| مداخل مرتبط = [[ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی در تاریخ اسلامی]]
| مداخل مرتبط = [[ربيعة بن زرعه حضرمی در تاریخ اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}
}}
== آشنایی اجمالی ==
== آشنایی اجمالی ==
وی از تیره [[بنیحذافة بن جمح]]، از [[بنیهصیص بن کعب]]، از [[قریش]] بود<ref>ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.</ref>. البته برخی درباره [[مخزومی]] یا جمحی بودن وی [[اختلاف]] دارند<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۳.</ref> اما بیشتر با نسبت جمحی او را معرفی کردهاند. [[ابن ابیحاتم]]<ref>ابن ابیحاتم، الجرح واتعدیل، ج۳، ص۴۷۳.</ref>، در ذیل نام «[[ربیعة بن سلمه]] [[یمامی]]» میگوید: وی را «[[ابن دراج]]» هم گفتهاند. اما به ظاهر او نمیتواند با [[ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی|ربیعة بن دراج]] یکی باشد؛ چون ربیعة بن سلمه قطعاً از [[تابعین]] بوده و از عثمان و [[امام علی]]{{ع}} درباره اشیای گمشده [[روایت]] دارد<ref>ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۲۸۲؛ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۷۳؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۲۹.</ref>.
با توجه به نسبت وی، او منسوب به حضرموت [[یمن]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۲، ص۲۷۲.</ref> است. [[ابن یونس]]<ref>ابن یونس، تاریخ المصریین، ج۱، ص۱۷۱.</ref> وی را در شمار [[صحابه]] شرکتکننده در [[فتح مصر]] (سال۱۹) آورده است. برخی از منابع نیز تنها به همین خبر ابن یونس اشاره کردهاند<ref>ر.ک: ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۷۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۸۸؛ سیوطی، حسن المحاضره، ج۱، ص۱۵۸.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «ربيعة بن زرعه حضرمی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۳۲۶-۳۲۷.</ref>
ربیعة بن دراج را [[فلسطینی]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۴.</ref> یا از [[اهل]] [[دمشق]] شمرده و گفتهاند در آنجا [[خانه]] داشته است<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۶، ص۲۵۲.</ref>. [[واقدی]]<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۴۲.</ref> وی را از [[اسیران]] مشرکی دانسته است که در [[جنگ بدر]] به [[اسارت]] [[مسلمانان]] درآمد و [[مالی]] نداشت؛ اما چیزی از او گرفته و او را [[آزاد]] کردند<ref>نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۶۸.</ref>. از میان [[صحابهنگاران]] تنها [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref>، در بخش نخست [[الاصابه]] ([[صحابه]]) از وی یاد کرده و پس از اشاره به همین خبر واقدی میگوید: به ظاهر وی از کسانی است که در [[فتح مکه]] [[مسلمان]] شدند؛ زیرا تا [[زمان]] [[حجةالوداع]] کسی از قریش [[غیر مسلمان]] باقی نماند. به گفته ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref> [[ابوزرعه دمشقی]] و [[ابن سمیع]] وی را از طبقه نخست تابعین شمردهاند<ref>نیز ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۲۲۹.</ref>. وی عموی [[عبدالله بن محیریز]] [[تابعی]] بوده<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref> و از عمر و امام علی{{ع}} روایت دارد<ref>ابن حمزه، الاکمال فی ذکر من له روایه فی مسند الامام احمد، ص۱۴۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.</ref>. پسر وی، [[عبدالله بن ربیعه]]، در [[جنگ جمل]] کشته شد<ref>مفید، الجمل، ص۳۹۳؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.</ref> و هنگامی که [[امام علی]]{{ع}} بر کشتههای [[جنگ جمل]] گذشت وی را دید و فرمود: این بیچاره را چه چیزی برای [[جنگ]] بیرون آورد؟ [[دینداری]] یا [[یاری]] عثمان؟ به [[خدا]] [[سوگند]] عثمان درباره وی و پدرش نظر خوبی نداشت<ref>مفید، الجمل، ص۳۹۳.</ref>. برخی منابع درباره [[نماز]] مستحبی امام علی{{ع}} پس از [[نماز عصر]] و [[تذکر]] عمر به ایشان و یادآوری [[نهی]] [[رسول خدا]]{{صل}} از نماز پس از نماز عصر از [[ربیعه]] خبری نقل کردهاند<ref>احمد بن حنبل، المسند، ج۱، ص۱۷.</ref> که گذشته از [[اختلاف]] در [[راوی]] این خبر<ref>ر.ک: دارقطنی، العلل، ج۲، ص۱۴۹.</ref>، برخی آن را از ربیعه ندانسته و گفتهاند ربیعه در [[زمان رسول خدا]]{{صل}}<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲؛ ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.</ref> در یکی از [[غزوات]] کشته شده است<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۲.</ref> و اگر چنین باشد این خبر از پسر ربیعه نقل شده است<ref>ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۱۲۷.</ref>.<ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۳۲۴-۳۲۵.</ref>
با توجه به نسبت وی، او منسوب به حضرموت یمن[۱] است. ابن یونس[۲] وی را در شمار صحابه شرکتکننده در فتح مصر (سال۱۹) آورده است. برخی از منابع نیز تنها به همین خبر ابن یونس اشاره کردهاند[۳].[۴]
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. ربيعة بن زرعه حضرمی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ربيعة بن زرعه حضرمی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط ندارد