تحکیم همسرداری: تفاوت میان نسخه‌ها

تحکیم همسرداری (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۷ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۳

۴۶٬۴۱۲ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۷ اکتبر ۲۰۲۵

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۸۹

ویرایش

@@ خط ۱۵۲: / خط ۱۵۲: @@
 ==فرهنگ‌سازی و تقویت تعاملات اخلاقی==
 عمل به [[آداب]] [[فرهنگ‌ساز]] در [[تعاملات اجتماعی]] آثاری دارد که از جمله آن تقویت تعاملات اخلاقی به ویژه در [[خانواده]] است و در [[آموزه‌های اسلام]] نیز بر آن تأکید شده است و نمونه‌های فراوانی دارد؛ مانند [[فروتنی]]، [[سلام کردن]]، پاسخ خوب دادن، خوش‌سخنی، استقبال، [[خداحافظی]] و بدرقه برای مثال اگر [[پیامبر]]{{صل}} فرمود «[[سلام]] کرد ن را [[توسعه]] دهید»<ref>محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۸۸ ({{متن حدیث|أَفْشُوا السَّلَامَ تَسْلَمُوا}}).</ref>، «با سلام کردن [[صله‌رحم]] کنید»<ref>محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۸۸ ({{متن حدیث|صِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ لَوْ بِالسَّلَامِ}}).</ref>، «پس از نشست با یکدیگر و هنگام جدایی از یکدیگر خداحافظی کنید»<ref>محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۸۸ ({{متن حدیث|إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ مِنْ مَجْلِسِهِ فَلْيُوَدِّعْهُمْ بِالسَّلَامِ}}).</ref> و [[امام حسین]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|السَّلَامُ قَبْلَ الْكَلَامِ}}<ref>ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، ص۲۴۶.</ref> و امام صادق{{ع}} فرمود: «سلام کردن و خوب [[سخن گفتن]] مایه [[آمرزش]] است»<ref>محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۸۸ ({{متن حدیث|إِنَّ مِنْ مُوجِبَاتِ الْمَغْفِرَةِ بَذْلَ السَّلَامِ}}).</ref> و «هنگام ورود به [[منزل]] به [[خانواده]] خود سلام کنید»<ref>محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۸۹ ({{متن حدیث|إِذَا دَخَلْتَ مَنْزِلَكَ فَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ سَلِّمْ عَلَى أَهْلِكَ}}).</ref>. همه اینها برای تقویت تعامل [[اخلاقی]] در [[تعاملات اجتماعی]] به ویژه در خانواده و با [[همسر]] است؛ چراکه از منظر [[روان‌شناسی]] [[تربیت]]، اگر فردی بخواهد بر دیگری تأثیر بگذارد، باید نخست به او [[احترام]] بگذارد و سپس خواسته‌اش را مطرح کند و سلام کردن در آغاز دیدار [[احترام کردن]] است؛ چنان‌که پیامبر{{صل}} در ابتدای دیدار با کسی نخست به او سلام می‌کرد؛ حتی به [[کودکان]]<ref>محمد تقی مجلسی، روضة المتقین، ج۱۲، ص۲۵۰ ({{متن حدیث|... كَانَ يُسَلِّمُ عَلَى كُلِّ أَحَدٍ حَتَّى الصِّبْيَانِ وَ النِّسْوَانِ}}).</ref>. این نمونه‌ها در [[سیره امامان]] در همه موارد به ویژه در [[تعامل با همسر]] عملی بود. هرچند مستندات چندانی در این باره در دست نیست، به [[حکم]] سخن [[امام صادق]]{{ع}} (به شما جز آنچه خود برآنیم، [[فرمان]] ندهیم)<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۷۸-۷۹، ح۸ ({{متن حدیث|... إِنِّي وَ اللَّهِ مَا آمُرُكُمْ إِلَّا بِمَا نَأْمُرُ بِهِ أَنْفُسَنَا...}}).</ref> و بر پایه [[حدیثی]] از [[امیرمؤمنان]]{{ع}} (مبنی بر اینکه ایشان به [[زنان]] سلام می‌کرد، هرچند سلام کردن به [[زن]] [[جوان]] را به جهت نکات [[تربیتی]] خوش نداشت)<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۴۶۹.</ref> نمی‌توان گفت آنان در تعامل با همسر چنین نبودند.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۳۰۳.</ref>.
+==شاخص‌های برون‌خانگی تحکیم روابط همسری در سیره امامان{{عم}}==
+رفت و آمدهای برون خانگی که در تحکیم روابط همسری تأثیرگذار است می‌تواند به تفاوت [[فرهنگ‌ها]]، عرف‌های گوناگون و شرایط زمانی و مکانی شاخص‌های متفاوت و قابل تطور داشته باشد؛ اما برخی از آنها در بسیاری از [[عرف‌ها]] و فرهنگ‌ها مشترک است و عمل به آنها در نوع شکل‌گیری و [[تمدن]] [[خانواده]] و حسن روابط [[همسران]] تأثیرگذار است. در اینجا نمونه‌هایی از شاخص‌های برون‌خانگی تحکیم روابط همسری در سیره امامان{{عم}} مورد بررسی قرار می‌گیرد.
+===رعایت حریم===
+واژه «[[حرم]]» صفت مشبهه و در لغت به معنای منع و بستن است و در برابر «حِل» که به معنای فتح و گشودن است، به‌کار می‌رود؛ در اصطلاح رایج نیز به معنای چیزی است که در نگاه [[عقل]] و نقل یا [[عرف]] حریم و احترامی دارد و [[تعدی]] به آن ممنوع است و «[[حرمت]]» به معنای چیزی است که هتک و شکستن آن [[حلال]] نیست<ref>حسن مصطفوی، التحقیق، ج۲، ص۱۹؛ ابن اثیر، النهایة فی غرائب الحدیث، ج۱، ص۳۷۳، ماده «ح ر م»؛ احمد بن علی فیومی، المصباح المنیر، ص۱۳۱، ذیل «ح ر م». «حرم» در کلمات فقها به حرم مکه انصراف دارد. حرم مکه به محدوده‌ای از اطراف کعبه گفته می‌شود که بر پایه روایات جبرئیل به فرمان الهی آن را برای حضرت ابراهیم{{ع}} مشخص کرده است (سید محمود هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ج۳، واژه «حرم»).</ref>. مقصود از حریم در اینجا حدود، گرداگرد و محدوده و محضر و حرمت صاحب حریم است؛ بنابراین محدوده خانواده [[حریم خصوصی افراد]] شمرده می‌شود.
+رعایت حریم نشانه [[هویت]] [[فکری]] و [[اعتقادی]] افراد است و موجب [[حفظ ارزش‌ها]] و [[آزادی‌های فردی]] و [[اجتماعی]] همگان و سبب [[آسایش]] و [[آرامش]] آنان است؛ از این‌رو در [[آموزه‌های دینی]] توصیه شده است حریم [[ارزش‌ها]]، اشخاص و مکان‌ها رعایت شود.
+'''پیامد رعایت نکردن حریم''': رعایت نکردن حریم و [[بی‌اعتنایی]] به آن و شکستن آن بر پایه بسیاری از [[آیات]] و [[روایات]] و بر مبنای «قاعده [[حرمت]] [[توهین]] به [[دین]] و [[آموزه‌های دینی]] و افراد» [[گناه]] و نارواست و [[انسان]] [[معصیت‌کار]]، گام به گام به خطر مهم نزدیک می‌شود؛ یعنی گناه او به تدریج به [[کفر]] می‌انجامد؛ بدین صورت که پس از ارتکاب مکرر، گناه برای او عادی و [[حریم]] [[شریعت]] در نظر او شکسته می‌شود و هیبت و [[حاکمیت]] اصل [[دین الهی]] و حدود آن از [[دل]] و [[جان]] او زدوده می‌شود؛ تا حدی که گویا اصلاً شریعتی در کار نیست و خبری از [[آسمان]] نیامده و [[وحی‌]]ای نازل نشده است<ref>عبدالله جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ج۴، ص۶۶۸.</ref>.
+[[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[رعایت]] [[حریم خصوصی افراد]] از پی‌جویی و [[کشف اسرار]] و لغزش‌های [[مردم]] منع کرده و آن را مایه به [[فساد]] کشاندن مردم دانسته است<ref>احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۸، ص۳۳۳ ({{متن حدیث|إِنَّكَ إِنِ اتَّبَعْتَ عَوْرَاتِ النَّاسِ أَوْ عَثَرَاتِ النَّاسِ أَفْسَدْتَهُمْ أَوْ كِدْتَ أَنْ تُفْسِدَهُمْ}}).</ref>؛ چنان‌که از [[تعدی]] افراد به حریم [[همسایه]] و [[برادر]] [[مسلمان]] [[نهی]] کرده و فرموده است «هر که به عمد در پی کشف اسرار و لغزش‌های [[مسلمانی]] باشد، [[خدا]] او را با منافقانی که در پی چنین کاری هستند، همراه می‌کند و از [[دنیا]] خارج نمی‌شود، جز آنکه [[رسوا]] شود، مگر اینکه [[توبه]] کند»<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۱۲ ({{متن حدیث|... نَهَى رَسُولُ اللَّهِ... أَنْ يَطَّلِعَ الرَّجُلُ فِي بَيْتِ جَارِهِ وَ قَالَ: مَنْ نَظَرَ إِلَى عَوْرَةِ أَخِيهِ الْمُسْلِمِ... مُتَعَمِّداً أَدْخَلَهُ اللَّهُ تَعَالَى مَعَ الْمُنَافِقِينَ الَّذِينَ كَانُوا يَبْحَثُونَ عَنْ عَوْرَاتِ النَّاسِ وَ لَمْ يَخْرُجْ مِنَ الدُّنْيَا؛ حَتَّى يَفْضَحَهُ اللَّهُ، إِلَّا أَنْ يَتُوبَ...}}).</ref>. [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز پیامد ورود به حریم خصوصی افراد و کشف اسرار و لغزش‌های مردم را مایه فاش شدن [[اسرار]] [[آدمی]] دانسته است<ref>عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ص۴۲۱ ({{متن حدیث|مَنْ تَتَبَّعَ عَوْرَاتِ النَّاسِ كَشَفَ اللَّهُ عَوْرَتَهُ}}).</ref>.
+'''مصادیق رعایت حریم''': رعایت حریم گستره‌ای فراخ دارد که به برخی از آنها در سه قسمت به صورت زیر می‌توان اشاره کرد:
+# حریم [[ارزش‌ها]] مانند حریم خدا و محضر او، حریم [[دین]] و [[حکم شرعی]]، حریم [[عدل و داد]]، حریم [[قرآن]] و [[حدیث]]، حریم [[رسالت]] و [[عصمت انبیا]] و [[امامان]]{{عم}}، [[حریم]] [[فتوا]] و [[علم]]، حریم [[قلب]] و دل، حریم [[اندیشه]] و عمل، حریم [[کلام]]، حریم بحث و [[گفتگو]]، حریم اصول [[انسانی]]، حریم [[حقوق]]، حریم [[پاکدامنی]]، حریم [[پوشش]] و [[حجاب]]، حریم [[نعمت‌های الهی]]، حریم [[قانونگذاری]] [[دینی]]، حریم مسئولیت‌های دینی و حریم [[نظام اسلامی]].
+# [[حریم اشخاص]] مانند: حریم [[پیامبران]] و [[امامان]] و [[انسان‌های کامل]]، حریم مسؤلان دینی، حریم عالم و [[معلم]]، حریم [[پدر و مادر]] و [[برادر]] و [[خواهر]]، حریم [[خانواده]] و [[خویشاوندان]]، حریم خود، حریم یکدیگر و [[مردم]]، حریم مرد و [[شخصیت]] او، حریم [[زن]] و شخصیت او و حریم [[کودک]] و [[جوان]] و میانسال و سالمند.
+# حریم مکان‌ها و بناهای گوناگونی که با اهداف مختلف ساخته می‌شود؛ مانند حریم [[کعبه]]، [[مسجد]]، [[حسینیه]]، [[محیط کار]]، بزرگراه و خیابان و پیاده‌رو، [[چاه]] و چشمه و [[قنات]] و [[سد]] آب، [[رودخانه‌ها]] و جوی‌ها، [[خانه]] و درهای ورودی آن، [[همسایه]] و در ورودی خانه آنان و اماکن دیگری از قبیل مراکز [[فرهنگی]]، مذهبی، [[بهداشتی]]، خدماتی و دولتی [[مدیریتی]]، [[رعایت]] حریم و محدوده هر یک به تناسب آنهاست. پس رعایت حریم زن و [[مرد]] رعایت ضوابط روابط [[اسلامی]] آنان است؛ از قبیل پوشاندن خود از [[نامحرم]]، [[پرهیز]] از اختلاط با نامحرم و هر آنچه موجب [[حفظ عزت]] و اعتبار و [[کرامت]] زن است.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۳۰۵.</ref>.
+===حضور در اجتماعات فرهنگی و زیارتی===
+از نمونه‌ها و شاخص‌های برون‌خانگی [[تحکیم]] [[روابط همسری]] چگونگی حضور زن در [[جامعه]] است. این نکته از روابط بااهمیتی است که بر دیگر [[روابط اجتماعی]] تأثیر می‌گذارد و نشانه ارزشی یا غیر ارزشی بودن روابط یک خانواده و جامعه است؛ از این‌رو [[قرآن]] بر سالم‌سازی این روابط و رعایت [[عفاف]] تأکید می‌ورزد و آن را در شمار [[اصول اساسی اسلام]] مانند [[توحید]] و ادای [[نماز]] قرار می‌دهد و حضور [[زنان]] در جامعه را به آنها مشروط می‌کند<ref>{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}} «ای پیامبر! چون زنان مؤمن نزد تو آیند تا با تو بیعت کنند که هیچ چیز را با خدا شریک نگردانند و مرتکب دزدی نشوند و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند و با دروغ فرزند حرام‌زاده‌ای را که پیش دست و پای آنان است بر (شوهر) خویش نبندند و در هیچ کار شایسته‌ای سر از فرمان تو نپیچند، با آنان بیعت کن و برای آنها از خداوند آمرزش بخواه که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره ممتحنه، آیه ۱۲.</ref>.
+[[پیامبر]]{{صل}} نیز در کنار [[دعوت به توحید]] سالم‌سازی [[روابط زن و مرد]] و حضور پاکدامنانه و عفیفانه آنان در [[جامعه]] را از اهداف نخست خود قرار داد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۲۹۰-۲۹۱، حوادث سنه ۶ (دارالتراث)؛ ابن‌حنبل، المسند، ج۱، ح۲۳۶۶.</ref>. [[بیعت کردن]] [[زنان]] با پیامبر{{صل}} که حضوری [[فرهنگی]] - [[سیاسی]] در [[اجتماع]] بود، مشروط به حضور عفیفانه آنان شد. [[امیه]] در این باره می‌گوید: «گروهی از زنان برای [[بیعت]] با [[رسول خدا]]{{صل}} نزد او رفتیم. وی با ما به شرط آنکه به اجرای فرمان‌های [[قرآن]] از جمله حضور پاکدامنانه و نداشتن روابط [[ناهنجار]] با مردان ملتزم باشیم، بیعت کرد»<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۵.</ref>. [[پیام]] قرآن و [[سیره پیامبر]]{{صل}} این است که حضور [[زن]] در اجتماعات فرهنگی، سیاسی و [[اقتصادی]] الزاماتی دارد که [[رعایت]] [[عفاف]] از جمله آنهاست و موجب [[رشد فرهنگی]] [[خانواده]] و جامعه است.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۳۰۸.</ref>.
+===نظارت بر ناهنجاری دینی (رعایت روابط اسلامی زن و مرد)===
+بر رعایت [[حجاب]] و عفاف زن<ref>{{متن قرآن|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا}} «و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> و رعایت [[مرز]] روابط اسلامی زن و مرد<ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۲۳۳؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۶۷، ح۲۵۰۵۴ ({{متن حدیث|... خَيْرٌ لِلنِّسَاءِ أَنْ لَا يَرَيْنَ الرِّجَالَ وَ لَا يَرَاهُنَّ الرِّجَالُ...}}).</ref> و توجه و نظارت مرد بر آن در [[آموزه‌های دینی]] با تعبیرهای متفاوت تأکید شده است که می‌توان به برخی از آنها اشاره کرد:
+پیامبر{{صل}} با در نظر داشتن [[حجاب]] و [[عفاف]] [[زن]] و [[رعایت]] [[مرز]] روابط [[اسلامی]] زن از اینکه [[محیط کار]] و تحصیل و [[زندگی]] او در معرض دید و ارتباط نامحرمان باشد، منع کرد و فرمود: «آنها را در چنین موردی سکنی ندهید»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۹، ج۶؛ شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۴۴۲، ح۴۵۳۵ ({{متن حدیث|... لَا تُنْزِلُوا نِسَاءَكُمُ الْغُرَفَ}}).</ref>؛ چراکه موضوع حجاب به حوزه [[سلامت]] و [[امنیت خانواده]] ارتباط دارد و مهم‌ترین [[فلسفه]] [[ضرورت]] حجاب امنیت خانواده است که زن و مرد باید [[حریم]] آن را [[حفظ]] کنند.
+از تعبیر {{متن حدیث|لَا تَسْكُنُوا النِّسَاءَ الْغُرَفَ}} برمی‌آید که [[وظیفه]] [[مرد]] نظارت بر [[زنان]] است؛ چنان‌که از [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا}}<ref>«و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> و {{متن قرآن|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ...}}<ref>«و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا.».. سوره نور، آیه ۳۱.</ref> نیز همین نکته برمی‌آید؛ حتی درباره [[راه رفتن]] زنان در اماکن عمومی از قبیل کوچه و خیابان فرمود: «قسمت‌های کنار [[دیوار]] و راه را [[انتخاب]] کنند»<ref>عزیزالله عطاردی قوچانی، مسند الامام الصادق{{ع}}، ج۱۶، ص۱۸۴-۱۸۵، ح۱ ({{متن حدیث|... لَيْسَ لِلنِّسَاءِ مِنْ سَرَوَاتِ الطَّرِيقِ شَيْ‏ءٌ وَ لَكِنَّهَا تَمْشِي فِي جَانِبِ الْحَائِطِ وَ الطَّرِيقِ}}).</ref>. [[امام صادق]]{{ع}} نیز فرمود: «برای زن شایسته نیست که هنگام خروج از [[منزل]] لباسش را چشم‌نواز کند»<ref>عزیزالله عطاردی قوچانی، مسند الامام الصادق{{ع}}، ج۱۶، ص۱۸۴-۱۸۵، ح۳ ({{متن حدیث|... لَا يَنْبَغِي لِلْمَرْأَةِ أَنْ تُجَمِّرَ ثَوْبَهَا إِذَا خَرَجَتْ مِنْ بَيْتِهَا}}).</ref>. این [[آموزه‌ها]] در کل حاکی از وظیفه [[همسران]] در نظارت بر زنان است تا به [[ناهنجاری]] [[دینی]] نینجامد.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۳۰۹.</ref>.
+===مراقبت رفت و آمدهای بیرونی===
+[[مرز]] [[نیکی]] مرد به [[همسر]] آن است که به نیازهای [[واقعی]] و اصیل وی توجه کند و زمینه [[رفاه]] و [[آسایش]] او را شایسته و عزتمندانه فراهم آورد. [[آموزه‌های دینی]] در این زمینه نیز در پی [[حفظ کرامت انسانی]] [[زن]] و مرد است و در راهکارهای ارائه‌شده‌اش در این باره نگاهی عزتمندانه و عفیفانه دارد و رویکردش به زن به اقتضای [[خلقت]] و لطافت او لطیفانه و متناسب با اوست. [[حضرت فاطمه]] [[برترین]] و [[داناترین]] زن [[نظام آفرینش]]<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب{{ع}}، ج۳، ص۳۲۳؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۳۷، ص۴۸ ({{متن حدیث|... فَكَانَتْ فَاطِمَةَ جَاءَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} وَ أَقْعَدَهَا خَلْفَهُ... اللَّهُمَّ هَذِهِ نِسَائِي أَفْضَلُ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ}}).</ref> با نگاهی تخصصی و [[روان‌شناختی]] درباره زن فرمود: «بهترین حالت برای زن آن است که به دور از نگاه به [[نامحرم]] و نگاه نامحرم به او به سر برد»<ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۲۳۳؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج۱، ص۴۶۶ ({{متن حدیث|... خَيْرٌ لِلنِّسَاءِ أَنْ لَا يَرَيْنَ الرِّجَالَ وَ لَا يَرَاهُنَّ الرِّجَالُ...}}).</ref>. نیز [[امام کاظم]]{{ع}} درباره تردد زن در اماکن عمومی و کوچه و خیابان توصیه می‌کند از گوشه و نه قسمت میانی آن باشد<ref>شیخ [[صدوق]]، کتاب [[من لا یحضره الفقیه]]، ج۳، ص۵۶۱، ح۴۹۲۷ ({{متن حدیث|... لَا يَنْبَغِي لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَمْشِيَ فِي وَسَطِ الطَّرِيقِ وَ لَكِنَّهَا تَمْشِي إِلَى جَانِبِ الْحَائِطِ}}).</ref>. اینها برای این است که [[کرامت]] و [[عفت زن]] در [[روابط اجتماعی]] [[حفظ]] شود؛ از این‌رو در [[زندگی]] مشترک زن و مرد، رفت و آمدهای بیرونی زن به سبب آسیب‌هایی که زن را [[تهدید]] می‌کند، باید با [[هماهنگی]] و [[مراقبت]] و [[حمایت]] مرد باشد تا [[حرمت]] زن تأمین شود از سوی دیگر این هماهنگی عنوان [[حق]] مرد لحاظ شده است.
+در این باره [[روایات]] بسیاری در [[منابع شیعه]] و [[اهل سنت]] آمده که به یک نمونه بسنده می‌شود: برابر با نقلی، زنی از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[حقوق]] مرد بر همسرش پرسید. آن حضرت هماهنگی [[زن]] با شوهر در خروج از [[منزل]] را یکی از آنها دانست<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۰۷، ح۱ ({{متن حدیث|... يَا رَسُولَ اللَّهِ! مَا حَقُّ الزَّوْجِ عَلَى الْمَرْأَةِ؟ قَالَ:... وَ لَا تَخْرُجَ مِنْ بَيْتِهَا إِلَّا بِإِذْنِهِ...}}).</ref>. همان حضرت به زنی که بدون هماهنگی با شوهرش می‌خواست به [[عیادت]] پدر بیمارش برود و از ایشان [[اجازه]] خواست، [[رخصت]] نداد و پدر مرد؛ ولی [[پیامبر]]{{صل}} به آن زن فرمود: «این اقدام تو مایه [[آمرزش]] تو و پدرت شده است»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۱۳، ح۱ ({{متن حدیث|أَنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكِ وَ لِأَبِيكِ بِطَاعَتِكِ لِزَوْجِكِ}}).</ref>.
+====[[الزامات]] رفت و آمد و پیامد آن====
+البته حضور زن در اماکن عمومی با هماهنگی همسرش نیز الزاماتی دارد که از جمله آنها [[رعایت]] [[احکام اسلام]] در [[پوشش]] و نگاه است که در [[فقه]] بیان شده<ref>ر.ک: روح‌الله خمینی، تحریرالوسیله، ج۲، ص۲۳۱-۲۳۴، کتاب النکاح، مسئله ۱۸-۲۹.</ref> و لحاظ آن برای [[حفظ]] [[عفاف]] زن در [[روابط اجتماعی]] است، هرچند خود به آن [[ناآگاه]] یا بی‌توجه باشد گاهی امکان دارد بر پایه عواملی زن نخواهد یا نتواند آن الزامات را رعایت کند. در چنین وضعیتی، [[دین]] تأکید می‌کند زن در آن اماکن حضور نیابد و این نیز به سبب این است که [[حریم]] و حیای زن از این راه حفظ می‌شود و [[محبوب خدا]] می‌گردد. پیامبر{{صل}} فرمود: «فرد باحیا و [[بردبار]] و [[پاکدامن]] محبوب خداست؛ چنان‌که شخص [[بزهکار]] بی‌حیا مبغوض خداست»<ref>محمد بن حسن فتال، روضة الواعظین، ج۲، ص۳۸۱ ({{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْحَيِيَّ الْحَلِيمَ الْغَنِيَّ الْمُتَعَفِّفَ وَ يُبْغِضُ الْبَذِيَّ الْفَاحِشَ السَّائِلَ الْمُلْحِفَ}}).</ref>.
+پس هر وضعیت و [[رفتاری]] که ممکن است زمینه‌ساز [[بی‌حرمتی]] و شکسته شدن عفاف زن شود، ممنوع است، چه از سوی زن باشد و چه شوهر. پیامبر{{صل}} در این باره فرمود: مردی که از همسرش [[پیروی]] کند، [[خدا]] او را به چهره در در [[آتش]] افکند. [[امیرمؤمنان]]{{ع}} پرسید: این پیروی چیست؟ آن حضرت فرمود: به همسرش اجازه دهد]بدون رعایت پوشش درست[به اماکن عمومی مانند عروسی‌ها، سوگواری‌ها و]پارک‌ها] برود یا اجازه دهد [[لباس]] نازک بپوشد<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۶۲ ({{متن حدیث|... يَا عَلِيُّ! مَنْ أَطَاعَ امْرَأَتَهُ أَكَبَّهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى وَجْهِهِ فِي النَّارِ، فَقَالَ عَلِيٌّ{{ع}}: وَ مَا تِلْكَ الطَّاعَةُ؟ قَالَ: يَأْذَنُ لَهَا فِي الذَّهَابِ إِلَى الْحَمَّامَاتِ وَ الْعُرُسَاتِ وَ النَّائِحَاتِ وَ لُبْسِ الثِّيَابِ الرِّقَاقِ}}).</ref> و این پیروی مرد از [[همسر]] مایه فرود آمدن [[بلا]] بر آنان است<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۳۱۱ ({{متن حدیث|إِذَا عَمِلَتْ أُمَّتِي خَمْسَ عَشْرَةَ خَصْلَةً حَلَّ بِهِمُ الْبَلَاءُ... أَطَاعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ...}}).</ref>.
+ایشان در سخنی دیگر فرمود: «هرگاه زنی در حالی که [[آرایش]] کرده و [[معطر]] است از خانه‌اش خارج شود و شوهرش از این عمل او [[خشنود]] باشد، برای آن شوهر در برابر هر قدمی که آن [[زن]] برمی‌دارد، خانه‌ای از [[آتش]] ساخته می‌شود. پس زن‌هایتان را از [[رفتاری]] این‌چنین که بلندپروازانه است، بازدارید]و عرصهساز [[رفتار]] نابجا برای آنان نباشید[. به [[راستی]] این کارهای آنها [[پشیمانی]] دارد و [[کیفر]] آن آتش است و بازداری آنان از رفتاری غیرعفیفانه و بی‌پروا [[خشنودی خدا]] و ورود بی‌حساب به [[بهشت]] را در پی دارد. [[وصیت]] مرا درباره [[زن‌ها]] [[حفظ]] کنید تا از [[دشواری]] [[حساب]]]نزد [[خدا]]] [[نجات]] یابید و هر که وصیت مرا حفظ نکند، نزد خدا حال بسیار [[بدی]] خواهد داشت»<ref>محمد بن محمد شعیری، جامع الاخبار، ص۱۵۸ ({{متن حدیث|وَ الْمَرْأَةُ إِذَا خَرَجَتْ مِنْ بَابِ دَارِهَا مُتَزَيِّنَةً مُتَعَطِّرَةً وَ الزَّوْجُ بِذَاكَ رَاضٍ بُنِيَ لِزَوْجِهَا بِكُلِّ قَدَمٍ بَيْتٌ فِي النَّارِ، فَقَصِّرُوا أَجْنِحَةَ نِسَائِكُمْ وَ لَا تُطَوِّلُوهَا فَإِنَّ فِي تَطْوِيلِ أَجْنِحَتِهَا نَدَامَةً وَ جَزَاؤُهَا النَّارُ وَ فِي قَصْرِ أَجْنِحَتِهَا رِضًا وَ سُرُورٌ وَ دُخُولُ الْجَنَّةِ بِغَيْرِ حِسَابٍ احْفَظُوا وَصِيَّتِي فِي أَمْرِ نِسَائِكُمْ حَتَّى تَنْجُوا مِنْ شِدَّةِ الْحِسَابِ وَ مَنْ لَمْ يَحْفَظْ وَصِيَّتِي فَمَا أَسْوَأَ حَالَهُ بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَعَالَى}}).</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۳۱۰.</ref>.
+====چرایی مراقبت====
+مراقبت مرد و [[هماهنگی]] زن با شوهر در خروج از [[منزل]] به فرموده [[رسول خدا]] از [[حقوق]] مرد بر همسر است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۰۷، ح۱.</ref>؛ چنان‌که اسکان زن در مکانی که در معرض دید نامحرمان نباشد، از [[حقوق زن]] بر مرد است<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۴۴۳، ح۴۵۳۵.</ref> و این دو نکته به تفصیل در [[فقه]] بررسی شده است و [[راز]] آن به سخن [[حضرت فاطمه]] بازمی‌گردد که فرمود: «بهترین حالت برای زن آن است که به دور از نگاه به [[نامحرم]] و نگاه نامحرم به او به سر برد»<ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۲۳۳؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج۱، ص۴۶۶.</ref>. این گفتار از [[کلام]] [[خالق]] [[حکیم]] ریشه می‌گیرد که فرمود [[زندگی]] مشترک زن و مرد بر محور [[آسایش]] و [[آرامش]] بنیان نهاده شد<ref>{{متن قرآن|لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً}} «تا کنار آنان آرامش یابید و میان شما دلبستگی پایدار و مهر پدید آورد» سوره روم، آیه ۲۱.</ref>. فضای به دور از معرض دید نامحرمان مایه آرامش زن و [[امنیت]] خاطر مرد است و به تعبیر [[امام صادق]]{{ع}} مایه [[پاکی]] و [[پاکیزگی]] آن دو است<ref>عزیزالله عطاردی قوچانی، مسند الإمام الصادق{{ع}}، ج۱۶، ص۲۰۵، ح۳ ({{متن حدیث|مَا اعْتَصَمَ أَحَدٌ بِمِثْلِ مَا اعْتَصَمَ بِغَضِّ الْبَصَرِ...}}).</ref>. به همین دلیل است که وقتی مردی نابینا به [[منزل]] [[فاطمه]] آمده بود، آن حضرت [[حجاب]] به بر کرد. [[پیامبر]]{{صل}} گفت: او که نابیناست. فاطمه پاسخ داد: او نابیناست؛ ولی من بینایم. وانگهی او بویایی دارد. پیامبر{{صل}} فرمود: [[شهادت]] می‌دهم که پاره تن [[منی]]<ref>ابوحنیفه نعمان بن محمد مغربی، دعائم الإسلام، ج۲، ص۲۱۴، ح۷۹۲ ({{متن حدیث|... إِنْ لَمْ يَكُنْ يَرَانِي فَإِنِّي أَرَاهُ وَ هُوَ يَشَمُّ الرِّيحَ...}}).</ref>.
+به نقل معتبر [[کلینی]] از [[امیرمؤمنان]]{{ع}}، آن حضرت به [[مردم عراق]] درباره تردد فراوان زنانشان در اماکن عمومی و کوچه و خیابان هشدار داد و آنان را به [[مراقبت]] در این کار واداشت و چنین فرمود: «اطلاع یافتم که زنانتان در تردد خیابانی به گونه‌ای [[حرکت]] می‌کنند که از مردان اجتناب نمی‌کنند. چرا [[حیا]] نمی‌کنید؟»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۳۷، ح۶ ({{متن حدیث|... يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ نُبِّئْتُ أَنَّ نِسَاءَكُمْ يُدَافِعْنَ الرِّجَالَ فِي الطَّرِيقِ أَ مَا تَسْتَحْيُونَ}}) (با سند موثق).</ref> امام صادق{{ع}} نیز درباره نوع [[پوشش زن]] در برابر [[نامحرم]] فرمود: «بر [[زن]] [[مسلمان]] روا نیست به گونه‌ای [[لباس]] بپوشد که لباس او پاره‌ای از سر و گردن و پیکر او را [[پوشش]] ندهد»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۳، ص۳۹۶، ح۱۴ ({{متن حدیث|لَا يَصْلُحُ لِلْمَرْأَةِ الْمُسْلِمَةِ أَنْ تَلْبَسَ مِنَ الْخُمُرِ وَ الدُّرُوعِ مَا لَا يُوَارِي شَيْئاً}}).</ref>. نیز فرمود: «در لباس نازک و مُصقّل [[نماز]] نخوانید»<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۲، ص۲۱۴، ح۴۵-۴۶ ({{متن حدیث|لَا تُصَلِّ فِيمَا شَفَّ أَوْ صَفَّ يَعْنِي الثَّوْبَ الْمُصَقَّلَ}}).</ref>. لباس مصقل لباسی است که به جهت تنگ بودن حجم بدن را نشان می‌دهد<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۸، ص۱۸۷.</ref>. [[سیدالشهدا]] هم پوشش تنگ و چسبان را که حجم بدن را نمایان کند، مایه [[خواری]] [[آدمی]] و بی‌اعتباری دانست<ref>{{متن حدیث|فَأُتِيَ بِتُبَّانٍ، فَقَالَ: لَا، ذَاكَ لِبَاسُ مَنْ ضُرِبَتْ عَلَيْهِ الذِّلَّةُ}} (محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۲۴۵؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۷، جزء ۱۴، ص۲۱۵؛ ابن طاووس، الملهوف، ص۱۲۱).</ref>.
+در این [[روایات]]، برنامه [[مراقبت]] از رفت و آمدهای [[زنان]] در میان نامحرمان بیان شده است. در [[حقیقت]] مقصود این است که مرد در [[هماهنگی]] خواسته‌های همسرش با [[آموزه‌های دین]] باید [[تدبیر]] کند و در هر موردی که ناهماهنگی می‌بیند، به او کمک کند و [[آگاهی]] مناسب ببخشد تا با [[خردورزی]] دوجانبه [[زندگی]] به سامان شود و به [[آرامش]] بینجامد، نه آنکه از سر بی‌تدبیری اقدامی کنند که [[نافرمانی]] [[الهی]] را در پی داشته باشد؛ چنان‌که امام صادق{{ع}} [[همسر]] خود [[ام‌اسماعیل]] را در [[سفر حج]] - که حضور در اماکن عمومی است - به همراه برد و او در امور مربوط به بیرون از [[منزل]] با [[امام]] هماهنگی داشت<ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۱، ص۱۳۴؛ محمدتقی تستری، رسالة فی التواریخ النبی و الآل، ص۷۴.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۳۱۳.</ref>.
+====پاسخ به یک شبهه====
+ممکن است برخی [[خیال]] و شبهه کنند که [[حجاب]] برای زن محدودیت و حصاری است که [[وابستگی]] به شوهر و [[خانواده]] برای او ایجاد کرده است؛ بنابراین حجاب نشانه [[ضعف]] و محدودیت [[زن]] و مانع او برای حضور در اجتماعات است.
+پاسخ این شبهه این است که اولاً [[فلسفه]] حجاب و [[عفاف]] [[پاکی]] [[نسل]]، [[صمیمیت]] [[خانوادگی]] و جلوگیری از [[طلاق]]، [[آرامش روح]] افراد، عدم مانع برای [[فعالیت‌های اجتماعی]]، [[کرامت]] و [[احترام]] و [[عزت]] زن و تلطیف [[غریزه]] ([[عشق]]) است<ref>مرتضی مطهری، یادداشت‌های استاد مطهری، ج۳، ص۱۸۷.</ref>. پس حجاب مصونیت است، نه محدودیت، بنابراین زن با [[حفظ]] حجاب برای حضور در اجتماعات و شغل‌های [[اجتماعی]] متناسب مصونیت پیدا می‌کند.
+ثانیاً در [[بینش]] [[قرآن کریم]]، حجاب زن حقی [[الهی]] است؛ یعنی در [[اسلام]] [[حرمت]] و حیثیت زن به عنوان [[حق‌الله]] مطرح است و اختصاصی به خود زن، شوهر، پدر، مادر، [[برادر]]، [[فرزندان]] و [[خویشان]] او ندارد تا همگی به بی‌حجابی [[رضایت]] بدهند. اگر همه اینها به [[بی‌حرمتی]] زن رضایت دهند، قرآن کریم [[راضی]] نخواهد بود. از اینکه [[قرآن]] می‌گوید [[حد الهی]] را در مورد [[آلودگی]] هر گروهی اگرچه راضی به آن باشند، باید [[اجرا]] کرد<ref>{{متن قرآن|الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ وَلَا تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ}} «به هر یک از زن و مرد زناکار صد تازیانه بزنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید نباید در دین خداوند بخشایشی بر آن دو به شما دست دهد» سوره نور، آیه ۲.</ref>، معلوم می‌شود [[عصمت]] و [[عفت زن]] حق‌الله است و به احدی ارتباط ندارد. در نتیجه همه اعضای [[خانواده]] و [[جامعه]] به ویژه خود زن [[امانتدار]] [[امانت الهی]] و حق‌الله هستند؛ چون این [[مقام]] و حرمت و حیثیت را [[خدای بزرگ]] به زن عطا کرده و فرموده است این [[حق]] مرا به عنوان [[امانت]] حفظ کن<ref>{{متن قرآن|يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ}} «دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند» سوره نور، آیه ۳۱.</ref>. پس احدی حق ندارد بگوید من به [[حرمت]] نداشتن و [[حجاب]] نداشتن [[زن]] رضایت دادم.
+رازش این است که اولاً [[قرآن کریم]] [[فلسفه]] [[ضرورت]] حجاب را با تعبیر {{متن قرآن|ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ}}<ref>«این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> بیان فرموده است؛ یعنی چون [[زنان]] تجسم حرمت و [[عفاف]] جامعه‌اند و [[احترام]] دارند، [[خدا]] حجاب را برای آنان لازم دانسته تا آشکار نشوند و [[اذیت]] و آسیبی به آنان نرسد؛ ثانیاً خدای والا زن را با [[سرمایه]] [[عاطفه]] آفرید و او را پایه اصلی [[رأفت]] [[خانواده]] قرار داد تا [[آموزگار]] [[مهربانی]] باشد و [[پیام]] عاطفه بیاورد. اگر او این درس [[رقت]] و عاطفه را رها کند و در پی [[غریزه]] و [[شهوت]] باشد، به فسادی [[مبتلا]] می‌شود که کانون خانواده را فرومی‌ریزد<ref>ر.ک: عبدالله جوادی آملی، زن در آینه جلال و جمال، ص۴۳۸-۴۳۹.</ref>. [[پیامبر]]{{صل}} برای [[پیشگیری]] از این حالت از زنان [[پیمان]] گرفت که با نامحرمان پنهانی نشست و برخاست نکنند<ref>عزیزالله عطاردی قوچانی، مسند الامام الصادق{{ع}}، ج۱۶، ص۱۸۵، ح۶ ({{متن حدیث|... مِنَ الْبَيْعَةِ عَلَى النِّسَاءِ أَنْ لَا يَحْتَبِينَ وَ لَا يَقْعُدْنَ مَعَ الرِّجَالِ فِي الْخَلَاءِ}}).</ref> و افزودند: «زنی که خود را برای حضور نزد [[نامحرم]] [[آرایش]] کند، تا بازگشت به [[خانه]] مورد [[لعنت]] است»<ref>عزیزالله عطاردی قوچانی، مسند الامام الصادق{{ع}}، ج۱۶، ص۱۸۵، ح۲ ({{متن حدیث|أَيُّ امْرَأَةٍ تَطَيَّبَتْ ثُمَّ خَرَجَتْ مِنْ بَيْتِهَا فَهِيَ تُلْعَنُ حَتَّى تَرْجِعَ‏ إِلَى بَيْتِهَا مَتَى مَا رَجَعَتْ}}).</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۳۱۵.</ref>.
+===تکریم خویشاوندان و دوستان===
+خویشاوندان و دوستان به لحاظ [[پیوند عاطفی]] با یکدیگر به موضع‌گیری مثبت و منفی در قبال هم حساس‌اند؛ از این‌رو بازخوردهای مثبت و [[ابراز محبت]] درباره آنان بسیار مهم و سازنده است و در [[تحکیم]] پیوند [[خانوادگی]] نقشی اساسی دارد. هر یک از زن و مرد باید توجه کند که [[همسر]] وی با خانواده خود رابطه‌ای [[عاطفی]] و محبت‌آمیز دارد. زمانی که زن یا مرد به همسرش از علاقه به مادر یا [[خویشان]] او بگوید، همسر نیز بعدها این علاقه و [[دوستی]] و [[محبت]] را به مادر یا خویشان وی نشان می‌دهد و این مایه بهتر شدن شرایط [[خانواده‌ها]] و ارتباط آنها با یکدیگر خواهد شد. اینکه پیامبر{{صل}} یکی از [[حقوق فرزندان]] بر پدر را [[احترام به مادر]] او دانسته است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۹.</ref>، می‌تواند در همین جهت باشد؛ چراکه احترام به مادر گستره‌ای وسیع دارد که تکریم خویشاوندان مادر نیز در آن جای دارد.
+این نکته در [[سیره امامان]] [[مشاهده]] می‌شود؛ برای نمونه [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نزد یکی از همسرانش رفت و دید برخی [[زنان]] [[خاندان]] او نزد وی حضور دارند. حضرت با [[خرسندی]] پرسید: تا کنون از آنان [[پذیرایی]] کرده‌ای؟ گفت: نه. آن حضرت بلافاصله مبلغی به او پراخت تا انگوری خرید و نزد آنان گذاشت و حضرت تعارفشان کرد؛ ولی آنان [[حیا]] می‌کردند. حضرت از آن انگور برداشت تا آنان نیز استفاده کنند<ref>احمد بن محمد بن خالد برقی، المحاسن، ج۲، ص۵۴۷، ح۸۶۵ ({{متن حدیث|... قَالَ: دَخَلَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} عَلَى امْرَأَتِهِ الْعَامِرِيَّةِ وَ عِنْدَهَا نِسْوَةٌ مِنْ أَهْلِهَا فَقَالَ: هَلْ زَوَّدْتِهِنَّ بَعْدُ. قَالَ قَالَتْ: وَ اللَّهِ مَا أَطْعَمْتُهُنَّ شَيْئاً قَالَ: فَأَخْرَجَ دِرْهَماً مِنْ حُجْزَتِهِ فَقَالَ: اشْتَرُوا بِهَذَا عِنَباً، فَجِي‏ءَ بِهِ، فَقَالَ: أَطْعِمْنَ، فَكَأَنَّهُنَّ اسْتَحْيَيْنَ مِنْهُ قَالَ: فَأَخَذَ عُنْقُوداً بِيَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى وَحْدَهُ فَأَكَلَهُ}}).</ref>.
+از [[امام حسین]]{{ع}} نیز شعری درباره [[رباب]] آمده که از علاقه [[امام]] به خویشان رباب حکایت می‌کند و مضمون آن چنین است: من به خاطر دوستی رباب، زُبد، نَثل و تمام بنورباب را دوست دارم؛ چنان‌که دایی‌های او از خاندان لام، همه را دوست دارم؛ همچنین تمام بنوجناب را که مایه خرسندی من شده‌اند<ref>محمد مرتضی زبیدی، تاج العروس، ج۲، ص۱۰؛ سید محسن امین عاملی، اعیان الشیعه، ج۶، ص۴۴۹. ابوالفرج از قول ابن عبده آورده است که رباب از خاندان حارثه، فرزند اوس بن حارثة بن لام الطایی بوده است (مقاتل الطالبین، ص۹۴). ظاهراً مقصود از آل لام همین خانواده است.
+{{عربی|أُحِبُّ لِحُبِّهَا زَيْداً جَمِيعاً *** وَ نَتْلَةَ كُلَّهَا وَ بَنِي الرَّبَابِ
+وَ أَخْوَالاً لَهَا مِنْ آلِ لأْمٍ *** أُحِبُّهُمُ وَ طُرَّ بَنِي جَنَابِ}}</ref>.
+گفتنی است باید تلاش کرد مانع گارد گرفتن خانواده [[همسر]] نسبت به خود شد و از ایجاد [[تنش]] میان خود و خانواده همسر دوری کرد؛ حتی اگر گله‌ای در میان باشد از اظهار آن باید [[پرهیز]] کرد یا نزد کسی بیان کرد که بتواند آن را برطرف کند و نباید هر [[زمان]] و هرجا به ویژه نزد [[کودکان]] بیان شود؛ زیرا بر پایه این سخن [[امام صادق]]{{ع}}، هر سخنی که از دو لب یا دو نفر بگذرد، افشا شود<ref>ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، ص۳۶۸ ({{متن حدیث|... كُلُّ حَدِيثٍ جَاوَزَ اثْنَيْنِ فَاشٍ}}).</ref>. بازگویی مسائل مختلف درباره خانواده همسر در حضور افراد و کودکان نیز موجب انتقال آنها به دیگران و احتمال پیدایش چالش و تنش است؛ از این‌رو [[همسران]] به ویژه [[زنان]] به جهت لطافت روانی آنان شایسته [[رازداری]] بیشترند تا هر سخنی را اظهار نکنند و این مطلب را به [[فرزندان]] نیز بیاموزند. همسران نباید فراموش کنند زمانی خواهد رسید که اختلاف‌های آنان با مادرشوهر یا مادرزن تمام خواهد شد و نباید پل‌های پشت سرشان را خراب کنند؛ زیرا گذر زمان بسیاری از تنش‌ها را از میان برمی‌دارد.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۳۱۷.</ref>.
 == منابع ==