اصحاب امام جواد: تفاوت میان نسخه‌ها

اصحاب امام جواد (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۷

۱۸٬۴۹۲ بایت حذف‌شده ، ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۴۴۹

ویرایش

@@ خط ۲۱: / خط ۲۱: @@
 ==[[علی بن مهزیار]]==
-علی بن مهزیار درخشانترین اصحاب امام جواد{{ع}} و در [[تقوا]] و فضل و دانش از [[عالمان]] نامی [[روزگار]] خود بود. در اینجا به نکته‌های برجسته‌ای از [[زندگی]] او می‌پردازیم:
-نخست: علی بن مهزیار مسیحی بود و به [[لطف]] [[هدایت]] [[خداوند]] [[مسلمان]] شد و اسلامش خالص بود<ref>حیاة الإمام محمد الجواد{{ع}}، ص۱۵۶.</ref>.
-دوم: وی در [[عبادت]] و [[بندگی خدا]] سرآمد [[عابدان]] بود، به‌گونه‌ای که در [[بندگی]] و تقوا همانند او دیده نمی‌شد. او آن‌چنان شیفته عبادت بود که همه روزه‌ هنگام برآمدن [[خورشید]] سر به [[سجده]] می‌نهاد و همان‌سان که برای خود [[دعا]] کرده بود برای هزار تن از [[برادران]] خود دعا می‌کرد، آن‌گاه سر از سجده برمی‌داشت. در اثر سجده‌های فراوان و طولانی‌ پیشانی‌اش همانند زانوی شتران پینه بسته بود<ref>رجال کشی، ص۵۴۸.</ref>.
-سوم: تمام ترجمه‌نگاران [[وثاقت]] او را در [[نقل روایات]] [[تأیید]] کرده‌اند. [[نجاشی]] درباره علی بن مهزیار گفته است: او در [[نقل روایت]] [[ثقه]] بوده و مطعون نیست<ref>رجال نجاشی، ص۲۵۳.</ref>.
-چهارم: علی در عرصه تألیف با [[نوشتن]] شمار زیادی کتاب، گستردگی دانش خود را ثابت کرد که از آن جمله است:
-#کتاب الوضوء؛
-#کتاب الصلاة؛
-#کتاب الصوم؛
-#کتاب الخمس؛
-#کتاب الزکاة؛
-#کتاب الحج؛
-#کتاب الطلاق؛
-#کتاب الحدود؛
-#کتاب الدیات؛
-#کتاب التفسیر؛
-#کتاب الفضائل؛
-#کتاب العتق و التدبیر؛
-#کتاب المکاسب؛
-#کتاب المثالب؛
-#کتاب الدعاء؛
-#کتاب التحمل و المروة؛
-#کتاب المزار؛
-#کتاب الرد علی الغلاة؛
-#کتاب الوصایا؛
-#کتاب المواریث‌
-#کتاب الشهادات؛
-#کتاب فضائل المؤمنین و برّهم؛
-#کتاب الملاحم؛
-#کتاب التقیه؛
-#کتاب الصید و الذباحة؛
-#کتاب الزهد؛
-#کتاب الأشربة؛
-#کتاب النذور و الأیمان و الکفارات‌
-#کتاب الحروف؛
-#کتاب القائم؛
-#کتاب البشارات؛
-#کتاب الأنبیاء
-#کتاب النوادر؛
-# رسائل علی بن أسباط<ref>رجال نجاشی، ص۲۵۳.</ref>.
-آثاری که برشمردیم، در مباحث [[فروع]] [[فقه]]، [[اعتقادات]]، [[تفسیر]] و [[اخلاق]] نوشته شده است که البته بخش عمده آن به [[فقه اسلامی]] اختصاص دارد و این خود نشان می‌دهد که [[علی بن مهزیار]] از [[فقیهان]] بزرگ [[اسلام]] بوده است.
-پنجم: طرف [[مکاتبه امام جواد]]{{ع}} بودن، ویژگی دیگر علی بود. [[نامه‌های امام جواد]]{{ع}} به علی نشان‌دهنده ارتباط محکم او با امام جواد{{ع}} و [[منزلت]] والایش نزد آن حضرت است. در یکی از [[نامه‌ها]] آمده است: نامه‌ات به دستم رسید و از محتوای آن باخبر شدم. با نامه‌ات‌ مرا از [[شادمانی]] سرشار کردی، خدایت شادمان‌ کند. از کفایت‌کننده و دفع‌کننده هر [[شر]] و خطر [[امید]] دارم که [[مکر]] هر [[نیرنگ‌بازی]] را از تو دور کند، ان‌شاءالله<ref>رجال کشی، ص۵۵۰.</ref>.
-این [[نامه]] بیانگر خدمتی است که علی بن مهزیار برای امام جواد{{ع}} انجام داده و از همین‌رو حضرتش [[خرسندی]] خویش را از علی آشکار، برای او [[دعا]] کرده، از [[خدا]] برایش [[اجر]] فراوان خواسته است.
-در نامه دیگری که [[حضرت امام جواد]]{{ع}} به علی بن مهزیار نوشته، آمده است: از آنچه درباره [[قمی‌ها]] -که خدایشان [[نجات]] دهد و برای آنان فرجی حاصل کند- باز گفتی [[آگاه]] شدم. با کارت که همچنان دنبال می‌کنی، من را [[خشنود]] کردی که خدا تو را با پاداش‌ [[بهشت]]، خشنود کند و به واسطه [[رضامندی]] من از تو، نسبت به تو خشنود شود. از خدا برای تو [[عفو]] و [[مهربانی]] امید دارم و در پایان‌ می‌گویم: خدا ما را بس است و [[نیکو]] حمایتگری است<ref>رجال کشی، ص۵۵۰.</ref>.
-متن این نامه روشن می‌کند که علی بن مهزیار [[مردم قم]] را که در [[سختی]] و [[گرفتاری]] به سر می‌بردند، [[رهایی]] بخشید و همین اقدام، [[امام]]{{ع}} را شادمان کرده بود و حضرتش به [[پاس]] آن [[خدمت]]، برای او دعا کرد و نیل به بهشت را برای علی مسئلت فرمود.
-[[امام جواد]]{{ع}} در یکی از نامه‌های خود که به [[علی بن مهزیار]] نوشت او را مخاطب قرار داد و فرمود:
-به سوی [[خانه]] خویش روان شو. [[خدا]] تو را به بهترین [[خانه]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] رهنمون شود<ref>رجال کشی، ص۵۵۰.</ref>.
-پس از آن‌که علی [[خدمت به امام]]{{ع}} را به پایان رساند، [[امام جواد]]{{ع}} او را با عبارت‌های یاد شده [[فرمان]] رفتن به خانه‌اش داد.
-در [[نامه]] دیگری امام جواد{{ع}} خطاب به علی فرمود: از [[خدا]] می‌خواهم تا تو را از پیش رو و از پشت سر و در تمام احوال، [[حفظ]] کند، تو را [[بشارت]] باد که [[امید]] دارم خدا [[بلا]] را از تو دور کند و از حضرت [[احدیت]] مسئلت دارم در آنچه که برای آن آهنگ رفتن در [[روز]] یک [[شنبه]] کرده‌ای خیر قرار دهد. این [[سفر]] را به روز [[دوشنبه]] واگذار خدا همسفر تو و در نبودت [[سرپرست]] خانواده‌ات باشد، امانتت را از طرف تو ادا کند و در پناه قدرتش به [[سلامت]] باشی<ref>رجال کشی، ص۵۵۱.</ref>.
-[[علی بن مهزیار]] نامه‌ای به امام جواد{{ع}} نوشت و از آن حضرت خواست تا دست او را بازگذارد و [[اجازه]] دهد مقداری از آنچه در [[اختیار]] دارد [[هزینه زندگی]] خویش کند. امام جواد{{ع}} در پاسخ او نوشت: خدا بر تو و [[خاندان]] و خانواده‌ات که برای آنان [[طلب]] وسعت در [[زندگی]] کرده‌ای وسعت و آسایش‌ دهد. ای علی، تو بیش از درخواست‌ [[توسعه]] در زندگی نزد من داری. از خدا مسئلت می‌نمایم که توسعه در زندگی‌ و [[عافیت]] و [[تندرستی]] را با تو همراه کند، مقدّمت بدارد و با عافیت تو را از گزند [[بیماری‌ها]] بپوشاند که همو شنوای هر دعاست<ref>رجال کشی، ص۵۵۱.</ref>.
-بدین ترتیب امام جواد{{ع}} او را در استفاده از اموالی که در اختیار داشت مجاز داشت و با بهترین جملات او را [[دعا]] کرد.
-نیز علی بن مهزیار نامه‌ای به امام جواد{{ع}} نوشت و از حضرتش خواست تا در [[حق]] او دعا کند. [[امام]]{{ع}} در پاسخ نوشت: اما درباره دعا که از من خواستی باید بگویم: تو هنوز نمی‌دانی که خدا تو را چگونه نزد من محبوب‌ گردانده است. نظر به [[محبت]] و عنایتی که به تو دارم و [[منزلت]] تو را می‌دانم، گاهی تو را با نام و [[نسب]] می‌خوانم، پس [[خدا]] بهتر از آنچه از منزلت والا به تو داده روزی‌ات کند و از تو [[خشنود]] شود، بهترین نیت‌های تو را محقق کند و به [[رحمت]] خود تو را در [[فردوس اعلا]] جای دهد که او شنوای دعاست. خدا تو را [[حفظ]] کند و [[سرپرست]] تو باشد و به [[رحمت]] خویش [[بدی‌ها]] و [[بلاها]] را از تو دور گرداند. این را به خط خود نوشتم<ref>رجال کشی، ص۵۵۱.</ref>.
-همچنین [[امام جواد]]{{ع}} در نامه‌ای دیگر خطاب به [[علی بن مهزیار]] نوشت:
-ای علی، [[خدا]] [[پاداش]] تو را [[نیکو]] گرداند، در [[بهشت]] خویش جایت دهد، [[خواری]] [[دنیا]] و [[آخرت]] را از تو دور گرداند و با ما محشورت نماید. ای علی، تو را در [[خیرخواهی]]، [[خدمت]] و [[فرمانبرداری]]، [[احترام]] به خویش و [[انجام وظیفه]] آزمودم. اگر بگویم: کسی را چون تو نیافته‌ام، امیدوارم که گزاف نگفته باشم، پس خدا به [[پاس]] آنچه برشمردم‌ بهشت را پاداش تو قرار دهد.
-[[منزلت]] تو و نیز خدمتی که در سرما و [[گرما]] و شب و [[روز]] در [[حق]] ما کرده‌ای، از ما پنهان نمانده است. از خدا مسئلت دارم، چون تمام [[خلق]] را در [[قیامت]] گرد آورد، تو را آن‌سان از رحمت خود برخوردار کند که خلق‌ [[غبطه]] تو را بخورند. او شنوای دعاست<ref>حیاة الإمام محمد الجواد{{ع}}، ص۱۵۹.</ref>.
-آنچه در [[نامه‌های امام جواد]]{{ع}} خطاب به علی بن مهزیار آمد، هریک توصیف درخشانی از جایگاه والای او نزد [[امام]]{{ع}} است. [[یگانگی]] علی بن مهزیار در [[تقوا]] و [[پرهیزگاری]]، دیگر نشان لیاقتی است که [[حضرت امام جواد]]{{ع}} در نامه‌های خود بدو داده است.
 ==[[صفوان بن یحیی‌]]==
-او ابو محمد، صفوان بن یحیی، معروف به «[[بیاع السابری]]» (فروشنده نوعی پارچه) از [[مردم کوفه]] و «[[ثقه]]» است. پدرش از ابوعبدالله ([[امام صادق]]){{ع}} [[روایت حدیث]] کرد و خود او از [[امام رضا]]{{ع}} روایت حدیث کرده است. وی جایگاه والایی نزد امام رضا{{ع}} داشت. [[نجاشی]] او را در شمار [[رجال حدیث]] [[ابو الحسن]]، [[موسی بن جعفر]]{{ع}} خوانده است. وی [[وکیل امام رضا]]{{ع}} و [[ابو جعفر]]{{ع}} بود. [[واقفیه]] [[اموال]] فراوانی به او دادند تا وی را به خود متمایل کنند، اما او به [[مذهب]] «[[وقف]]» نگروید و در [[زهد]] و [[بندگی خدا]] جایگاهی والا داشت.
-صفوان [[شریک]] [[عبدالله بن جندب]] و [[علی بن نعمان]] بود.
-نقل شده است: آن سه تن در [[بیت الله الحرام]] [[هم‌پیمان]] شدند هرکس زودتر بمیرد، آن‌که زنده مانده به جای متوفا [[نماز]] گزارد، [[روزه]] بگیرد و [[زکات]] بدهد. [[عبدالله بن جندب]] و [[علی بن نعمان]] مردند و صفوان زنده ماند. او به منظور [[وفای به عهد]]، همه‌روزه یکصد و پنجاه رکعت [[نماز]] می‌خواند، هرسال سه ماه [[روزه]] می‌گرفت و همه‌ساله سه بار [[زکات]] می‌داد و هرگاه غیر از موارد یاد شده، چیزی در [[راه خدا]] می‌داد از طرف آنان نیز می‌بخشید.
-یکی از [[اصحاب]] ما می‌گفت: کسی از صفوان خواست تا دو دینار با خود به [[کوفه]] ببرد و آن را به خانواده‌اش برساند. صفوان به آن مرد گفت: شتران من در کرایه دیگران هستند و باید از آنان [[اجازه]] بگیرم.
-هیچ‌یک از افراد طبقه او در [[پرهیزگاری]] و [[بندگی خدا]] به او نمی‌رسیدند.
-اصحاب ما سی کتاب برای او برشمرده‌اند که آنچه در زیر می‌آید در دست است:
-#کتاب الوضوء؛
-#کتاب الصلاة؛
-#کتاب الزکاة؛
-#کتاب الحج؛
-#کتاب النکاح؛
-#کتاب الطلاق؛
-# کتاب الفرائض؛
-#کتاب الوصایا؛
-#کتاب لشری و البیع؛
-#کتاب العتق و التدبیر؛
-#کتاب البشارات و النوادر.
-[[صفوان بن یحیی]] به [[سال ۲۲۰ ق]]. رخ در [[نقاب]] خاک کشید<ref>رجال نجاشی، ص۱۴۹؛ نک: شیخ طوسی، الغیبه، ص۲۱۶؛ رجال کشی، ص۵۰۲- ۵۰۳.</ref>.
-[[امام جواد]]{{ع}} برای صفوان [[طلب مغفرت]] کرد و [[گواهی]] داد که او از [[حزب]] ([[جماعت]]) [[پدران]] ارجمندش -که حزب [[رستگار]] خداست- بوده است.
 ==[[عبدالله بن الصلت‌]]==
-او ابو طالب، [[عبدالله بن الصلت قمی]]، مولای [[بنی تیم]] [[اللات]] ابن تغلبه بود.
-حمدان بن احمد النهدی گفت: «[[ابو طالب قمی]] ما را گفت: به ابو جعفر فرزند [[رضا]] نوشتم و از او خواستم اجازه دهد تا بر [[ابو الحسن]] ([[پدر امام جواد]]{{ع}}) مرثیه بخوانم، در پاسخ نامه‌ام نوشت: بر من و بر پدرم مرثیه بخوان و مویه کن»<ref>رجال نجاشی، ص۲۷۵.</ref>.
 ==[[علی بن اسباط]]==
-وی [[علی بن اسباط بن سالم کندی کوفی]] معروف به‌ «[[بیاع الزطی]]» بود.
-کشی می‌نویسد: او (علی بن اسباط) [[فطحی مذهب]] بود و [[علی بن مهزیار]] در رساله‌ای که در رد [[افکار]] او نوشت، او را نقض کرد.
-[[نجاشی]] می‌نویسد: او فطحی مذهب بود. میان وی و علی بن مهزیار درباره [[مذهب]] او نامه‌هایی نوشته شد که آن دو در نهایت به [[اب]] و جعفر ثانی{{ع}} [[رجوع]] کردند و پس از روشن شدن [[حقیقت]] برای [[علی بن اسباط]] او از [[اعتقاد]] خویش دست برداشت. پیش از آنکه از اعتقاد خویش دست بردارد از [[امام رضا]]{{ع}} [[روایت]] می‌کرد. وی [[ثقه]] و موثقترین و راست‌گفتارترین [[مردم]] بود. من روایت او را درست دانسته، بر آن [[اعتماد]] دارم. یکی از اصول چهارصدگانه و روایاتی از اوست<ref>جامع الرواة، ج۱، ص۵۵۴.</ref>.
-کتاب‌های زیر از آثار اوست:
-#کتاب الدلائل؛
-#کتاب التفسیر؛
-#کتاب المزار؛
-#کتاب نوادر مشهور<ref>رجال نجاشی، ص۱۹۰.</ref>.
 ==[[ابراهیم بن ابی محمود خراسانی‌]]==
@@ خط ۱۸۴: / خط ۹۲: @@
 ==[[ابوالحصین حضینی‌]]==
-[[ابوالحصین بن الحضین الحضینی]]، از اصحاب امام جواد{{ع}} و فرزندش [[امام هادی]]{{ع}} بود.
-شایان توجه است ۱۲۱ [[راوی]] از امام جواد روایت کرده‌اند که در میان آنان [[وکلا]]، اصحاب و خاصان آن حضرت دیده می‌شدند و جماعتی از [[فقیهان]] بزرگ و چهره‌های معروف و مردان و [[زنان]] طالبی را تشکیل می‌دادند. شاعرانی که [[امام]] را [[مدح]] گفته، آنان که [[افتخار]] [[خدمت به امام]] [[جواد]]{{ع}} را -چه در [[زمان]] پدرش و چه در [[روزگار]] حضرتش- یافته بودند، نیز در شمار [[راویان]] از آن حضرت قرار داشتند<ref>نک: عطاردی، مسند الإمام الجواد{{ع}}.</ref>. در جای دیگری ۲۷۵ [[زن]] و مرد به عنوان اصحاب امام جواد{{ع}} نام برده شده‌اند<ref>سید محمد کاظم قزوینی، الإمام الجواد من المهد إلی اللحد.</ref>.
-امام جواد{{ع}} از اصحاب [[مخلص]] و پاکباخته خود که راوی، [[فقیه]]، [[متکلم]]، [[مبلّغ]] [[فضیلت‌ها]]، [[مصلحان اجتماعی]] و آن دسته از افرادی که خواهان [[اصلاح]] [[اوضاع نابسامان]] [[جامعه اسلامی]] بودند، جریانی برای [[نشر]] رسالتش به وجود آورد. آن حضرت هرچه در توان داشت در راه [[اسلام]] و [[حرکت]] بزرگ آن، بی‌دریغ به کار بست تا از [[فرصت]] پیش آمده، با [[حکمت]] و [[خردورزی]] به جبران فرصت‌های از دست رفته‌ای که بر او [[تحمیل]] شده بود بپردازد.
-شاگردان و دست‌پروردگان آن حضرت در گستراندن [[فضایل]] [[انسانی]]، [[حق]]، [[خوبی‌ها]] و [[هدایت مردم]] به وسیله روایاتی که از امام{{ع}} نقل می‌کردند و نیز با رهنمودها و تألیفات گرانسنگ خود، در تحقق بخشیدن به [[هدف]] امام جواد{{ع}} نقشی کارآمد داشتند.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)|پیشوایان هدایت]]، ج۱۱، ص ۲۶۳-۲۸۰.</ref>
 == اصحاب امام جواد ==