ظلم‌پذیری: تفاوت میان نسخه‌ها

در منطق [[فقه شیعه]] همان طور که انجام [[ظلم و ستم]]، [[حرام]] بوده و مورد نکوهش قرار می‌گیرد، [[پذیرش ظلم]] نیز به همان نسبت امری نکوهیده بوده و حرام محسوب می‌شود. این امر برآمده از [[وحی الهی]] و [[آیات شریفه قرآن]] است که می‌فرماید: {{متن قرآن|لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ}}<ref>«نه ستم می‌ورزید و نه بر شما ستم می‌رود» سوره بقره، آیه ۲۷۹.</ref>. [[نظام سیاسی شیعه]] به گونه‌ای است که علاوه بر [[ظلم]] نکردن و [[مظلوم]] واقع نشدن، [[ستیز با ظالم]] را نیز در برنامه‌های خود جهت [[تأمین عدالت]] قرار داده، بلکه علاوه بر این که [[ظلم به خود]] را بر نمی‌تابد، ظلم بر [[برادران]] [[مسلمان]] را نیز به مانند ظلم بر خود دانسته و [[ستیز با ظالمان]] به دیگران را نیز خواستار شده است. [[مبارزه با ظلم]] و [[ستم]] که از محوری‌ترین اصول در حوزه [[فقه سیاسی]] محسوب می‌شود، به [[دین اسلام]] و فقه شیعه اختصاص نداشته بلکه [[هدف از بعثت انبیا]] بوده و از این رو جدا از [[سیره انبیا]] و [[اولیای الهی]]، منطق تمامی کسانی که سر در گرو وحی الهی نهاده و [[توحید]] و [[سعادت]] را سرلوحه کار خود قرار داده‌اند، بوده و از این روی بنا بر [[شهادت]] [[تاریخ]]... بسیاری از [[پیامبران]] و اولیای الهی در [[سایه]] این کار به شهادت رسیده یا درد و رنج‌های بسیار را تحمل کرده‌اند. جدا از پیامبران و اولیای الهی که سردمدار مبارزه با ظلم و ستم‌های فردی و [[اجتماعی]] و در حد کلان، [[حاکمان ظالم]] بودند، این [[وظیفه]] از سوی آنان به [[مردم]] نیز القا شده بلکه پیامبران، جز با کمک و [[همراهی]] مردم قادر به مبارزه با ظلم نخواهند بود.<ref> [[سید سجاد ایزدهی]]، [http://ijtihadnet.ir/%D۸%B۱%D۹%۸۸%DB%۸C%DA%A۹%D۸%B۱%D۸%AF-%D۹%۸۵%D۹%۸۲%D۸%A۷%D۹%۸۸%D۹%۸۵%D۸%AA-%D۸%AF%D۸%B۱-%D۹%۸۱%D۹%۸۲%D۹%۸۷-%D۸%B۴%DB%۸C%D۸%B۹%D۹%۸۷-%D۹%۸۵%D۸%A۸%D۸%A۷%D۸%B۱%D۸%B۲%D۹%۸۷-%D۸%A۸%D۸%A۷-%D۸%B۸/].</ref>.

در [[اسلام]]، تأکید فراوانی بر [[لزوم]] [[مبارزه]] با هر گونه فساد اخلاقی، [[سیاسی]] و اجتماعی وارد شده است که در قالب [[امر به معروف و نهی از منکر]] تقنین شده است. [[امر به معروف و نهی از منکر]] از منظر [[فقه اسلامی]] ‌وظیفه [[شرعی]] و همگانی است. نتیجه مستقیم انجام این [[فریضه]] «[[اصلاح]]» و مجری آن «[[مصلح]]» نامیده می‌شود برای [[درک]] اهمیت این اصل [[اسلامی]]، به ذکر یک [[آیه]] و [[حدیث]] بسنده می‌کنیم: [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ}}<ref>«شما بهترین گروهی بوده‌اید که (به عنوان سرمشق) برای مردم پدیدار شده‌اید؛ به کار پسندیده فرمان می‌دهید و از (کار) ناپسند باز می‌دارید و به خداوند ایمان دارید» سوره آل عمران، آیه ۱۱۰.</ref> [[رسول خدا]]{{صل}} فرمودند: «باید [[امر به معروف و نهی از منکر]] کنید وگرنه [[خداوند]] بدترین و شریرترین شما را بر [[نیکان]] و پاکانتان چیره فرموده و دعای خوبانتان را [[مستجاب]] و روا نگرداند<ref>سفینه البحار، ج۱، ص۴۴۹</ref>. [[رضا]] و [[خشنودی]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} در آن است که «معروف» عملی شود و منکر ترک گردد، بنابراین [[انسان منتظر]] نباید در این باره بی‌تفاوت باشد. خود حضرت در [[روزگار]] ظهور، بزرگترین امرکننده به معروف و [[نهی]] کننده ی از منکر است. [[جامعه منتظر]]، قطعاً خشنودی و [[رضایت]] حضرت مهدی{{ع}} را می‌خواهد و به او [[اقتدا]] می‌کند و برای [[اقامه احکام]] خدایی، [[تنبلی]] و بی‌تفاوتی را از خویشتن دور می‌سازند»<ref> [[زرین نعل، بابک|بابک زرین نعل]]، [[تقابل مهدویت در برابر اندیشه‌های سیاسی بابیت و بهائیت در دو قرن اخیر (پایان‌نامه)|تقابل مهدویت در برابر اندیشه‌های سیاسی بابیت و بهائیت در دو قرن اخیر]].</ref>.

[[ظلم‌ستیزی]] و [[بیداری]] [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] در برابر [[حکومت‌های جور]] و [[ستم]] و مدعیان [[غاصب]] [[منصب ولایت]]<ref>ر.ک: [[علی زینتی|زینتی، علی]]، [[انتظار و امنیت روانی (مقاله)|انتظار و امنیت روانی]]، ص۳۰۳-۳۰۴؛ [[حسن عبدی‌پور|عبدی‌پور، حسن]]، [[نقش اجتماعی انتظار (کتاب)|نقش اجتماعی انتظار]]، ص۵۳-۶۱.</ref>. نتیجۀ [[امیدها]] و حرکت‌ها، [[مقاومت]] در برابر جریان باطلی است که در مقابل [[انتظار]]، صف‌آرایی کرده است<ref>ر. ک. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، [[مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ص۱۱۲ الی ۱۱۵.</ref>. مقاومت و برخورد [[فکری]] و [[رفتاری]] با حرکت‌های اجتماعی منحط و تخریب‌گر و یا نهضت‌های مخالف و [[حفظ]] [[امت اسلام]] از [[مبتلا]] شدن به [[انحراف‌های فکری]] ورفتاری درسطح [[اجتماع]] ضروری است<ref>ر. ک. [[علی زینتی|زینتی، علی]]، [[انتظار و امنیت روانی (مقاله)|انتظار و امنیت روانی]]، ص۳۰۳-۳۰۴.</ref>. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در توصیف [[یاران امام مهدی]]{{ع}} می‌فرماید: «[[اصحاب]] [[مهدی]]{{ع}} مانند شیرهایی‌اند که از جنگل بیرون آمده‌اند. قلب‌های آنان تکه‌های آهن است. اگر بخواهند کوهی را از جا درآورند از جا در خواهند آورد. روش و [[لباس]] یکسانی دارند، مثل اینکه همه از یک پدرند»<ref>معجم احادیث الامام المهدی، ج۲، ص۹۴</ref>.<ref>ر. ک. [[محمود ملکی راد|ملکی راد، محمود]]، [[خانواده و زمینه‌سازی ظهور (کتاب)|خانواده و زمینه‌سازی ظهور]]، ص۵۵.</ref> از آنجا که [[شرط ظهور]] دولت حق، آمادگی جمعی ‌است، هرکس به اندازه توان خود برای [[اصلاح جامعه]] می‌کوشد و در برابر [[ناهنجاری‌های اجتماعی]]، ساکت و بی‌تفاوت نمی‌ماند»<ref>ر. ک: [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۴۲؛ [[محمد رضا ضمیری|ضمیری، محمد رضا]]، [[کارکردهای انتظار سازنده در اصلاح ناهنجاری‌­های اجتماعی (مقاله)|کارکردهای انتظار سازنده در اصلاح ناهنجاری‌­های اجتماعی]] ص۲۹۲-۲۹۳.</ref>.

«یکی از بزرگ‌ترین [[عوامل انحطاط جوامع بشری]] این است که طرز [[تفکر]] افراد و [[جامعه]] در مورد [[مبارزه]] و [[مقابله با ظلم]] و [[ستم]] و طرز تصور آنها در مورد [[عدالت]] و [[عدالت‌خواهی]] بمیرد. در این صورت جامعه [[تسلیم]] می‌شود و [[ظلم و ستم]] را می‌پذیرد و لذا [[اشرار]] (بدترین افراد) بر جامعه مسلط می‌گردند. [[امام]] علی‌{{ع}} در بخشی از سخنان خویش، بی‌تفاوتی آگاهان و ترک [[امر به معروف و نهی از منکر]] را دلیل اصلی [[سقوط]] [[تمدن‌ها]] و [[جوامع بشری]] می‌داند: {{متن حدیث|لَا تَتْرُكُوا الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ فَيُوَلَّى عَلَيْكُمْ أَشْرَارُكُمْ}}<ref>شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۱، ابواب امر به معروف و نهی از منکر.</ref>؛ "امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید که [[تبهکاران]] بر شما چیره می‌شوند". نه تنها ترک [[ظلم‌ستیزی]] و [[مرگ]] تفکر عدالت‌خواهی باعث سلطه اشرار و [[ستمگران]] بر [[جامعه]] می‌گردد‌، بلکه [[شریعت]] و [[دین]] ـ و در واقع تفکر دینی و مذهبی ـ نیز قوام و پایۀ خویش و در نتیجه [[قدرت]] پویایی خود را از دست می‌دهد. [[امام علی]]{{ع}} در این ارتباط می‌فرماید: {{متن حدیث|قِوَامُ الشَّرِيعَةِ الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيُ عَنِ الْمُنْكَرِ}}<ref>عبدالواحد آمدی‌، غرر الحکم و درر الحکم، شرح و ترجمه‌: محمد خوانساری، ج۴، ص۵۱۸.</ref>؛ "قوام و جوهره وجودی شریعت، [[امر به معروف و نهی از منکر]] است". در دوران سلطۀ [[خاندان]] پهلوی بر این مرز و بوم، [[تفکر]] [[ظلم‌ستیزی]] و [[عدالت‌خواهی]] در جامعۀ [[ایرانی]] مرده بود‌. هیچ ندایی از جایی بلند نمی‌شد. هیچ حرکتی برای تحقق معروفی و هیچ نهیی برای جلوگیری از منکری -جز در موارد جزئی‌- در زمینۀ ظلم‌ستیزی و عدالت‌خواهی صورت نمی‌گرفت»<ref>[[محمد حسین جمشیدی|جمشیدی، محمد حسین]]، [[پانزده خرداد (نشریه)|فصلنامه پانزده خرداد]]، [[احیای اندیشه ظلم‌ستیزی دینی در تفکر سیاسی دینی امام خمینی (مقاله)|احیای اندیشه ظلم‌ستیزی دینی در تفکر سیاسی دینی امام خمینی]]، ۳۱-۴۷.</ref>.

== موجبات ظلم‌پذیری (زمینه‌ها و بسترها) ==

# ضعف ایمان؛

# عدم [[تزکیه]]؛

# [[دنیا‌طلبی]] و [[دنیا خواهی]]؛

# کفرگرایی و [[تمایل]] به [[بیگانگان]]؛

# توجیه [[ظلم]] و ظلم‌پذیری؛

# [[مداهنه با ظلم]] و [[ظالم]]؛

# [[جهل]] و [[شهوت]]؛

# عدم [[امر به معروف ونهی از منکر]]؛

# [[پیروی از هوای نفس]].