اصحاب امام جواد: تفاوت میان نسخه‌ها

از آنجا که امام جواد{{ع}} نیز در [[محاصره]] [[جاسوسان]] [[دستگاه خلافت]] قرار داشت، از [[اصحاب]] خود خواست تا در عرصه‌هایی که خود به [[دلایل]] [[امنیتی]] توان فعالیت در آنها را ندارد، به فعالیت بپردازند. بنابراین، عرصه‌های اصلی فعالیت‌های اصحاب امام جواد{{ع}} نمایانگر فعالیت‌های آن حضرت بود؛ زیرا آنان تنها با [[پیروی]] از آن حضرت و به کار بستن رهنمودهایش اقدام کرده، کاری خودسرانه انجام نمی‌دادند. از آن‌رو در اینجا به اصحاب امام جواد{{ع}} پرداخته‌ایم که فعالیت‌های علمی و [[فکری]] آنان، از [[گرایش‌ها]] و فعالیت طلایه‌داران [[بیداردل]] [[روزگار]] تحت [[رهبری امام]] [[جواد]]{{ع}} خبر می‌دهد. در اینجا فعالیت‌های [[علمی]] تنی چند از این [[اصحاب]] [[روایتگر]] را که به تمام معنا و بدون اغراق گستردگی فعالیت‌های [[مدرسه]] علمی [[امام جواد]]{{ع}} را به نمایش گذارده‌اند، بررسی می‌کنیم:

[[اسحاق بن ابراهیم حضینی]]، و پس از او [[علی بن الریان]] به واسطه [[حسن بن سعید اهوازی]] به [[حضور امام]] [[رضا]]{{ع}} رسیدند و همو وسیله آشنایی آنان با مدرسه [[اهل بیت]]{{عم}} بود. از وی [[حدیث]] شنیدند و هم به نام‌ او شناخته شدند.

حسن بن سعید همچنین [[عبدالله بن محمد حضینی]] و دیگران را با مدرسه اهل بیت{{عم}} آشنا کرد که بعدها منشأ خدمات شدند و کتاب‌های زیادی تألیف و تصنیف کردند. گفته می‌شود که حسن بن سعید پنجاه کتاب تصنیف کرد<ref>رجال کشی (چاپ مشهد)، ص۵۵۲.</ref>.

[[شیخ الطائفه]]، [[محمد بن حسن طوسی]] هنگامی که به [[حسین بن سعید اهوازی]] می‌رسد درباره‌اش می‌گوید: او «ثقه» است و از امام‌ رضا، [[ابو جعفر ثانی]] و ابو الحسن ثالث{{ع}} حدیث روایت کرده است. او از [[مردم کوفه]] بود و همراه برادرش حسن به [[اهواز]] کوچ کرد، سپس به [[قم]] رفت. در آنجا بر حسن‌ بن [[ابان]] وارد شد و در همان سامان درگذشت.

[[حسین بن سعید اهوازی]] سی کتاب به شرح زیر نوشت:

#کتاب الوضوء؛

#کتاب العتق و التدبیر<ref>شیخ طوسی، الفهرست، ص۵۸.</ref>.

#پیوند ابن بزیع با [[امام رضا]]{{ع}} بود. او رابطه تنگاتنگی با امام رضا{{ع}} داشت و آن حضرت او را سخت بزرگ و گرامی می‌داشت. نقل شده است: زمانی نام ابن بزیع در [[حضور امام]] [[رضا]]{{ع}} برده شد. آن حضرت فرمود: [[دوست]] می‌داشتم چونان او در میان شما وجود داشت<ref>حیاة الامام الجواد{{ع}}، ص۱۶۴.</ref>.

#پیوند و ارتباط او با امام جواد{{ع}} بود. او همان‌سان که به امام رضا{{ع}} پیوسته بود و ارتباط داشت، با امام جواد{{ع}} نیز رابطه تنگاتنگی داشت. ابن بزیع از امام جواد{{ع}} روایاتی در زمینه [[احکام شرعی]] نقل کرده است. وی از امام جواد{{ع}} خواست پیراهنی که خود بر تن می‌کرد به او بدهد تا آن را [[کفن]] خویش قرار دهد و امام جواد{{ع}} پیراهنی برای او فرستاد<ref>حیاة الامام محمد الجواد{{ع}}، ص۱۶۴.</ref>.

یکی از نوشته‌های بلندآوازه و ماندگار [[علامه]] بزرگ، برقی کتاب «[[المحاسن]]» اوست. این کتاب [[مرجع]] [[مورخان]]، [[جغرافی‌دانان]]، [[شرح‌حال‌نویسان]] و [[محدثان]] بود که این مطلب خود بهترین [[گواه]] بر [[عظمت]] و گستردگی دامنه [[دانش]]، [[روایت]] و اطلاعات اوست. برقی از بزرگان [[عالمان شیعه]] و افراد مورد [[اعتماد]] [[امام جواد]]{{ع}} و [[امام هادی]]{{ع}} بود<ref>سید محمد صادق بحر العلوم، مقدمه کتاب المحاسن.</ref>.

نخست: علی بن مهزیار مسیحی بود و به [[لطف]] [[هدایت]] [[خداوند]] [[مسلمان]] شد و اسلامش خالص بود<ref>حیاة الإمام محمد الجواد{{ع}}، ص۱۵۶.</ref>.

آثاری که برشمردیم، در مباحث [[فروع]] [[فقه]]، [[اعتقادات]]، [[تفسیر]] و [[اخلاق]] نوشته شده است که البته بخش عمده آن به [[فقه اسلامی]] اختصاص دارد و این خود نشان می‌دهد که [[علی بن مهزیار]] از [[فقیهان]] بزرگ [[اسلام]] بوده است.

این [[نامه]] بیانگر خدمتی است که علی بن مهزیار برای امام جواد{{ع}} انجام داده و از همین‌رو حضرتش [[خرسندی]] خویش را از علی آشکار، برای او [[دعا]] کرده، از [[خدا]] برایش [[اجر]] فراوان خواسته است.

در نامه دیگری که [[حضرت امام جواد]]{{ع}} به علی بن مهزیار نوشته، آمده است: از آنچه درباره [[قمی‌ها]] -که خدایشان [[نجات]] دهد و برای آنان فرجی حاصل کند- باز گفتی [[آگاه]] شدم. با کارت که همچنان دنبال می‌کنی، من را [[خشنود]] کردی که خدا تو را با پاداش‌ [[بهشت]]، خشنود کند و به واسطه [[رضامندی]] من از تو، نسبت به تو خشنود شود. از خدا برای تو [[عفو]] و [[مهربانی]] امید دارم و در پایان‌ می‌گویم: خدا ما را بس است و [[نیکو]] حمایتگری است<ref>رجال کشی، ص۵۵۰.</ref>.

آنچه در [[نامه‌های امام جواد]]{{ع}} خطاب به علی بن مهزیار آمد، هریک توصیف درخشانی از جایگاه والای او نزد [[امام]]{{ع}} است. [[یگانگی]] علی بن مهزیار در [[تقوا]] و [[پرهیزگاری]]، دیگر نشان لیاقتی است که [[حضرت امام جواد]]{{ع}} در نامه‌های خود بدو داده است.

صفوان [[شریک]] [[عبدالله بن جندب]] و [[علی بن نعمان]] بود.

نقل شده است: آن سه تن در [[بیت الله الحرام]] [[هم‌پیمان]] شدند هرکس زودتر بمیرد، آن‌که زنده مانده به جای متوفا [[نماز]] گزارد، [[روزه]] بگیرد و [[زکات]] بدهد. [[عبدالله بن جندب]] و [[علی بن نعمان]] مردند و صفوان زنده ماند. او به منظور [[وفای به عهد]]، همه‌روزه یکصد و پنجاه رکعت [[نماز]] می‌خواند، هرسال سه ماه [[روزه]] می‌گرفت و همه‌ساله سه بار [[زکات]] می‌داد و هرگاه غیر از موارد یاد شده، چیزی در [[راه خدا]] می‌داد از طرف آنان نیز می‌بخشید.

[[امام جواد]]{{ع}} برای صفوان [[طلب مغفرت]] کرد و [[گواهی]] داد که او از [[حزب]] ([[جماعت]]) [[پدران]] ارجمندش -که حزب [[رستگار]] خداست- بوده است.

حمدان بن احمد النهدی گفت: «[[ابو طالب قمی]] ما را گفت: به ابو جعفر فرزند [[رضا]] نوشتم و از او خواستم اجازه دهد تا بر [[ابو الحسن]] ([[پدر امام جواد]]{{ع}}) مرثیه بخوانم، در پاسخ نامه‌ام نوشت: بر من و بر پدرم مرثیه بخوان و مویه کن»<ref>رجال نجاشی، ص۲۷۵.</ref>.

کشی می‌نویسد: او (علی بن اسباط) [[فطحی مذهب]] بود و [[علی بن مهزیار]] در رساله‌ای که در رد [[افکار]] او نوشت، او را نقض کرد.

[[نجاشی]] می‌نویسد: او فطحی مذهب بود. میان وی و علی بن مهزیار درباره [[مذهب]] او نامه‌هایی نوشته شد که آن دو در نهایت به [[اب]] و جعفر ثانی{{ع}} [[رجوع]] کردند و پس از روشن شدن [[حقیقت]] برای [[علی بن اسباط]] او از [[اعتقاد]] خویش دست برداشت. پیش از آنکه از اعتقاد خویش دست بردارد از [[امام رضا]]{{ع}} [[روایت]] می‌کرد. وی [[ثقه]] و موثقترین و راست‌گفتارترین [[مردم]] بود. من روایت او را درست دانسته، بر آن [[اعتماد]] دارم. یکی از اصول چهارصدگانه و روایاتی از اوست<ref>جامع الرواة، ج۱، ص۵۵۴.</ref>.

#کتاب نوادر مشهور<ref>رجال نجاشی، ص۱۹۰.</ref>.

شایان توجه است ۱۲۱ [[راوی]] از امام جواد روایت کرده‌اند که در میان آنان [[وکلا]]، اصحاب و خاصان آن حضرت دیده می‌شدند و جماعتی از [[فقیهان]] بزرگ و چهره‌های معروف و مردان و [[زنان]] طالبی را تشکیل می‌دادند. شاعرانی که [[امام]] را [[مدح]] گفته، آنان که [[افتخار]] [[خدمت به امام]] [[جواد]]{{ع}} را -چه در [[زمان]] پدرش و چه در [[روزگار]] حضرتش- یافته بودند، نیز در شمار [[راویان]] از آن حضرت قرار داشتند<ref>نک: عطاردی، مسند الإمام الجواد{{ع}}.</ref>. در جای دیگری ۲۷۵ [[زن]] و مرد به عنوان اصحاب امام جواد{{ع}} نام برده شده‌اند<ref>سید محمد کاظم قزوینی، الإمام الجواد من المهد إلی اللحد.</ref>.

امام جواد{{ع}} از اصحاب [[مخلص]] و پاکباخته خود که راوی، [[فقیه]]، [[متکلم]]، [[مبلّغ]] [[فضیلت‌ها]]، [[مصلحان اجتماعی]] و آن دسته از افرادی که خواهان [[اصلاح]] [[اوضاع نابسامان]] [[جامعه اسلامی]] بودند، جریانی برای [[نشر]] رسالتش به وجود آورد. آن حضرت هرچه در توان داشت در راه [[اسلام]] و [[حرکت]] بزرگ آن، بی‌دریغ به کار بست تا از [[فرصت]] پیش آمده، با [[حکمت]] و [[خردورزی]] به جبران فرصت‌های از دست رفته‌ای که بر او [[تحمیل]] شده بود بپردازد.