پرش به محتوا

آیه تبلیغ در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

۳٬۶۷۰ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۲ اوت ۲۰۲۵
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۹: خط ۹:
== [[شأن نزول]] ==
== [[شأن نزول]] ==
=== امامت و ولایت امام علی {{ع}} ===
=== امامت و ولایت امام علی {{ع}} ===
علمای شیعه و بسیاری از علمای [[اهل تسنن]] بر این باورند که سوره مائده، آخرین [[سوره]] نازل شده از [[قرآن]] است خصوصاً آیه: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ...}} و معتقدند که این آیه در [[روز ۱۸ ذی حجه]] پس از تمام شدن [[اعمال]] [[حجة الوداع]] در «[[غدیر خم]]» و قبل از این که پیامبر، [[امام علی]] را به عنوان [[خلیفه]] خود معرفی کند، نازل شده است و [[شأن نزول]] این آیه را، [[جانشینی حضرت علی]] و [[نصب]] آن حضرت از سوی [[رسول خدا]]، دانسته‌اند که ما در این جا برخی از علمای اهل سنت را نام می‌بریم:
# [[حافظ ابو نعیم]]<ref>[[نزول القرآن (کتاب)|نزول القرآن]].</ref>؛
# [[علی بن احمد]] واحدی<ref>[[اسباب نزول القرآن (کتاب)|اسباب نزول القرآن]]، ص۱۵۰.</ref>؛
# [[امام]] [[ابو اسحاق ثعلبی]]<ref>[[تفسیر کبیر (کتاب)|تفسیر کبیر]].</ref>؛
# [[حاکم حسکانی]]<ref>[[شواهد التنزیل لقواعد التفصیل (کتاب)|شواهد التنزیل لقواعد التفصیل]]، ج۱، ص۱۸۷.</ref>؛
# [[جلال الدین سیوطی]]<ref>[[الدرالمنثور فی التفسیر بالمأثور (کتاب)|الدرالمنثور فی التفسیر بالمأثور]]، ج۳، ص۱۱۷.</ref>؛
# [[فخر رازی]]<ref>تفسیر کبیر، ج۱۲، ص۵۰.</ref>؛
# [[محمد عبده]]<ref>[[تفسیر المنار]] ج۲، ص۸۶ و ج۶، ص۴۶۳.</ref>؛
# [[ابن عساکر]]<ref>[[تاریخ مدینه دمشق (کتاب)|تاریخ مدینه دمشق]]، ج۲، ص۸۶.</ref>؛
# [[محمد بن علی بن]] [[محمد شوکانی]]<ref>[[فتح القدیر (کتاب)|فتح القدیر]] ج۲، ص۶۰.</ref>؛
# [[محمد بن طلحه شافعی]]<ref>[[مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول (کتاب)|مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول]]، ج۱، ص۴۴.</ref>؛
# [[ابن صباغ مالکی]]<ref>[[الفصول المهمه (کتاب)|الفصول المهمه]] ص۲۵.</ref>؛
# [[قندوزی]] [[حنفی]]<ref>[[ینابیع الموده (کتاب)|ینابیع الموده]] ص۱۲۰.</ref>؛
# [[شهرستانی]]<ref>[[الملل و النحل (کتاب)|الملل و النحل]] ج۱، ص۱۶۳.</ref>؛
# [[ابن جریر طبری]]<ref>[[الولایه (کتاب)|الولایه]].</ref>؛
# ابن سعید [[سجستانی]]<ref>کتاب الولایه.</ref>؛
# [[محمود بن احمد عینی]]<ref>[[عمدة القاری (کتاب)|عمدة القاری]]، ج۸، ص۵۸۴.</ref>؛
# [[آلوسی]]<ref>[[روح المعانی (کتاب)|روح المعانی]] ج۲، ص۳۸۴.</ref>؛
# [[ابراهیم بن محمد]] جوینی<ref>[[فرائد السمطین]]، ج۱، ص۱۸۵.</ref>.<ref>برای اطلاع بیشتر درباره شأن نزول این آیه شریفه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ...}} ر.ک: ناظم‌زاده قمی، الفصول المائه، ج۲، و نیز کتاب حیاة امیرالمؤمنین{{ع}} من طرق اهل السنة.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)|تجلی امامت]]، ص۴۹.</ref>


==== روایات شیعه ====
==== روایات شیعه ====
روایاتی که در مصادر شیعه درباره مورد نزول [[آیه تبلیغ]] وارد شده، همه پیرامون [[اعلان]] [[ولایت امام علی]] {{ع}} است و آن را مربوط به [[روز]] [[غدیرخم]] می‌داند. در این [[روایات]]، [[آیه]] مذکور از یک‌سو با [[آیه ولایت]] ([[آیه ۵۵ سوره مائده]])، [[اولی الامر]] ([[آیه ۵۹ سوره نساء]]) و [[آیه اکمال دین]] ([[آیه ۳ سوره مائده]]) و از سوی دیگر با [[حدیث ثقلین]] پیوند خورده است.
روایاتی که در مصادر شیعه درباره مورد نزول [[آیه تبلیغ]] وارد شده، همه پیرامون [[اعلان]] [[ولایت امام علی]] {{ع}} است و آن را مربوط به [[روز]] [[غدیرخم]] می‌داند. در این [[روایات]]، [[آیه]] مذکور از یک‌سو با [[آیه ولایت]] ([[آیه ۵۵ سوره مائده]])، [[اولی الامر]] ([[آیه ۵۹ سوره نساء]]) و [[آیه اکمال دین]] ([[آیه ۳ سوره مائده]]) و از سوی دیگر با [[حدیث ثقلین]] پیوند خورده است.
#[[ابوجعفر کلینی]] با سند صحیح از [[زراره]]، [[فضیل بن یسار]]، [[بکیر بن اعین]]، [[محمد بن مسلم]]، [[برید بن معاویه]] و [[أبی الجارود]] جملگی از [[امام باقر]] {{ع}} چنین نقل می‌کنند: {{متن حدیث|أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ رَسُولَهُ بِوَلَايَةِ عَلِيٍّ {{ع}} وَ أَنْزَلَ عَلَيْهِ- {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ}}<ref>«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref> وَ فَرَضَ وَلَايَةَ أُولِي الْأَمْرِ فَلَمْ يَدْرُوا مَا هِيَ فَأَمَرَ اللَّهُ مُحَمَّداً {{صل}} أَنْ يُفَسِّرَ لَهُمُ الْوَلَايَةَ كَمَا فَسَّرَ لَهُمُ الصَّلَاةَ وَ الزَّكَاةَ وَ الصَّوْمَ وَ الْحَجَّ فَلَمَّا أَتَاهُ ذَلِكَ مِنَ اللَّهِ ضَاقَ بِذَلِكَ صَدْرُ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} وَ تَخَوَّفَ أَنْ يَرْتَدُّوا عَنْ دِينِهِمْ وَ أَنْ يُكَذِّبُوهُ فَضَاقَ صَدْرُهُ وَ رَاجَعَ رَبَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}<ref>«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.</ref> فَصَدَعَ بِأَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى ذِكْرُهُ فَقَامَ بِوَلَايَةِ عَلِيٍّ {{ع}} يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ فَنَادَى الصَّلَاةَ جَامِعَةً وَ أَمَرَ النَّاسَ أَنْ يُبَلِّغَ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ...}}؛ [[خداوند]]، پیامبرش را به [[ولایت علی]] {{ع}} [[فرمان]] داد و بر او چنین نازل کرد: «تنها ولی شما [[خدا]] و [[رسول]] و مؤمنانی هستند که [[نماز]] به پا می‌دارند و در [[رکوع]] [[زکات]] می‌دهند» و نیز [[خداوند]] [[ولایت اولی الامر]] را [[واجب]] کرد، آنان نمی‌دانستند این [[ولایت]] چیست، پس خداوند به محمد {{صل}} [[فرمان]] داد ولایت را برای آنان [[تفسیر]] کند، همان‌گونه که [[احکام]] نماز و زکات و [[روزه]] و [[حج]] را تفسیر می‌کنند. چون این فرمان رسید، حضرت دلتنگ و نگران شد که نکند [[مردم]] از دینشان برگردند و ایشان را [[تکذیب]] کنند. حضرت به پروردگارشان [[رجوع]] کردند و چاره خواستند پس خداوند چنین [[وحی]] فرستاد: «ای رسول، آنچه بر تو نازل شد، [[ابلاغ]] کن؛ اگر نکنی [[رسالت]] آن [خدا] را به انجام نرسانده‌ای و خدا تو را از مردم نگه می‌دارد.».... پس حضرت به [[فرمان خدا]] امر ولایت را آشکار ساخت و به معرفی [[ولایت علی]] {{ع}} در [[روز]] [[غدیرخم]] پرداخت... و به مردم فرمان داد تا حاضران به غایبان اطلاع دهند.»..<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما نص الله عزوجل و رسوله علی الأئمة {{عم}} واحدا واحدا، ج۱، ص۲۸۹، ح۴ و ص۲۹۰، ح۶ و نیز ر.ک: ابن عقده، کتاب الولایة، ص۱۹۸، ح۳۱ و به همین مضمون ر.ک: حموئی، فرائد السمطین، ج۱، ص۳۱۴، ح۲۵۰، باب ۵۸.</ref>.این [[حدیث]]، مأموریتی را که خداوند در [[آیه تبلیغ]] بر عهده [[پیامبر]] نهاده، به خوبی تبیین می‌کند و آن را با [[آیه ولایت]] و [[اولی الامر]] و اکمال پیوند می‌دهد. [[ابوجعفر کلینی]] مضمون این حدیث را از طرف دیگر نیز نقل کرده است<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۹۰، ح۶.</ref>. [[ابن طاووس]] نیز آن را از الرسالة الواضحة با سند مؤلف آن [[مظفر بن جعفر بن حسن]]، از [[امام رضا]] {{ع}} از جدشان [[امام صادق]] {{ع}} نقل کرده است<ref>ابن طاوس، الیقین، ص۳۷۲، باب ۱۲۲.</ref>.
#[[ابوجعفر کلینی]] با سند صحیح از [[زراره]]، [[فضیل بن یسار]]، [[بکیر بن اعین]]، [[محمد بن مسلم]]، [[برید بن معاویه]] و [[أبی الجارود]] جملگی از [[امام باقر]] {{ع}} چنین نقل می‌کنند: {{متن حدیث|أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ رَسُولَهُ بِوَلَايَةِ عَلِيٍّ {{ع}} وَ أَنْزَلَ عَلَيْهِ- {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ}}<ref>«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref> وَ فَرَضَ وَلَايَةَ أُولِي الْأَمْرِ فَلَمْ يَدْرُوا مَا هِيَ فَأَمَرَ اللَّهُ مُحَمَّداً {{صل}} أَنْ يُفَسِّرَ لَهُمُ الْوَلَايَةَ كَمَا فَسَّرَ لَهُمُ الصَّلَاةَ وَ الزَّكَاةَ وَ الصَّوْمَ وَ الْحَجَّ فَلَمَّا أَتَاهُ ذَلِكَ مِنَ اللَّهِ ضَاقَ بِذَلِكَ صَدْرُ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} وَ تَخَوَّفَ أَنْ يَرْتَدُّوا عَنْ دِينِهِمْ وَ أَنْ يُكَذِّبُوهُ فَضَاقَ صَدْرُهُ وَ رَاجَعَ رَبَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}<ref>«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.</ref> فَصَدَعَ بِأَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى ذِكْرُهُ فَقَامَ بِوَلَايَةِ عَلِيٍّ {{ع}} يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ فَنَادَى الصَّلَاةَ جَامِعَةً وَ أَمَرَ النَّاسَ أَنْ يُبَلِّغَ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ...}}؛ [[خداوند]]، پیامبرش را به [[ولایت علی]] {{ع}} [[فرمان]] داد و بر او چنین نازل کرد: «تنها ولی شما [[خدا]] و [[رسول]] و مؤمنانی هستند که [[نماز]] به پا می‌دارند و در [[رکوع]] [[زکات]] می‌دهند» و نیز [[خداوند]] [[ولایت اولی الامر]] را [[واجب]] کرد، آنان نمی‌دانستند این [[ولایت]] چیست، پس خداوند به محمد {{صل}} [[فرمان]] داد ولایت را برای آنان [[تفسیر]] کند، همان‌گونه که [[احکام]] نماز و زکات و [[روزه]] و [[حج]] را تفسیر می‌کنند. چون این فرمان رسید، حضرت دلتنگ و نگران شد که نکند [[مردم]] از دینشان برگردند و ایشان را [[تکذیب]] کنند. حضرت به پروردگارشان [[رجوع]] کردند و چاره خواستند پس خداوند چنین [[وحی]] فرستاد: «ای رسول، آنچه بر تو نازل شد، [[ابلاغ]] کن؛ اگر نکنی [[رسالت]] آن [خدا] را به انجام نرسانده‌ای و خدا تو را از مردم نگه می‌دارد.».... پس حضرت به [[فرمان خدا]] امر ولایت را آشکار ساخت و به معرفی [[ولایت علی]] {{ع}} در [[روز]] [[غدیرخم]] پرداخت... و به مردم فرمان داد تا حاضران به غایبان اطلاع دهند.»..<ref>کلینی، الکافی، کتاب الحجة، باب ما نص الله عزوجل و رسوله علی الأئمة {{عم}} واحدا واحدا، ج۱، ص۲۸۹، ح۴ و ص۲۹۰، ح۶ و نیز ر.ک: ابن عقده، کتاب الولایة، ص۱۹۸، ح۳۱ و به همین مضمون ر.ک: حموئی، فرائد السمطین، ج۱، ص۳۱۴، ح۲۵۰، باب ۵۸.</ref>.این [[حدیث]]، مأموریتی را که خداوند در [[آیه تبلیغ]] بر عهده [[پیامبر]] نهاده، به خوبی تبیین می‌کند و آن را با [[آیه ولایت]] و [[اولی الامر]] و اکمال پیوند می‌دهد. [[ابوجعفر کلینی]] مضمون این حدیث را از طرف دیگر نیز نقل کرده است<ref>کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۹۰، ح۶.</ref>. [[ابن طاووس]] نیز آن را از الرسالة الواضحة با سند مؤلف آن [[مظفر بن جعفر بن حسن]]، از [[امام رضا]] {{ع}} از جدشان [[امام صادق]] {{ع}} نقل کرده است<ref>ابن طاوس، الیقین، ص۳۷۲، باب ۱۲۲.</ref>.
۱۳٬۸۴۵

ویرایش