت]] و همزمان با [[غزوۀ تبوک]]، این [[قبیله]] در بخش‌های بزرگی از [[شام]] -از جمله بلقا و جنوب [[فلسطین]]- در مجاورت قبیله‌های [[جذام]] و عامله می‌زیسته است<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۶۸؛ نیز نک‍: محمد تقی فقیه، جبل عامل فی التاریخ، ص۸۳-۸۴.</ref>.

پس از [[فتح مصر]] به‌دست [[مسلمانان]] (در [[سال ۲۰ هجری]])، جمع کثیری از [[لخمی‌ها]]، همراه با بنی اعمام جذامی خود در این [[سرزمین]] [[سکونت]] گزیدند<ref>آمیختگی این دو قبیله به اندازه ای بود که برخی آنها را یک قبیله تصور کردند. اما واقع امر این است که اختلاط شدید این دو قوم هویت هیچکدام از این دو قبیله را از بین نبرد. مورخان به خلط جذام و لخم نام «الیمانیة أهل الحوف» اطلاق کردند. (الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج‏۳، ص۲۴۳.)</ref>، که از مناطق عمده حضور آنان در این سرزمین می‌‌توان از مناطق مختلف [[صعید]] [[مصر]]<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۳۶؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۵، ص۳۶۵.</ref>، به‌ویژه منطقه إطفیح (اطفیحیه)<ref>حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۱۸؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۷۶، ۲۱۵، ۲۱۲.</ref> یا إتفیح<ref>حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۸۷.</ref> در کرانه شرقی نیل و... یاد کرد. در سواحل شرقی [[رود نیل]]، بنی [[سماک]] و [[طوایف]] زیر مجموعه‌اش: [[بنی‌مر]]، [[بنی ملیح]]، [[بنی نبهان]]، [[بنی عبس]]، [[بنی کریم]] و [[بنی بکر]]، ساکن بودند که دیارشان از [[طارف]] تا سراشیبی دیر الجمیزه در [[ساحل]] شرقی امتداد داشت. بنو حدان که شامل بنی محمد، بنی علی<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۳۶.</ref>، [[بنی سالم]]، [[بنی مدلج]] و [[بنی وعیس]] می‌‌شدند، از دیر الجمیزه تا ترعة صول سکونت داشتند. بنی [[راشد]] و طوایف متبوعش: [[بنی معمر]]، [[بنی واصل]]، [[بنی مِرا]]، [[بنی حبان]]، [[بنی معاذ، [[بنی فیض]]، [[بنی حجره]] و بنی أشتوه نیز، از [[مسجد]] [[موسی]] تا أسکر و نصف بلاد إتفیح [[منزل]] داشتند<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۳۷. نیز ر.ک: [[قلقشندی]]، نهایة الارب فی معرفة [[انساب]] ‌العرب، ص۲۲۵.</ref>. بنی أشتوه از ترعة [[الشریف]] تا معصرة بوش<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض [[مصر]] من الاعراب، ج۱، ص۳۷.</ref>و بنی جعد با طوایفش: [[بنی مسعود]]، [[بنی جریر]]، [[بنی زبیر]]، [[بنی ثمال]] و [[بنی نصار]] در [[ساحل]] إتفیح سکونت داشتند<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۳۷؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۱۵.</ref>. ضمن این که [[بنی عدی]] و طوایفش: بنی موسی و بنی محرب هم، در تپه‌های بنی جعد ساکن بودند.<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۳۷. نیز ر.ک: قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۳۵۸.</ref> [[بنی فیض]] در الحی الصغیر و [[بنی بحر]] و طوایفش: [[بنی سهل]]، [[بنی معطار]]، [[بنی فهم]]، [[بنی عشیر]]، [[بنی مسند]] و [[بنی سباع]] ساکنان الحی [[الکبیر]] به شمار رفته‌اند. بنی [[قسیس]] در بلاد أسکر (اشکر)<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۳۷؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۹۵۴.</ref>، جمعی از بنی غنیم در عدویه و دیر الطین تا پل (جسر) مصر [[وطن]] داشتند<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۳۷. نیز ر.ک: قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۹۰؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۱۷۳.</ref> سیوطیه (اسیوط) در کرانه [[غربی]] نیل هم، از دیگر نواحی [[صعید]] مصر بود<ref>حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۱۹۳.</ref> که بعدها محل تجمع جمعی از [[مردم]] [[لخم]] قرار گرفت<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۴۳۱؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۳۹۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۹۳ و ج۵، ص۳۶۵.</ref>. از مناطق ساحلی ما ورای «[[الفرما]]» -شهری ساحلی در مصر -<ref>حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۲۵۵.</ref> تا [[دیار]] [[قبطیان]] هم، [[منزل]] یمنیانی چون [[بنی بلی]] و لخم بود<ref>حسن بن احمد همدانی، صفه جزیره العرب، ص۱۳۱.</ref>. اسکندریه هم از دیگر منازل [[لخمی‌ها]] و جذامی‌ها در مصر بود<ref>مقریزی، البیان و الاعراب عما بارض مصر من الاعراب، ج۱، ص۱۷؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۰۷.</ref>. جذامی‌ها و لخمی‌های ساکن اسکندریه، مردمانی [[شجاع]] و [[جنگجو]]، و [[شمشیر]] زنانی [[قهار]] و [[تیراندازی]] ماهر بودند<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة [[انساب]] ‌العرب، ص۲۰۷؛ عمر رضا کحّاله، معجم [[قبائل]] العرب، ج۱، ص۱۷۴.</ref>. ضمن این که در برکوت [[مصر]]<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۰۷.</ref> هم حضور جمعی از [[مردم]] [[لخم]] گزارش شده است.

به نظر می‌رسد که اسلام پذیری بنی لخم نیز بمانند برخی دیگر از قبایل، طی مراحل و گونه‌های مختلفی اتفاق افتاده باشد. با توجه به فاصله بسیار [[مساکن]] این قوم با کانون اصلی [[اسلام]] و نیز هم پیمانی و تأثیرپذیری این قوم از [[ایرانیان]] و [[رومیان]]، شاید توقع پذیرش زود هنگام اسلام و بالتبع نقش‌آفرینی قابل توجه این قوم در حوادث و رخدادهای ایام [[حیات]] [[نبوی]]{{صل}}، قدری نابجا باشد. با این حال ذکر نام برخی از ایشان در جمع [[مسلمانان نخستین]] و [[همراهی]] ایشان با [[مسلمین]] در وقایع مهم دوران [[حیات]] [[نبی اکرم]]{{صل}}، نشان از [[اسلام]] فردی برخی از [[مردمان]] [[لخمی]] ساکن در منطقه [[حجاز]] دارد. از جمله این افراد پیشتاز که در منابع ذکری از آنها به میان آمده است، [[ابومحمد حاطب بن ابی بلتعه]] -از [[خاندان]] بنی راشدة بن ازّب بن جزیلة بن لخم- است. او و [[غلام]] [[آزاد]] کرده‌اش سعد، از [[مکه]] به [[مدینه]] [[هجرت]] کردند و در [[خانه]] [[منذر بن محمد]] بن [[عقبه]] [[منزل]] گرفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۸۴.</ref>. اما به نظر می‌‌رسد که طلیعه [[نفوذ اسلام]] در این [[قوم]] و نخستین تلاش گروهی این قوم جهت [[پذیرش اسلام]] را باید در [[سال نهم هجرت]] و در پی وفد بنی داری‌ها نزد [[پیامبر]]{{صل}} جست<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۱۹۳؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۳۵۶.</ref>. در این سال، ده نفر از بزرگان این قوم به اسامی: [[هانی بن حبیب]]، [[فاکه بن نعمان]]، [[جبلة بن مالک]]، [[ابو هند بن ذر]] و برادرش [[طیب]] -که پیامبر{{صل}} او را «عبدالله» نامگذاری کرد -<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۲۱۱.</ref>[[تمیم بن أوس]]، [[نعیم بن أوس]]، [[یزید بن قیس]]، [[مرة بن مالک]] و برادرش عزیز بن مالک -که پیامبر{{صل}} او را «عبدالرحمن» نامید -<ref>ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۳۵۶؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۶، ص۳۳۴.</ref> در ضمن هیأتی از بنی دار، بعد از باز گشت حضرت از [[تبوک]]، خود را به مدینه رساندند و پس از شرفیابی محضر [[رسول خدا]]{{صل}}، اسلام پذیرفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۸-۲۵۹؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۶ ص۳۳۴. اسامی وفد کنندگان در برخی دیگر از منابع با اندکی اختلاف یزید بن قیس بن خارجه، (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۷) طیب بن بر، (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۷-۲۰۸) ابوهند بر، (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۸) مروان و واهب و عرفة بن مالک، (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۸. ابن حزم از ایشان با اسامی: مروان و وهب پسران مالک بن سود نام برده است. ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۳) فاکهة بن صفاره و جبلة بن مالک (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۸) و زیاد بن جهور (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۱۰) عنوان شده است.</ref>. گفته شده که در این دیدار، هانی بن حبیب مشکی شراب و چند راس اسب و قبایی زربفت به حضرت پیشکش کرد که حضرت [[قبا]] و اسبها را از او پذیرفتند. [[تمیم داری]] و برادرش نعیم از دیگر همراهان این هیئت، از [[پیامبر]]{{صل}} خواست که در صورت [[فتح شام]]، دو روستای مجاور آنها «حبری» و «[[بیت]] عینون»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۹. نیز ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۷؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۳۷۷؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۲-۴۲۳.</ref> و [[مسجد]] ابراهیم{{ع}}<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۱، ص۱۵۳. شاید منظور از مسجد ابراهیم{{ع}}، این بود که خانه حضرت ابراهیم{{ع}} در مسجد بود و یا بیت این که بیت ایشان بعدها مسجد شد. (احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۳، ص۵۰۸)</ref> را به آنها ببخشد که با موافقت آن حضرت روبرو شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۹. نیز ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۷؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۳۷۷؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۲-۴۲۳.</ref>. پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} و در پی فتح شام در دوران [[خلافت ابوبکر]]، او این دو روستا را در اختیارش گذاشت و فرمانی در این باب برای او مکتوب کرد. هیات اعزامی داری‌ها تا [[وفات پیامبر]]{{صل}} در [[مدینه]] ماندگار شدند و [[رسول خدا]]{{صل}} [[وصیت]] کردند که همه ساله صد بار شتر از محصولات [[کشاورزی]] به ایشان تعلق گیرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۹. نیز ر.ک: صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۶، ص۳۳۴.</ref>. همچنین برخی منابع از [[نامه نگاری]] [[رسول]] [[ختمی مرتبت]]{{صل}} به [[طایفه]] بنی حدس -از [[طوایف]] بنی لخم- خبر داده، آورده‌اند که حضرت در این [[نامه]]، ضمن [[فرمان]] دادن به [[برپایی نماز]] و [[پرداخت زکات]] و [[رعایت حقوق]] [[خدا]] و [[رسول]] او{{صل}} و دوری از [[مشرکان]]، تأکید فرمودند که هر که مراعات این [[فرامین]] را بکند در [[پناه]] خدا و رسولش است و هرکه [[نافرمانی]] کند، این پناه از او برداشته می‌‌شود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۰۴.</ref>. با این وصف، جمع کثیری از [[مردم]] این [[قوم]] همچنان بر [[آیین]] خود باقی ماندند تا اینکه در پی ارسال [[سرایا]] توسط حضرت و یا بعد از [[رحلت]] ایشان و پس از انجام [[فتوحات اسلامی]] در سالهای چهاردهم و پانزدهم رفته رفته [[اسلام]] پذیرفتند.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref>

[[رویارویی]] دیگر [[لخمی‌ها]] با [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در [[سال هشتم هجری]] رقم خورد. بنا بر نقل برخی منابع، [[رسول خدا]]{{صل}} در [[جمادی الاخر]] این سال، جمعی از بزرگان [[مهاجر]] و [[انصار]] از جمله [[ابوبکر]] و عمر و [[ابوعبیده]] را به فرماندهی [[عمرو بن عاص]] به [[ذات السلاسل]] –که در فاصله ده [[روز]] راه تا مدینه قرار داشت - فرستاد. این گروه پس از رسیدن به منطقه مورد نظر، به [[اجتماع]] [[دشمن]]، متشکل از [[قضاعه]]، [[عامله]]، [[لخم]] و [[جذام]]، [[حمله]] بردند و ضمن به [[هلاکت]] رساندن تعداد زیادی از آنان، [[اموال]] بسیاری از ایشان را به [[غنیمت]] گرفتند<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۲، ص۷۶۹-۷۷۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۸۰-۳۸۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۳۲.</ref>. [[غزوه تبوک]] در [[سال نهم هجرت]] هم از دیگر وقایع مهم [[تاریخ]] [[دوران پیامبر]]{{صل}} است که در آن ذکری از بنی لخم به میان رفته است. در این سال، گروهی از [[بازرگانان]] شامی خبر آوردند که [[هرقل]] –امپراطور بیزانس- سپاهی بزرگ از [[رومیان]] فراهم آورده و [[مردم]] [[لخم]]، [[جذام]]، [[عامله]] و [[غسان]] را بر مقدمه آن گماشته و آنها را به بلقاء<ref>«بلقاء» ناحیه ای است از مناطق تحت حاکمیت دمشق، بین شام و وادی القری. (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۴۸۹)</ref> فرستاده است. در پی دریافت این خبر، [[رسول خدا]]{{صل}} با وجود گرمای زی[[اد]] هوا، دستور به [[بسیج عمومی]] مردم دادند و از آنها خواستند تا با [[آماده‌سازی]] تمام امکانات خود، مهیای این [[جنگ]] شوند. [[پیامبر]]{{صل}}، اشخاصی را هم به [[مکه]] و [[قبایل]] دیگر اعزام فرمود تا آنها را برای جنگ [[حرکت]] دهند. با گرد آمدن [[سپاه]]، [[لشکر]] راهی [[سرزمین روم]] شدند<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۹۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۲۵-۱۲۶؛ مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۲، ص۴۷.</ref>.

همزمان با [[تشکیل دولت]] [[علوی]]{{ع}} و در پی [[منازعات]] و [[اختلافات]] به وجود آمده بین [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} با معاویه، [[لخمی‌ها]] -به مانند بنی اعمام جذامی خود - تحت تأثیر [[امویان]]، در حوادث و رخدادهای پیشآمد کرده، جانب امویان را گرفتند [[و]] از [[حمایت]] و [[همراهی]] با دوران [[حکومت علوی]]{{ع}} خودداری ورزیدند. این امر با توجه به قرار داشتن [[مساکن]] بسیاری از [[لخمیان]] در حیطه جغرافیایی [[شام]] و تأثیرپذیری این منطقه از [[حکمرانی]] [[معاویة بن ابی‌سفیان]]، امر غریبی نمی‌نمود. بی‌شک [[جنگ]] صِفّین یکی از مهمترین وقایع دوران [[حاکمیت امام علی]]{{ع}} است که قبیلة لخم در آن، در کنار [[قبایل یمنی]] دیگر همچون [[عک]] و بنی جذام، ضمن اختصاص بخش عمده یمنی‌های [[سپاه شام]] به خود، نقشی مهم و تأثیرگذار ایفا نمودند. آنان که در [[پیکار]] [[صفین]]، به لحاظ [[آرایش]] نظامی، رو در روی [[قبیله بجیله]] –از [[قبایل]] بنام [[سپاه عراق]]- قرار گرفته بودند<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۶۳۰.</ref>، تحت [[زعامت]] و [[فرماندهی]] چهره ممتاز بنی جذام -ناتل بن قیس جذامی-<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۰۷؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۱۸؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۱، ص۳۷۳.</ref>، در کنار دیگر [[یاران]] معاویه از [[قبیله]] عک، نبردهای [[سختی]] را با [[سپاه امیرالمؤمنین]]{{ع}} انجام دادند<ref>من باب نمونه ر.ک: دینوری، [[الاخبار الطوال]]، ص۱۷۹؛ [[نصر بن مزاحم منقری]]، [[وقعة صفین]]، ص۳۰۱ و ۳۶۳ و...</ref>. از جمله این پیکارها، [[نبرد]] معاویه و ۳۰۰ تن از مردان عک و لخم و [[حمیر]] با صد تن از یلان و [[شجاعان]] مذحجی به [[فرماندهی امام علی]]{{ع}} است<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۳، ص۲۸.</ref>. بر اساس یکی دیگر از این گزارشات، [[لخمی‌ها]] در [[روز]] چهارم [[جنگ]] نیز، همراه با [[قبایل]] [[حمیر]] و [[جذام]] به [[فرماندهی]] [[عبیدالله بن عمر]] [[حمله]] سهمگینی را علیه [[سپاه عراق]] به سامان رساندند<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۳۷۸.</ref>. روایتی دیگر هم، حاکی از آن است که [[مالک اشتر]] همراه با هشتصد تن از [[جوانان]] همدانی، در یکی از معارک این [[جنگ]] -در [[روز]] [[پنج شنبه]] نهم صفر [[سال ۳۷ هجری]]- در برابر هجمه وسیع [[سپاه شام]] که متشکل از [[قبایل]] [[لخم]]، [[عک]]، [[جذام]] و [[اشعر]] بودند، سخت [[پایداری]] نمودند و آنان را وادار به [[عقب نشینی]] کردند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۲۹۴. ابن خلدون این نبرد را در روز چهارشنبه عنوان کرده است. (ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۶۳۱-۶۳۲)</ref>. در این جنگ، قبایل [[عکّ]] و لخم و جذام حملات [[سختی]] را علیه قبایل [[مذحج]] و [[بکر بن وائل]] انجام دادند و یکی از عکیان در [[تحریض]] یارانش اشعاری با این مطلع سرود: وای بر حال [[نزار]] [[مادران]] مذحجی از ضرب شست عکّ که ما مادرانشان را به عزایشان بنشانیم و.».. این [[رجز]] مرد عکّی، [[حمیّت]] [[قبیله مذحج]] را برانگیخت. پس به شدت بر آنها هجمه آوردند و روز سیاهی را برای آنها رقم زدند. چندان که منادی عکی ندا در داد: «ای [[مذحجیان]] [[خدا]] را خدا را در [[حق]] عکّ و جذام؛ آیا [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را به یاد نمی‌آورید؟ لخم ارجمند و [[اشعریان]] و [[دودمان]] ذی حمام همه را نابود کردید؛ کجاست [[خرد]] و آرمانها، اینک این زنانند که بر [[مرگ]] نامداران می‌‌گریند».<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۰۱.</ref> در این جنگ، که به نوشته «منقری» در روز پنج شنبه نهم صفر اتفاق افتاد، بسیاری از اعلام و [[ابطال]] [[عرب]] به خاک افتادند و به روایتی [[امام علی]]{{ع}} نیز در آن، جراحاتی از ناحیه سر برداشتند.<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۶۳.</ref> همچنین، نقل است که معاویه پس از اطلاع از سرایش شعری توسط [[شاعر]] همدانی و [[تفضیل]] امام علی{{ع}} بر او در این [[شعر]]، وی، [[ذی الکلاع]] [[حمیری]] را فرا خواند و او را به [[فرماندهی]] سپاهی بزرگ، متشکل از هزار تن از [[یمنیان]] [[قبا]]یل یحصب، کنده، [[لخم]] و [[جذام]] به [[نبرد]] [[قوم همدان]] فرستاد. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} متوجه این [[حرکت]] [[دشمن]] شدند و با صدای بلند به همدانی‌های سپاهش نسبت به این [[حمله]] هشدار دادند و فرمودند که این [[سپاه]]، تنها آهنگ شما را دارد. در پی این حمله، [[همدانیان]] نیز ضمن لبیک به ندای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، به [[رهبری]] [[فرمانده]] بزرگ خود، -قیس بن سعید- بر آنها تاختند. نبردی [[سختی]] در گرفت که تا شب به طول انجامید و در آن جمع زیادی از دو طرف کشته و زخمی شدند<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۳، ص۳۱.</ref>.

در کنار این حمایت‌ها، مخالفت‌هایی هم از بعضی [[لخمی‌ها]] با [[دولت اموی]] -به‌ویژه اواخر عمر این [[دولت]] - صورت گرفت که کشته شدن [[عبدالله بن عبدالرحمن بن حاطب بن ابی بلتعه]] در [[واقعه حره]] (در [[سال ۶۳ هجری]])<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۱۹۴.</ref> از آن جمله است. همچنین، [[مخالفت]] برخی [[لخمیان]] با [[خلافت]] [[مروان بن حکم]] هم از دیگر موارد این [[مخالفت]] هاست. از این رو، [[مروان]] در نیمه [[جمادی الاخر]] [[سال ۶۵ هجری]]، پس از [[سرکوب]] مخالفان خود در [[مصر]]، ۸۰ تن از ایشان را که اکیدر بن حمام [[لخمی]] –عامل [[ابن زبیر]] در مصر<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۲۵۷.</ref> و [[رییس]] [[لخمی‌ها]] و از [[قاتلین]] عثمان<ref>ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۵، ص۴۲؛ زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۴۲.</ref> - از جمله آنان بود، گردن زد. همچنین، از دیگر مخالفت‌های این [[قوم]] با [[امویان]] می‌‌توان به [[شورش]] جمعی از ایشان در [[زمان]] [[حکومت]] [[مروان بن محمد]] (مروان دوم؛ ملقب به [[مروان حمار]]، چهاردهمین‌ و آخرین‌ خلیفۀ‌ [[اموی]] (حک: ۱۲۷ـ۱۳۲)) اشاره کرد. نقل است که در جریان شورش‌های انجام گرفته علیه مروان بن محمد در منطقه [[شامات]]، [[ثابت بن نعیم بن زرعة بن روح بن زنباع جذامی]] پس از شورش‌های [[مردم]] [[حمص]] و سپس اهالی [[غوطه]] و سرکوب ایشان به دست مروان<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۲۳۳.</ref>، با [[حمایت]] و [[همراهی]] [[قبایل]] [[لخم]] و [[جذام]] در [[سال ۱۲۷ هجری]] در [[فلسطین]] دست به شورش زد و با حدود ۵۰ هزار نظامی، به طبریه رفت. او ولید بن معاویة بن مروان بن عبدالملک بن مروان -[[کارگزار]] مروان بن محمد در طبریه [[اردن]]- را در محاصره گرفت؛ اما در مصاف با نیروهای ولید بن معاویه و [[سپاه]] کمکی مروان به [[فرماندهی]] [[ابو الورد مجزأة بن کوثر بن زفر کلابی]] به [[سختی]] [[شکست]] خورد و بیشتر یارانش کشته شدند و بقیه گریختند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۹، ص۲۳۴. نیز محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۷، ص۳۱۴.</ref>.

همان‌گونه که گفته شد تلاش‌های بسیار [[موسی بن نصیر لخمی]] –از [[موالیان]] بنی لخم-<ref>ابن قتیبه دینوری، المعارف، ص۵۷۰؛ ابن فرضی، تاریخ العلماء و الرواة للعلم بالاندلس، ج۱، ص۳۱۹؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۱، ص۲۱۱.</ref> و [[طارق بن زیاد]] موفقیت‌های چشمگیری را در [[فتح اندلس]] در خلال سالهای ۸۹ تا ۹۲ [[هجری]] برای [[مسلمین]] رقم زد. او قصد داشت که با فتح اروپا و فرو کوبیدن بلاد [[مسیحیان]] سر راه، خود را از شرق به [[قسطنطنیه]] و از آنجا خود را به [[دمشق]] برساند<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۱۵۱.</ref>. اما، موفقیتهای فراوان [[موسی بن نصیر لخمی]] و [[طارق بن زیاد]] در [[فتوحات]] و [[محبوبیت]] رو به افزون آنان نزد [[سپاهیان]]، [[هراس]] به [[دل]] [[خلفای اموی]] افکند. از این رو، جهت [[حفظ]] [[خلافت]] خویش، آنان را در [[سال ۹۶ هجری]] به [[دمشق]] فرا خواندند<ref>ابن قتیبه، الامامة و السیاسه، ج۲، ص۸۹.</ref> پس از احضار موسی بن نصیر و طارق بن زیاد توسط [[ولید بن عبدالملک]] -[[خلیفه اموی]]- (حک. ۸۶-۹۶)، موسی بن نصیر، فرزند خود [[عبدالعزیز]] را [[جانشین]] خود ساخت و همراه [[طارق]] به دمشق بازگشت. اما از رفتنش به دمشق مدت چندانی نگذشته بود که خلیفه اموی در پی [[بیماری]] درگذشت و [[سلیمان بن عبدالملک]] (حک. ۹۶-۹۹) به خلافت رسید. سلیمان پس از رسیدن به خلافت، موسی بن نصیر را احضار و پس از [[شکنجه]]، به [[قتل]] رساند<ref>ابن قتیبه، الامامة و السیاسه، ج۲، ص۹۸. در احضار موسی بن نصیر به دمشق و سپس قتل او دلایلی ذکر شده است. بنا بر نقل گزارشی، موسی بن نصیر در راه دیدار با ولید، در فلسطین نامه ای از سلیمان دریافت کرد که در آن از موسی بن نصیر خواسته شده بود که هر چه زودتر به دیدار وی آید؛ چراکه ولید در آخرین لحظات زندگی‌اش است. موسی پس از دریافت این نامه، سلیمان را فردی دروغگو خطاب کرد و گفت: «وی به دیدار ولید می‌‌رود چه او زنده باشد و چه مرده». سلیمان پس از اطلاع از این پاسخ موسی بن نصیر، کینه او را به دل گرفت و گفت: اگر بر موسی دست یابد او را به دار خواهد کشید. (ابن قتیبه، الامامة و السیاسه، ج۲، ص۹۷) بر اساس نقلی دیگر هم، علت این اتفاق را کینه سلیمان از [[حجاج بن یوسف ثقفی]] و موسی بن نصیر و سوگند او به کشتن آنها ذکر شده است. (ابن قتیبه، الامامة و السیاسه، ج۲، ص۱۰۵) اما -همان‌گونه که گفته شد - به نظر می‌‌رسد علت اصلی این امر، هراس خلفای اموی از موفقیتهای فراوان موسی بن نصیر لخمی و طارق بن زیاد در فتوحات و محبوبیت رو از افزون آنان نزد سپاهیان، باشد.</ref>. او سپس، در [[سال ۹۷ هجری]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۵۲۳.</ref>، [[عبدالعزیز]] پسر [[موسی بن نصیر]] ـ [[حاکم اندلس]] ـ را، پس از دو سال [[حکومت]]<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۱۵۱؛ ابن فرضی، تاریخ العلماء و الرواة للعلم بالاندلس، ج۱، ص۳۱۹.</ref> در [[مسجد]] اشبیلیه به [[قتل]] رساند<ref>ابن قتیبه، الامامة و السیاسه، ج۲، ص۱۱۰-۱۱۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۲۲؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۱۵۱.</ref>. احتمال می‌‌رود [[سلیمان بن عبدالملک]] -[[خلیفه اموی]]- از [[ترس]] به خطر افتادن [[خلافت]] خود، دستور قتل [[عبدالعزیز]] را -همانند پدرش- صادر کرده باشد. پس از قتل عبدالعزیز، بزرگان «اشبیلیه»، [[ایوب بن حبیب لخمی]] –خواهر زاده [[موسی بن نصیر]]- را [[حاکم اندلس]] قرار دادند. او شش ماه بر این [[مسند]] بود<ref>ابن قتیبه، الامامة و السیاسه، ج۲، ص۱۱۱ و ۱۱۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۵، ص۴۸۹؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۱۵۱.</ref>.

از شمار بسیار مشاهیر و معاریف این [[قبیله]] علاوه بر نام افرادی که در متن به اسامی شان پرداخته شد، می‌‌توان از اصحابی نظیر: [[ابوهند هانی بن حبیب داری]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۵، ص۳۲۳.</ref>، [[جبلة بن مالک بن جبله داری]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۳۲۱.</ref>، [[ابورباح بن قصیر لخمی]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۳۰.</ref>، [[مسعود بن ضحاک لخمی]]<ref>ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۴، ص۲۴۴.</ref> و [[عبدالرحمن بن حاطب بن ابی بلتعه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۷.</ref> یاد کرد. [[قصیر بن سعد]] -مصاحب جذیمة الأبرش-<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۰۸؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۴۹؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۳۷۷.</ref>، [[منخل بن مسعود بن عامر یشکری]] از شعرای [[جاهلی]] بنی لخم<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۲۲.</ref>، [[محرق بن نعمان بن منذر]]<ref>آمدی، المؤتلف و المختلف فی أسماء الشعراء و کناهم و ألقابهم و أنسابهم و بعض شعرهم، ص۲۴۳.</ref>، حُرَقه ([[خرقه]]) بنت نعمان بن منذر از شعرای [[خاندان]] شاهی<ref>آمدی، [[المؤتلف]] و المختلف فی أسماء الشعراء و کناهم و ألقابهم و أنسابهم و بعض شعرهم، ص۱۲۹؛ [[زرکلی]]، الاعلام، ج۲، ص۱۷۳.</ref>، [[عبدالله بن ابی القاسم محمد]] -[[امیر]] عدویه مغربیه-<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۳۷.</ref>، [[احمد بن محمد عزفی لغوی]]<ref>از مشاهیر بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۳۷</ref>، [[جعفر بن عنبسة بن عمر یشکری کوفی]]، نحوی [[قرن سوم]]<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۲۹۰.</ref>، [[عبدالملک بن عمیر لخمی]] از [[قضات]] [[کوفه]]<ref>وکیع، اخبار القضاة، ص۴۹۰.</ref>، [[زیادة بن ابی حمره لخمی]] [[فقیه]] -از [[موالیان]] [[لخم]]-<ref>دار قطنی، المؤتلف و المختلف، ج۲، ص۵۹۸.</ref>، [[زیاد بن عبدالرحمن لخمی]] ملقب به «شبطون»<ref>ابن فرضی، تاریخ العلماء و الرواة للعلم بالاندلس، ج۱، ص۱۸۲؛ ابن ‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۳؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۳، ص۳۷۴.</ref> -[[فقیه]] [[مالکی]] و نخستین کس که [[فقه مالکی]] و کتاب «الموطأ» [[مالک بن انس]] را وارد [[اندلس]] کرد -<ref>ابن ‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۳؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۳، ص۳۷۴؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۱۳، ص۱۷۷.</ref> [[عامر بن معاویة بن عبدالسلام]] [[قاضی]] قرطبه<ref>ابن ‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۳.</ref>، [[فائد بن حجوة بن جبیر]] از اشراف این [[قوم]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۱۲؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۳۷۸.</ref>، [[ابی حجوه محمد بن عبدالرحمن بن موسی]] از اشراف [[لخمی]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۱۳.</ref>، [[نفیس قطرسی]] [[شاعر]] و ادیب [[مصری]] [[قرن]] ۶ و ۷ [[هجری]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۱، ص۱۵۲.</ref>، و... هم از دیگر [[رجال]] نامدار این قوم به شمار رفته‌اند. ضمن این که از [[یحیی بن عبدالرحمن بن حاطب بن ابی بلتعه تابعی]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۹۴.</ref>، فروة بن مجالد (مجاهد) تابعی از مولیان بنی لخم<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۸، ص۲۷۷؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۳۰۱.</ref>، [[عبدالکریم بن محمد لخمی]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۶، ص۴۴۹.</ref>، [[ابوالقاسم بن رویم لخمی]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۰، ص۲۲۸.</ref>، [[سعدان بن یحیی بن صالح لخمی]]<ref>ابن اثیر، اللباب فی [[تهذیب]] الأنساب، ج۳، ص۱۳۰.</ref>، [[ابوالحسن حمید بن ربیع بن حمید لخمی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۱؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۳، ص۱۳۰.</ref>، [[ابویحیی سعدان بن یحیی بن صالح لخمی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۱.</ref>، [[ابوالحسن حمید بن محمد بن حسین لخمی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۱.</ref>، [[ابوالطیب محمد بن حسین بن حمید]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۲.</ref>، [[عبدالرحمن بن عبدالله]]<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۳۷.</ref>، [[عمیر بن فیض لخمی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۳.</ref>، [[مرة بن معبد لخمی]] و برادرش [[زهرة بن معبد]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۳.</ref>، [[عبدالملک بن عمیر بن سوید]]<ref>ابن ‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۴.</ref>، [[ابوبکر محمد بن حمید بن محمد لخمی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۳.</ref>، [[ابوابراهیم محمد بن حجاج لخمی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۱، ص۲۱۴.</ref> و... هم، در عداد مشاهیر [[علمی]] و [[روایی]] این [[قوم]] نام برده شده است.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref>