جنگ پیش‌دستانه: تفاوت میان نسخه‌ها

== حمله پیش‌دستانه به [[دشمن]] ==

[[پیامبر]]{{صل}} خوب می‌دانست که واردساختن ضربه‌ای پیش‌دستانه و غافل‌گیرکننده به دشمن، طوری که ارکان لشکرش را بلرزاند، بنیانش را ویران سازد و سربازانش را متزلزل کند، چه تأثیر روانی عمیقی در [[لشکر]] دشمن به جا می‌گذارد و چگونه روحیه جنگاوری را در میان سربازان آن در هم خواهد [[شکست]]. هراسی که این ضربه سخت و غافل‌گیرکننده بر دشمن چیره می‌سازد، او را وامی‌دارد که یا [[تسلیم]] شود، یا بگریزد و یا در پی [[صلح]] و [[سازش]] برآید.

 

با بررسی [[سیره پیامبر]]{{صل}} در [[غزوه‌ها]] و [[سریه‌ها]]، در‌می‌یابیم حضرت به‌شدت راغب بود که ضربه‌ای سخت در همان آغاز [[نبرد]] به دشمن وارد کند تا زمینه [[پیروزی]] را فراهم سازد و [[جنگ]] را از میدان [[مسلمانان]] به میدان دشمن بکشاند. این شرایط، بر جنگجویان دشمن و [[ملت]] آنان که مشاهده می‌کنند ضربه پیش‌دستانه مسلمانان، چه بر سر سربازانشان آورده است، تأثیر [[روحی]] سنگینی خواهد داشت.

 

 

حضرت در [[نبرد]] با [[بنی‌مصطلق]] نیز از ترفند حمله پیش‌دستانه بهره جست. او در آغاز، [[یاران]] را امر کرد با [[تیراندازی]]، [[دشمن]] را زمین‌گیر کنند. پس از اندک زمانی از اجرای نقشه پیش‌گفته، [[فرمان]] داد [[مسلمانان]]، یک‌پارچه بر [[دشمنان]] حمله ببرند. ثمره این تدابیر، تسلیم‌شدن تمام نیروهای دشمن بود<ref>نک: الطبقات الکبری، ج۲، ص۶٣-۶۴؛ سیره نبوی ابن هشام، ج۲، ص۲۸۹-۲۹۲.</ref>.

 

پیامبر{{صل}} و یارانش در آن هنگامه، با صدای بلند [[تکبیر]] می‌گفتند. و [[شعار]] می‌دادند: «[[الله اکبر]]؛ [[خیبر]] ویران باد. هنگامی که ما در [[سرزمین]] قومی فرود آییم، سرنوشتی شوم برای آن [[قوم]] بیم‌داده‌شده رقم خواهد خورد».

 

پیامبر{{صل}} سپس به تعقیب یهودیان در حال فرار پرداخت، دژهای آنان را در هم کوبید، جنگاوران نامدارشان را هلاک کرد و آنان را در نهایت، با [[خواری]] تمام، تسلیمشان کرد.

 

در غزوه [[فتح مکه]]، پیامبر{{صل}} تصمیم گرفت به [[مکه]] حمله کند. از این‌رو با سپاهی به [[استعداد]] ده‌هزار [[رزمنده]] به‌سوی آن رهسپار شد. هنگامی که سپاه اسلام به [[مکه]] نزدیک شد، حضرت [[فرمان]] داد [[مسلمانان]]، آتش‌هایی برافروزند. این اقدام، [[قریشیان]] را هراسان ساخت و سبب شد فرمانده‌شان، [[ابوسفیان]]، پس از گرفتار شدن در دست مسلمانان، [[تسلیم]] شود. او سپس با روحیه‌ای درهم‌شکسته و پس از دیدن توان مسلمانان و پافشاری آنان بر [[جنگ]]، به‌سوی مکه رهسپار شد و مکیان را به تسلیم‌شدن و دست‌کشیدن از جنگ فرمان داد.

 

در [[غزوه حنین]]، هنگامی که [[پیامبر]]{{صل}} باخبر شد که [[مالک بن عوف]]، [[قبیله هوازن]] را برای جنگ با مسلمانان آماده می‌سازد، بی‌آنکه [[زمان]] را از دست بدهد و برای او مجالی باقی بگذارد، به‌سوی [[هوازن]] حرکت کرد و به آنان در [[خانه]] خود هجوم آورد. این جنگ، با [[پیروزی]] پیامبر{{صل}} پایان یافت.

 

 

در [[سریه موته]]، پیامبر{{صل}}، سه‌هزار سپاهی را به [[فرماندهی]] سه تن از یارانش برای [[نبرد]] با [[مسیحیان]] [[رومی]] و [[عرب]] به [[سرزمین]] آنان اعزام کرد. سپاه اسلام در این جنگ، شمار بسیاری از سربازان [[دشمن]] را هلاک کرد و [[شکیبایی]] سربازان [[اسلام]]، [[دلاوری]] و [[پایداری]] آنان را چنان به رخ دشمن کشید که هرگز آن را فراموش نکنند.

 

 

در [[شعبان]] [[سال هفتم هجری]]، پیامبر{{صل}} [[عمر بن خطاب]] را در رأس سریه‌ای متشکل از سی رزمنده به‌سوی عجز هوازن<ref>عجز هوازن، نام بنی نصر بن معاویه و بنی جشم بن بکر است (پاورقی ترجمه مغازی، ص۵۵٠).</ref> در «[[تربه]]»<ref>تربه، منطقه‌ای بالای مکه در راه نجران و صنعا که فاصله‌اش تا مکه چهار شب است (پاورقی ترجمه مغازی، ص۵۵٠).</ref> فرستاد. او شبانه حرکت می‌کرد و در طول [[روز]] پنهان می‌شد. هنگامی که سربازان هوازن از حرکت سریه عمر [[آگاه]] شدند، از آن منطقه گریختند<ref>نک: الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۷؛ مغازی واقدی، ج۲، ص۷۲۲؛ سیره نبوی ابن کثیر، ج۳، ص۴١٨؛ عیون الاثر، ج۲، ص۴١۵؛ تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص٩٩؛ زاد المعاد، ج۳، ص٣۵٩-٣۶٠؛ شرح المواهب، ج۲، ص٢۴٩.</ref>.

 

در شعبان همان سال، پیامبر{{صل}} سریه دیگری را نیز به فرماندهی [[ابوبکر]] به‌سوی «نجد» اعزام کرد. آنان پس از نماز صبح، بر دشمنان حمله بردند و ضمن کشتن شماری چند، عده‌ای را نیز [[اسیر]] کردند. یکی از [[رزمندگان]] مسلمان در این سریه که نبردی جانانه و درخشان انجام داد، [[سلمة بن اکوع]] بود. او به‌تنهایی هفت تن از سران [[مشرکان]] را کشت و بسیاری از مردان و زنانشان را اسیر کرد و نزد ابوبکر آورد<ref>نک: الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۱۷-۱۱۸؛ مختصر صحیح مسلم، ج۲، ص۶۴، شماره ١١۴۵؛ زاد المعاد، ج۳، ص۳۵۹؛ سیره نبوی ابن کثیر، ج۳، ص۴١٧؛ عیون الاثر، ج۲، ص١۴۶؛ تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۹۹.</ref>.

 

 

در [[شوال]] سال هفتم، به [[پیامبر]]{{صل}} خبر رسید که [[عیینة بن حصن فزاری]]، به گروهی از [[مردمان]] [[قبیله]] «[[غطفان]]» در سرزمین «جناب» [[وعده]] داده است تا آنان را در حمله به مسلمانان [[همراهی]] کند. حضرت نیز سریه‌ای سیصد نفره را به فرماندهی [[بشیر بن سعد انصاری]] به‌سوی‌شان اعزام کرد. آنان بر اساس فرمان پیامبر{{صل}} شبانه حرکت می‌کردند و [[روز]]، پنهان می‌شدند تا به منطقه «[[دشمن]]» رسیدند. غطفانی‌ها در پی رسیدن مسلمانان، چارپایان خود را رها کردند و گریختند. مسلمانان نیز چارپایان را به غنیمت به مدینه بردند<ref>نک الطبقات الکبری ۲، ص۱۱۹؛ مغازی واقدی، ج۲، ص۷۸۲؛ عیون الاثر، ج۲، ص١۴٧؛ شرح المواهب، ج۲، ص٢۵٢؛ السیرة الحلبیة، ج۳، ص١٩۴-١٩۵.</ref>.

 

در [[جمادی‌الآخر]] سال هشتم، پیامبر{{صل}} [[آگاهی]] یافت گروهی از قبیله «[[قضاعه]]» گردآمده‌اند و می‌خواهند حمله‌ای غافل‌گیرکننده بر ضد مسلمانان ترتیب دهند. پس بی‌درنگ، [[عمرو بن عاص]] را فراخواند. پرچمی سفید و نیز بیرق سیاهی به او سپرد و وی را در رأس سریه‌ای متشکل از سیصد تن از بزرگان [[مهاجران]] و [[انصار]] که سی سوارکار نیز با آنان بود، به‌سوی دشمن فرستاد. حضرت در ادامه، دویست [[رزمنده]] دیگر نیز به فرماندهی ابوعبیده به [[یاری]] آنان فرستاد. مسلمانان، به قضاعه هجوم بردند و با تعقیب آنان، تجمعات و هم‌پیمانانشان را متلاشی ساختند. افراد قضاعه که راهی جز گریختن نیافتند، به این کار مبادرت کردند و برای [[جنگ]] با مسلمانان باقی نماندند. این سریه، «[[ذات السلاسل]]» نامیده شد<ref>نک: مغازی واقدی، ج۲، ص٧۶٩-٧٧۴؛ فتح الباری، ج۹، ص١٣۶-١٣٧؛ عمدة القاری، ج۱۸، ص۱۳-۱۲؛ کنز العمال، ج۱۰، ص۵۶۴-۵۶۵؛ صحیح بخاری (متن فتح الباری، ج۱، ص۴٧١-۴٧٢)؛ سنن ابوداود، ج۱، ص۸۱؛ المنهل العذب المورود، ج۳، ص۱۸۱-۱۸۹، کتاب الجامع فی السنن والآداب والمغازی، ص۲۸۸-۲۸۹؛ زاد المعاد، ج۳، ص٣٨۶-٣٨٧.</ref>.

 

[[قبایل]] عربی که این [[سریه‌ها]] به‌سوی آنها اعزام می‌شدند، به [[اسلام]] و [[مسلمان]] [[کینه]] و [[عداوت]] می‌ورزیدند و این [[دشمنی]] از قلب‌های آنان فراتر رفته و سبب شده بود به اقدامات عملی برای نابودکردن حکومت اسلامی دست یازند.

اعزام این سریه‌ها از طرف [[پیامبر]]{{صل}} حکایت دارد که [[دفاع]] از حکومت اسلامی، تنها به [[ایستادگی]] در برابر هجوم دشمنان و دورساختن آنان از [[سرزمین‌های اسلامی]] محدود نمی‌شود بلکه حمله‌بردن بر دشمنان در [[سرزمین]] خودشان، [[جنگ]] با آنها و نابود ساختن و تعقیب بازماندگانشان آنان را نیز در بر می‌گیرد. این اقدامات پیش‌دستانه، باید ضرباتی سهمگین بر آنان وارد سازد که [[شوکت]] و قدرتشان را در هم بشکند و نه‌تنها توان [[اندیشیدن]] به دراز‌دستی و ستم‌کردن را از آنان بگیرد، بلکه از هرگونه تحرک نیز ناتوانشان سازد.

 

به‌واقع این سریه‌ها، شیوه‌ای مناسب برای اجرای این تاکتیک پیروزی‌بخش بود که مجال هجوم بر [[مدینه]] و اطرافش را از قبایل پرشمار و [[کینه‌توز]] [[عرب]] سلب کرد. افزون بر این دستاورد مزبور، این سریه‌ها، جنگ را به سرزمین دشمنان می‌کشاند و [[خانه]] و کاشانه آنان را در [[آتش]] [[نبرد]] می‌سوزاند<ref>[[محمد عبدالقادر ابوفارس|ابوفارس، محمد عبدالقادر]]، [[مکتب نظامی پیامبر اعظم (کتاب)|مکتب نظامی پیامبر اعظم]]، ص ۱۶۹.</ref>.