دحوالارض در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۳۰: خط ۳۰:
به گفته برخی "طحو" در اصل "دحو" بوده و در ادبیات عرب تبدیل "دال" به "طاء" متداول است<ref>لسان العرب، ج ۸، ص ۱۳۲، «طحا»؛ التفسیر الکبیر، ج ۳۱، ص ۱۷۶.</ref>. گفتنی است بر اساس یافته‌های [[علوم]] نو، سطح [[زمین]] پس از خلقتِ آن، دگرگونی‌های مختلفی داشته و سرانجام بر اثر باران‌های سیلابی از آب پر شده است. به تدریج، این آب‌ها به طرف پستی‌ها و گودال‌ها سرازیر گشته و خشکی‌ها سر بر آوردند و روز به روز گسترده‌تر شدند، تا زمین به وضع کنونی در آمد. این دگرگونی‌ها زمین را برای [[زندگی]] آماده کردند<ref> نمونه، ج ۲۶، ص ۱۰۱؛ ج۲۷، ص ۴۳؛ التحقیق، ج ۳، ص ۱۷۲، «دحی».</ref>.
به گفته برخی "طحو" در اصل "دحو" بوده و در ادبیات عرب تبدیل "دال" به "طاء" متداول است<ref>لسان العرب، ج ۸، ص ۱۳۲، «طحا»؛ التفسیر الکبیر، ج ۳۱، ص ۱۷۶.</ref>. گفتنی است بر اساس یافته‌های [[علوم]] نو، سطح [[زمین]] پس از خلقتِ آن، دگرگونی‌های مختلفی داشته و سرانجام بر اثر باران‌های سیلابی از آب پر شده است. به تدریج، این آب‌ها به طرف پستی‌ها و گودال‌ها سرازیر گشته و خشکی‌ها سر بر آوردند و روز به روز گسترده‌تر شدند، تا زمین به وضع کنونی در آمد. این دگرگونی‌ها زمین را برای [[زندگی]] آماده کردند<ref> نمونه، ج ۲۶، ص ۱۰۱؛ ج۲۷، ص ۴۳؛ التحقیق، ج ۳، ص ۱۷۲، «دحی».</ref>.


برخی بر اساس [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref> [[خانه کعبه]] را وسط زمین و نخستین مکان روی آن دانسته‌اند که روی آب ظاهر شده و گسترش زمین از زیر آن بوده است و آیه یاد شده را نیز اشاره به [[دحو الارض]] دانسته<ref>مجمع البیان، ج۲، ص ۷۹۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۸، ص ۲۹۹؛ البحر المحیط، ج ۳، ص ۲۶۷.</ref>، چنان‌که برخی از {{متن قرآن| أُمَّ الْقُرَى}} [[خواندن]] [[مکه]] در [[آیات]] {{متن قرآن|وَهَذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَهُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ}}<ref>«و این کتاب خجسته‌ای است که آن را فرو فرستاده‌ایم، آنچه را پیش از آن بوده است راست می‌شمارد و تا (مردم) «مادر شهر» (مکّه) و مردم پیرامون آن را بیم‌دهی و مؤمنان به جهان واپسین، بدان ایمان می‌آورند و بر نماز خویش، نگهداشت دارند» سوره انعام، آیه ۹۲.</ref>، {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَتُنْذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ لَا رَيْبَ فِيهِ فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ}}<ref>«و بدین‌گونه ما به تو قرآنی عربی وحی کردیم تا (مردم) امّ القری و پیرامون آن را بیم دهی و (نیز) از روز گرد آمدن (همگان در رستخیز) که تردیدی در آن نیست بیم دهی» سوره شوری، آیه ۷.</ref>، مرکزیت [[کعبه]] برای گسترش [[زمین]] را برداشت کرده‌اند<ref>تفسیر سمرقندی، ج ۱، ص ۴۶۷؛ التبیان، ج ۴، ص ۲۰۱.</ref>. آیه {{متن قرآن|مَدَّ}} در [[آیه]] {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«و اوست که زمین را گسترد و در آن کوه‌ها و رودهایی نهاد و از هر میوه در آن جفتی دوگانه برآورد؛ شب را با روز فرا می‌پوشد، بی‌گمان در آن (کار) نشانه‌هایی برای گروهی است که می‌اندیشند» سوره رعد، آیه ۳.</ref> و {{متن قرآن|وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ}}<ref>«و زمین را گستراندیم و در آن کوه‌های پابرجا درافکندیم و در آن از هر چیز سنجیده‌ای رویاندیم» سوره حجر، آیه ۱۹.</ref>؛ {{متن قرآن|وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ}}<ref>«و زمین را گستردیم و در آن کوهسارهایی گماردیم و در آن از هر گونه زیبا گیاهی رویاندیم» سوره ق، آیه ۷.</ref>، به معنای گسترش زمین از مکان کعبه پس از بیرون آوردن آن از زیر آب است<ref>تفسیر مقاتل، ج ۲، ص ۱۶۷؛ تفسیر سمرقندی، ج ۲، ص ۲۱۶؛ روض الجنان، ج ۱۱، ص ۱۸۰.</ref>.
برخی بر اساس [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref> [[خانه کعبه]] را وسط زمین و نخستین مکان روی آن دانسته‌اند که روی آب ظاهر شده و گسترش زمین از زیر آن بوده است و آیه یاد شده را نیز اشاره به [[دحو الارض]] دانسته<ref>مجمع البیان، ج۲، ص ۷۹۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۸، ص ۲۹۹؛ البحر المحیط، ج ۳، ص ۲۶۷.</ref>، چنان‌که برخی از {{متن قرآن| أُمَّ الْقُرَى}} خواندن [[مکه]] در [[آیات]] {{متن قرآن|وَهَذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَهُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ}}<ref>«و این کتاب خجسته‌ای است که آن را فرو فرستاده‌ایم، آنچه را پیش از آن بوده است راست می‌شمارد و تا (مردم) «مادر شهر» (مکّه) و مردم پیرامون آن را بیم‌دهی و مؤمنان به جهان واپسین، بدان ایمان می‌آورند و بر نماز خویش، نگهداشت دارند» سوره انعام، آیه ۹۲.</ref>، {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَتُنْذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ لَا رَيْبَ فِيهِ فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ}}<ref>«و بدین‌گونه ما به تو قرآنی عربی وحی کردیم تا (مردم) امّ القری و پیرامون آن را بیم دهی و (نیز) از روز گرد آمدن (همگان در رستخیز) که تردیدی در آن نیست بیم دهی» سوره شوری، آیه ۷.</ref>، مرکزیت [[کعبه]] برای گسترش [[زمین]] را برداشت کرده‌اند<ref>تفسیر سمرقندی، ج ۱، ص ۴۶۷؛ التبیان، ج ۴، ص ۲۰۱.</ref>. آیه {{متن قرآن|مَدَّ}} در [[آیه]] {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«و اوست که زمین را گسترد و در آن کوه‌ها و رودهایی نهاد و از هر میوه در آن جفتی دوگانه برآورد؛ شب را با روز فرا می‌پوشد، بی‌گمان در آن (کار) نشانه‌هایی برای گروهی است که می‌اندیشند» سوره رعد، آیه ۳.</ref> و {{متن قرآن|وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ}}<ref>«و زمین را گستراندیم و در آن کوه‌های پابرجا درافکندیم و در آن از هر چیز سنجیده‌ای رویاندیم» سوره حجر، آیه ۱۹.</ref>؛ {{متن قرآن|وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ}}<ref>«و زمین را گستردیم و در آن کوهسارهایی گماردیم و در آن از هر گونه زیبا گیاهی رویاندیم» سوره ق، آیه ۷.</ref>، به معنای گسترش زمین از مکان کعبه پس از بیرون آوردن آن از زیر آب است<ref>تفسیر مقاتل، ج ۲، ص ۱۶۷؛ تفسیر سمرقندی، ج ۲، ص ۲۱۶؛ روض الجنان، ج ۱۱، ص ۱۸۰.</ref>.


[[آیات]] {{متن قرآن|أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءَهَا وَمَرْعَاهَا وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ }}<ref>«از آن، آب و (گیاه) چراگاهش را برون کشید، و کوه‌ها را بر جای فرو کوفت، برای بهره‌وری شما و چارپایان شما» سوره نازعات، آیه ۳۱-۳۳.</ref> درباره بیرون آوردن چشمه‌سارها، چراگاه حیوانات (رویاندن گیاهان) و [[استوار]] کردن زمین و کوه‌ها برای [[زندگی]] جانداران هستند<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۶۵۹.</ref> و به گسترش و آماده شدن زمین برای زندگی اشاره دارند<ref>تفسیر نسنفی، ج ۴، ص ۳۱۵؛ التفسیر الکبیر، ج ۳۱، ص ۴۷؛ تفسیر ابن کثیر، ج۸، ص ۳۱۸.</ref>. از آیاتی نیز که از فرش گسترده بودن [[زمین]]: {{متن قرآن|وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ بِسَاطًا}}<ref>«و خداوند زمین را بستر شما کرد» سوره نوح، آیه ۱۹.</ref> <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۸، ص ۲۴۷؛ تفسیر مراغی، ج ۲۹، ص ۸۶؛ التفسیر الکاشف، ج ۴، ص ۳۷۴.</ref> و هموار بودن آن: {{متن قرآن|وَإِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ}}<ref>«و به زمین که چگونه آن را گسترده‌اند؟» سوره غاشیه، آیه ۲۰.</ref> [[سخن]] می‌گویند، گسترش و آماده شدن زمین برای [[زندگی]] برداشت شده است<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۷۴۵.</ref>. گفتنی است آماده شدن زمین برای زندگی، فرع بر گسترش آن است، از همین رو برخی [[تفاسیر]]، گسترش و آماده شدن را با هم ذکر کرده‌اند<ref> الکشاف، ج ۴، ص ۶۹۷؛ البحر المحیط، ج ۱۰، ص ۴۰۰؛ زبدة التفاسیر، ج ۷، ص ۳۲۶.</ref>.
[[آیات]] {{متن قرآن|أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءَهَا وَمَرْعَاهَا وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ }}<ref>«از آن، آب و (گیاه) چراگاهش را برون کشید، و کوه‌ها را بر جای فرو کوفت، برای بهره‌وری شما و چارپایان شما» سوره نازعات، آیه ۳۱-۳۳.</ref> درباره بیرون آوردن چشمه‌سارها، چراگاه حیوانات (رویاندن گیاهان) و [[استوار]] کردن زمین و کوه‌ها برای [[زندگی]] جانداران هستند<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۶۵۹.</ref> و به گسترش و آماده شدن زمین برای زندگی اشاره دارند<ref>تفسیر نسنفی، ج ۴، ص ۳۱۵؛ التفسیر الکبیر، ج ۳۱، ص ۴۷؛ تفسیر ابن کثیر، ج۸، ص ۳۱۸.</ref>. از آیاتی نیز که از فرش گسترده بودن [[زمین]]: {{متن قرآن|وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ بِسَاطًا}}<ref>«و خداوند زمین را بستر شما کرد» سوره نوح، آیه ۱۹.</ref> <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۸، ص ۲۴۷؛ تفسیر مراغی، ج ۲۹، ص ۸۶؛ التفسیر الکاشف، ج ۴، ص ۳۷۴.</ref> و هموار بودن آن: {{متن قرآن|وَإِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ}}<ref>«و به زمین که چگونه آن را گسترده‌اند؟» سوره غاشیه، آیه ۲۰.</ref> [[سخن]] می‌گویند، گسترش و آماده شدن زمین برای [[زندگی]] برداشت شده است<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۷۴۵.</ref>. گفتنی است آماده شدن زمین برای زندگی، فرع بر گسترش آن است، از همین رو برخی [[تفاسیر]]، گسترش و آماده شدن را با هم ذکر کرده‌اند<ref> الکشاف، ج ۴، ص ۶۹۷؛ البحر المحیط، ج ۱۰، ص ۴۰۰؛ زبدة التفاسیر، ج ۷، ص ۳۲۶.</ref>.
۱۲۹٬۸۰۱

ویرایش