جرم‌شناسی: تفاوت میان نسخه‌ها

#'''[[خشم]] و [[غضب]]''': خشم، غضب و پرخاش‌گری از جمله عواملی هستند که [[ارتباط مستقیم]] با [[جرم]] دارند. ایبراهمسن می‌نویسد: در [[دانشگاه]] کلمبیا یک برنامه تحقیق چهار ساله زیر نظر من انجام گرفت که در آن از [[کودکان]] و بالغان [[بزهکار]] و [[خانواده]] آنها تحقیق به عمل آمد.... مهم‌ترین [[کشف]] ما این بود که در میان اعضای خانواده [[مجرمان]]، در مقایسه با خانواده‌های غیربزهکار، شرایط [[عاطفی]] غیر سالم، یعنی تنش‌های [[خانوادگی]]، به مراتب بیش‌تر دیده می‌شد. این تنش‌ها که بیش‌تر به صورت [[خصومت]]، [[نفرت]]، آزردگی، [[خرده‌گیری]]، [[پرخاش]] و نابسامانی‌های روان‌تنی ظاهر می‌شد، هم در کودکان و هم در اولیای آنها، ناراحتی‌های عاطفی به وجود می‌آورد و این [[ناراحتی‌ها]] در [[محیط خانواده]] باقی می‌ماند<ref>ر.ک: ایبراهمسن، دیوید، روان‌شناسی کیفری، ص۶۶-۶۷.</ref>. خشم و غضب نه‌تنها در محیط خانواده، که در سایر محیط‌ها نیز فرد را به سوی [[ارتکاب جرم]] [[سوق]] می‌دهد. [[حضرت علی]]{{ع}} غضب را نوعی دیوانگی می‌داند و می‌فرماید: [[تندخویی]]، دیوانگی است؛ چراکه تندخو پشیمان شود، و اگر پشیمان نشد، دیوانگی او [[استوار]] بود<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۵۵، ص۴۰۳.</ref>. و در سفارش به [[مالک اشتر]] می‌نویسد: به هنگام خشم خویشتن‌دار باش و تندی و [[سرکشی]] میار، و دستِ [[قهر]] پیش مدار و تیزی زبان بگذار، و از این جمله خودداری کن؛ با سخن ناسنجیده بر زبان نیاوردن و در قهر تأخیر کردن، تا خشمت آرام شود و عنان [[اختیار]] به دستت آید، و چنین قدرتی بر خود نیابی جز که فراوان به یاد آری که در راه بازگشت به سوی کردگاری<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳، ص۳۴۰.</ref>. و هنگامی که [[عبدالله بن عباس]] را در [[بصره]] به جای خود گمارد، برای او نوشت: از خشم بپرهیز که نشانه سبکیِ سر است و [[شیطان]] آن را [[راهبر]] است<ref>{{متن حدیث|وَ إِيَّاكَ وَ الْغَضَبَ فَإِنَّهُ طَيْرَةٌ مِنَ الشَّيْطَانِ}}. نهج البلاغه، نامه ۷۶، ص۳۵۸.</ref>.

#'''[[بی‌غیرتی]] و [[غیرت]] نابجا''': حضرت علی{{ع}} بر نقش مهم غیرت در جرایم جنسی تأکید می‌کند و غیرت را عامل بازدارنده از [[فحشا]] و [[فساد]]، و بی‌غیرتی را نقطه مقابل آن می‌داند: [[ارزش]] مرد به اندازه [[همت]] او است، و صدقِ او به مقدار جوانمردی‌اش، و [[دلیری]] او به [[میزان]] ننگی که از بدنامی دارد، و [[پارسایی]] او به مقدار غیرتی که آرد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۴۷، ص۳۶۹.</ref>. [[غیرتمند]] هرگز [[زنا]] نکند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۳۰۵، ص۴۱۷.</ref>. البته از سویی دیگر از غیرت نابجا برحذر می‌دارد و آن را باعث نادرستی می‌داند: و بپرهیز از [[رشک]] نابجا؛ که آن، [[درستکار]] را به نادرستی کشاند، و [[پاکدامن]] را به [[بدگمانی]] خواند<ref>{{متن حدیث|وَ إِيَّاكَ وَ التَّغَايُرَ فِي غَيْرِ مَوْضِعِ غَيْرَةٍ فَإِنَّ ذَلِكَ يَدْعُو الصَّحِيحَةَ إِلَى السَّقَمِ وَ الْبَرِيئَةَ إِلَى الرِّيَبِ}}. نهج البلاغه، نامه ۳۱، ص۳۰۷.</ref>. همچنین از [[سرزنش]] پی‌درپی که به دنبال غیرت می‌آید، برحذر می‌دارد: اگر از زن‌هایت دچار [[شک]] و بدگمانی شدی، پس قرار ده [[کیفری]] سخت و دشوار بر آن‌چه می‌کنند، از بزرگ و کوچک، و سخت بپرهیز از آن‌که پی‌درپی (درباره آن بدگمانی و [[عیب]]) آنها را مورد [[عتاب]] و سرزنش قرار دهی؛که این کار آنها را بر [[ارتکاب گناه]] (و خدای ناکرده بر [[خیانت]] به تو) [[دلیر]] می‌سازد، و [[نکوهش]] را در نظرشان [[خوار]] و بی‌ارزش جلوه می‌دهد<ref>آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، ج۱، ص۲۷۸، ح۴۲.</ref>. دیدیم که از منظر [[امام علی]]{{ع}} عوامل درونی همچون خصوصیات [[جسمانی]]، جنس و سن در [[ارتکاب جرم]] یا اصلاً نقشی ندارند و یا نقش چشم‌گیری ایفا نمی‌کنند. اما عوامل روانی مانند نقصِ [[شخصیت]] و [[صفات رذیله]] نقش مهمی در [[تکوین]] پدیده مجرمانه دارند. گذشت که از منظر [[امام]] اولاً [[جرم]] معلول یک علت نبوده، بلکه مجموعه‌ای از عوامل در تکوین آن مؤثرند و ثانیاً از این مجموعه عوامل، روان و [[محیط اجتماعی]] تأثیرگذارتر از بقیه‌اند.<ref>[[احمد حاجی‌ده‌آبادی|حاجی‌ده‌آبادی، احمد]]، [[جرم‌شناسی (مقاله)|مقاله «جرم‌شناسی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۵ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۵]] ص ۲۴۶-۲۶۲.</ref>

== منابع ==