آداب همسرداری: تفاوت میان نسخه‌ها

 
خط ۱۳: خط ۱۳:
به دیگر سخن می‌توان گفت [[آموزه‌های دین]] رابطه مرد با [[همسر]] را همانند رابطه باغبان با گل می‌داند<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۱ ({{متن حدیث|فَإِنَّ الْمَرْأَةَ رَيْحَانَةٌ وَ لَيْسَتْ بِقَهْرَمَانَةٍ}}: زن گل بهاری است، لطیف و آسیب‌پذیر، نه پهلوانی است کارفرما و در هر کار دلیر).</ref>؛ همان‌گونه که باغبان [[وظیفه]] نگهداری از آن را دارد، مرد نیز [[نگهبان]] [[زیبایی]] و لطافت همسرش است و با رسیدگی به موقع و مناسب به او می‌تواند مانع پژمردگی روان او شود. در [[حقیقت]] [[پیام]] تعبیر لطیف {{متن حدیث|الْمَرْأَةُ رَيْحَانَةٌ}} این است که قلمرو خدمت زن و مرد کاملاً تفاوت دارد. این تعبیر کارهای زبر و سنگین را که به بازوان [[قوی]] و استخوان‌بندی توانا نیاز دارد، از آن مردان دانسته و کارهای ظریف را - که با [[آفرینش]] زن هماهنگ است و او را یارای تحمل کارهای [[خشن]] نیست - بر عهده [[زنان]] نهاده است. تعبیر {{متن حدیث|وَ لَيْسَتْ بِقَهْرَمَانَةٍ}} در سخن [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز بر این نکته تأکید می‌کند و به شوهر می‌آموزد که با همسر همانند گل خود چگونه [[رفتار]] کند؛ نیز به وی می‌آموزد که با [[شناخت]] [[هویت]] و [[جایگاه زن]] نباید کار سنگینی بر او عرضه کند و او را در عرصه تماس با نامحرم جای دهد؛ چراکه این گل در این شرایط پژمرده می‌شود. او باید در بوستانی به دور از این شرایط به سر برد تا بتواند انسان‌های تأثیرگذاری همانند [[پیامبر]] بپروراند<ref>ر.ک: عبدالله جوادی آملی، زن در آینه جلال و جمال، ص۴۱۷.</ref>.
به دیگر سخن می‌توان گفت [[آموزه‌های دین]] رابطه مرد با [[همسر]] را همانند رابطه باغبان با گل می‌داند<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۱ ({{متن حدیث|فَإِنَّ الْمَرْأَةَ رَيْحَانَةٌ وَ لَيْسَتْ بِقَهْرَمَانَةٍ}}: زن گل بهاری است، لطیف و آسیب‌پذیر، نه پهلوانی است کارفرما و در هر کار دلیر).</ref>؛ همان‌گونه که باغبان [[وظیفه]] نگهداری از آن را دارد، مرد نیز [[نگهبان]] [[زیبایی]] و لطافت همسرش است و با رسیدگی به موقع و مناسب به او می‌تواند مانع پژمردگی روان او شود. در [[حقیقت]] [[پیام]] تعبیر لطیف {{متن حدیث|الْمَرْأَةُ رَيْحَانَةٌ}} این است که قلمرو خدمت زن و مرد کاملاً تفاوت دارد. این تعبیر کارهای زبر و سنگین را که به بازوان [[قوی]] و استخوان‌بندی توانا نیاز دارد، از آن مردان دانسته و کارهای ظریف را - که با [[آفرینش]] زن هماهنگ است و او را یارای تحمل کارهای [[خشن]] نیست - بر عهده [[زنان]] نهاده است. تعبیر {{متن حدیث|وَ لَيْسَتْ بِقَهْرَمَانَةٍ}} در سخن [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز بر این نکته تأکید می‌کند و به شوهر می‌آموزد که با همسر همانند گل خود چگونه [[رفتار]] کند؛ نیز به وی می‌آموزد که با [[شناخت]] [[هویت]] و [[جایگاه زن]] نباید کار سنگینی بر او عرضه کند و او را در عرصه تماس با نامحرم جای دهد؛ چراکه این گل در این شرایط پژمرده می‌شود. او باید در بوستانی به دور از این شرایط به سر برد تا بتواند انسان‌های تأثیرگذاری همانند [[پیامبر]] بپروراند<ref>ر.ک: عبدالله جوادی آملی، زن در آینه جلال و جمال، ص۴۱۷.</ref>.


رعایت آداب گوناگون [[زندگی]] از قبیل نوع تغذیه و امور بهداشتی در این حسن روابط تأثیرگذار است. رعایت این [[آداب]] در [[رفتار]] [[امامان]] مشاهده می‌شود. آنان در همین زمینه به اموری توجه ویژه داشتند و به آن عمل می‌کردند؛ از قبیل: تهیه مواد غذایی سالم و [[حلال]] و سودمند و کم‌هزینه<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۷۰، ح۳ ({{متن حدیث|كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} يُعْجِبُهُ الدُّبَّاءُ وَ يَلْتَقِطُهُ مِنَ الصَّحْفَةِ}}: تهیه مواد غذایی مانند کدو برای منزل نشانه حسن روابط ایشان با همسر است).</ref>؛ تهیه میوه نو و بهره‌گیری از آن<ref>ابوالعباس مستغفری، طب النبی، ص۲۷؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۵۹، ص۲۹۶ {{متن حدیث|... قَالَ{{صل}}: عَلَيْكُمْ بِالْفَوَاكِهِ فِي إِقْبَالِهَا...}}).</ref>؛ تهیه غذای فصل برای [[خانواده]] که به دیگران نیز [[مصرف]] آن را توصیه می‌کردند<ref>امام رضا{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|كُلِ الْبَارِدَ فِي الصَّيْفِ وَ الْحَارَّ فِي الشِّتَاءِ وَ الْمُعْتَدِلَ فِي الْفَصْلَيْنِ عَلَى قَدْرِ قُوَّتِكَ وَ شَهْوَتِكَ}}: «به اندازه توان و میل خود در تابستان غذای با طبع سرد و در زمستان غذای با طبع گرم و در دو فصل دیگر غذای معتدل بخور». نمی‌توان گفت امام{{ع}} مطلب سودمندی را به دیگران توصیه کند؛ ولی خودش از آن بهره نگیرد؛ چنان‌که امام صادق{{ع}} پس از توصیه افراد به شیوه مدیریت اقتصادی خانواده فرمود: {{متن حدیث|... فَإِنِّي أَقُوتُ بِهِ نَفْسِي وَ عِيَالِي...}}: «من این برنامه را در زندگی خود نیز، اجرا می‌کنم». (محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۱۱، ح۵).</ref>؛ مسواک زدن پیش از [[خواب]] و در میانه و پس از آن به حدی که [[خوف]] ساییده شدن یا ریزش دندان‌ها پدید آید<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۳، ص۲۳؛ حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۳۹ ({{متن حدیث|كَانَ{{صل}} يَسْتَاكُ كُلَّ لَيْلَةٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ...}}).</ref>؛ توجه به بوی خوش و بهره‌گیری فراوان از آن<ref>شیخ صدوق، کتاب الخصال، ص۱۶۵ ({{متن حدیث|حُبِّبَ إِلَيَّ مِنْ دُنْيَاكُمُ... الطِّيبُ...}}).</ref>؛ حمام رفتن و شستشوی بدن<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۹۴، ح۲؛ شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۷، ح۲۴۹ ({{متن حدیث|وَ دَخَلَ الصَّادِقُ{{ع}} الْحَمَّامَ. فَقَالَ لَهُ صَاحِبُ الْحَمَّامِ: نُخْلِيهِ لَكَ؟ فَقَالَ: لَا...}}).</ref>؛ شستشوی موهای سر و صورت با سدر<ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۳۲ ({{متن حدیث|وَ كَانَ{{صل}} إِذَا غَسَلَ رَأْسَهُ وَ لِحْيَتَهُ غَسَلَهُمَا بِالسِّدْرِ}}).</ref>؛ استفاده هفتگی از داروی نظافت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۰۷؛ شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۷، ح۲۵۰، و ص۱۲۰ ({{متن حدیث|... كَانَ [أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}}] يَدْخُلُ فَيَبْدَأُ فَيَطْلِي عَانَتَهُ وَ مَا يَلِيهَا، ثُمَّ يَلُفُّ إِزَارَهُ عَلَى أَطْرَافِ إِحْلِيلِهِ وَ يَدْعُونِي، فَأَطْلِي سَائِرَ جَسَدِهِ...}}).</ref>؛ تهیه وضوخانه (دستشویی) پاکیزه<ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۱۲۶ ({{متن حدیث|مِنْ سَعَادَةِ الْمَرْءِ... نَظَافَةُ مُتَوَضَّاهُ}}).</ref>؛ تهیه دمپایی برای دستشویی و به‌کارگیری آن<ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۱۲۱ ({{متن حدیث|كَانَ [الْإِمَامُ الرِّضَا]{{ع}} يَدْخُلُ الْمُتَوَضَّأَ فِي خُفٍّ صَغِيرٍ}}).</ref>؛ جارو کردن متناوب [[خانه]] و تمیز نگه داشتن آن<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۱۶۹ ({{متن حدیث|كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}}... يَكْنِسُ}}).</ref>؛ استفاده از ابزار بهداشتی و [[آلوده]] نکردن محیط زندگی<ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۱۸۴ (راوی درباره امام رضا{{ع}} می‌گوید: {{متن حدیث|... وَ لَا رَأَيْتُهُ تَفَلَ...}}).</ref>. همه این کارها که در خانه و در ارتباط با [[همسر]] انجام می‌گرفت، از نمونه‌های حسن روابط با همسر و [[رعایت آداب]] آن شمرده می‌شود که در تحکیم روابط همسری نقشی اساسی دارد<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۲۶۲.</ref>.
رعایت آداب گوناگون [[زندگی]] از قبیل نوع تغذیه و امور بهداشتی در این حسن روابط تأثیرگذار است. رعایت این [[آداب]] در [[رفتار]] [[امامان]] مشاهده می‌شود. آنان در همین زمینه به اموری توجه ویژه داشتند و به آن عمل می‌کردند؛ از قبیل: تهیه مواد غذایی سالم و [[حلال]] و سودمند و کم‌هزینه<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۳۷۰، ح۳ ({{متن حدیث|كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} يُعْجِبُهُ الدُّبَّاءُ وَ يَلْتَقِطُهُ مِنَ الصَّحْفَةِ}}: تهیه مواد غذایی مانند کدو برای منزل نشانه حسن روابط ایشان با همسر است).</ref>؛ تهیه میوه نو و بهره‌گیری از آن<ref>ابوالعباس مستغفری، طب النبی، ص۲۷؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۵۹، ص۲۹۶ {{متن حدیث|... قَالَ{{صل}}: عَلَيْكُمْ بِالْفَوَاكِهِ فِي إِقْبَالِهَا...}}).</ref>؛ تهیه غذای فصل برای [[خانواده]] که به دیگران نیز [[مصرف]] آن را توصیه می‌کردند<ref>امام رضا{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|كُلِ الْبَارِدَ فِي الصَّيْفِ وَ الْحَارَّ فِي الشِّتَاءِ وَ الْمُعْتَدِلَ فِي الْفَصْلَيْنِ عَلَى قَدْرِ قُوَّتِكَ وَ شَهْوَتِكَ}}: «به اندازه توان و میل خود در تابستان غذای با طبع سرد و در زمستان غذای با طبع گرم و در دو فصل دیگر غذای معتدل بخور». نمی‌توان گفت امام{{ع}} مطلب سودمندی را به دیگران توصیه کند؛ ولی خودش از آن بهره نگیرد؛ چنان‌که امام صادق{{ع}} پس از توصیه افراد به شیوه مدیریت اقتصادی خانواده فرمود: {{متن حدیث|... فَإِنِّي أَقُوتُ بِهِ نَفْسِي وَ عِيَالِي...}}: «من این برنامه را در زندگی خود نیز، اجرا می‌کنم». (محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۱۱، ح۵).</ref>؛ مسواک زدن پیش از [[خواب]] و در میانه و پس از آن به حدی که [[خوف]] ساییده شدن یا ریزش دندان‌ها پدید آید<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۳، ص۲۳؛ حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۳۹ ({{متن حدیث|كَانَ{{صل}} يَسْتَاكُ كُلَّ لَيْلَةٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ...}}).</ref>؛ توجه به بوی خوش و بهره‌گیری فراوان از آن<ref>شیخ صدوق، کتاب الخصال، ص۱۶۵ ({{متن حدیث|حُبِّبَ إِلَيَّ مِنْ دُنْيَاكُمُ... الطِّيبُ...}}).</ref>؛ حمام رفتن و شستشوی بدن<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۹۴، ح۲؛ شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۷، ح۲۴۹ ({{متن حدیث|وَ دَخَلَ الصَّادِقُ{{ع}} الْحَمَّامَ. فَقَالَ لَهُ صَاحِبُ الْحَمَّامِ: نُخْلِيهِ لَكَ؟ فَقَالَ: لَا...}}).</ref>؛ شستشوی موهای سر و صورت با سدر<ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۳۲ ({{متن حدیث|وَ كَانَ{{صل}} إِذَا غَسَلَ رَأْسَهُ وَ لِحْيَتَهُ غَسَلَهُمَا بِالسِّدْرِ}}).</ref>؛ استفاده هفتگی از داروی نظافت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۰۷؛ شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۱۷، ح۲۵۰، و ص۱۲۰ ({{متن حدیث|... كَانَ [أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}}] يَدْخُلُ فَيَبْدَأُ فَيَطْلِي عَانَتَهُ وَ مَا يَلِيهَا، ثُمَّ يَلُفُّ إِزَارَهُ عَلَى أَطْرَافِ إِحْلِيلِهِ وَ يَدْعُونِي، فَأَطْلِي سَائِرَ جَسَدِهِ...}}).</ref>؛ تهیه وضوخانه (دستشویی) پاکیزه<ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۱۲۶ ({{متن حدیث|مِنْ سَعَادَةِ الْمَرْءِ... نَظَافَةُ مُتَوَضَّاهُ}}).</ref>؛ تهیه دمپایی برای دستشویی و به‌کارگیری آن<ref>حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، ص۱۲۱ ({{متن حدیث|كَانَ [الْإِمَامُ الرِّضَا]{{ع}} يَدْخُلُ الْمُتَوَضَّأَ فِي خُفٍّ صَغِيرٍ}}).</ref>؛ جارو کردن متناوب [[خانه]] و تمیز نگه داشتن آن<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۱۶۹ ({{متن حدیث|كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}}... يَكْنِسُ}}).</ref>؛ استفاده از ابزار بهداشتی و [[آلوده]] نکردن محیط زندگی<ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۱۸۴ (راوی درباره امام رضا{{ع}} می‌گوید: {{متن حدیث|... وَ لَا رَأَيْتُهُ تَفَلَ...}}).</ref>. همه این کارها که در خانه و در ارتباط با [[همسر]] انجام می‌گرفت، از نمونه‌های حسن روابط با همسر و رعایت آداب آن شمرده می‌شود که در تحکیم روابط همسری نقشی اساسی دارد<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۲۶۲.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۱۲۹٬۵۶۷

ویرایش