آیه علم الکتاب: تفاوت میان نسخه‌ها

۹٬۲۶۲ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۵
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۶۲: خط ۶۲:


=== دلالت بر حقانیت دین اسلام ===
=== دلالت بر حقانیت دین اسلام ===
=== دلالت بر [[افضلیت امام علی]]{{ع}} ===
=== دلالت بر [[افضلیت امام علی]]{{ع}} و سایر اهل بیت {{عم}}===
[[داستان مباهله]] و [[قول و فعل]] [[رسول خدا]]{{صل}} در جریان آن، از چند جهت بر [[افضلیت]] و [[برتری امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارد.
#جهت نخست آنکه اقدام رسول خدا{{صل}} و [[دعوت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حضرت صدیقة طـاهره{{س}}، امـام [[حسن مجتبی]] و [[امام حسین]]{{عم}} بیانگر این [[حقیقت]] است که آن بزرگواران محبوب‌ترین افراد نزد رسول خدا{{صل}} بودند و روشن است که محبوب‌ترین فرد نزد پیـامبر، بـا فـضیلت‌ترین افراد [[امت پیامبر]]{{صل}} نـیز خـواهد بود. به همین جهت علاوه بر [[علمای شیعه]]، برخی از [[عالمان]] [[سنی]] نیز به دلالت داستان مباهله بر احب [[الناس]] بودن [[اهل بیت]]{{عم}} نزد رسول خدا{{صل}} اعـتراف کـرده‌انـد؛ از جمله [[بیضاوی]]، <ref>رک: بیضاوی، تفسیر البیضاوی، بحاشیة الشهاب، ج3، ص33</ref>، شهاب الدین [[خفاجی]]،<ref>خفاجی، حاشیة الشهاب، ج3، ص32. خفاجی در میان سنیان در شمار ادیبان بزرگ است. وی همچنین مفسر، محدث، رجالی و مورخ است و حاشیه‌ای بـر تـفسیر بیضاوی نگاشته که به نام حاشیة الشهاب معروف است.</ref> [[خطیب شربینی]]<ref>خطیب شربینی، السراج المنیر، ج1، ص222</ref> و شـیخ سـلیمان الجمل.<ref>جمل، الجمل علی الجلالین، ج1، ص282</ref>.
#جهت دیگری کـه بر [[افضلیت اهل بیت]]{{عم}} دلالت دارد آن است که [[عمل ]]رسول خدا{{صل}} و دعوت حضرتش از اهل بیت{{عم}} بـرای مـباهله با [[دشمنان دین]]، نشان از [[عظمت]] جایگاه و [[جلالت]] [[شأن]] ایشان نزد خـداوند دارد؛ زیـرا رسول خدا{{صل}} از میان [[همسران]] و [[خویشاوندان]] خود تنها امیرالمؤمنین، حضرت [[فاطمه]]، [[امام حسن مجتبی]] و امام حسین{{عم}} را بـرگزیده و احدی از [[بنی‌هاشم]] و خویشاوندان خود را در این امر با آن بزرگواران [[شریک]] نساخته تـا چـه رسـد به [[اصحاب]] و سایر [[مسلمانان]]! و چنان چه در میان مسلمانان احدی از نظر شأن و جایگاه نظیر اهـل بـیت{{عم}} بود، اختصاص این امر به ایشان وجهی نداشت.
#یکی دیگر از وجوه دلالت [[داستان]] مـباهله بـر افضلیت اهل بیت{{عم}}، [[یاری دین خدا]] به دست ایشان است. زمـانی کـه رسـول [[خدا]]{{صل}} با اهل بیت خویش برای [[مباهله]] خارج شدند، به ایشان فرمودند: {{متن حدیث|اذا أنـا دَعـَوْتُ فأمّنُوا}}، «هرگاه من [[نفرین]] کردم، شما آمین بگویید». و هنگامی که [[نصرانیان]] [[رسول]] خـدا{{صل}} و اهـل بیتش{{عم}} را [[مشاهده]] کردند، [[اسقف]] آنان گفت: {{متن عربی|إنّی لأری وجوهاً لَوْ سَألوا اللهَ أنْ یزیلَ جـبلاً مـِنْ جِبالِهِ لأزالَه، فلا تباهلوا فتهلکوا و لا یبقی علی وجه الارض نصرانیّ إلی یوم القیامة}}. <ref>زمخشری، الکشاف، ج1، ص369؛ تفسیر الخازن، ج1، ص242؛ شربینی، السراج المنیر، ج1، ص222؛ مراغی، تفسیر، ج3، ص175 و....</ref> «مـن چـهره‌هـایی را می‌‌بینم که اگر از [[خداوند]] درخواست کنند کوهی از کوه‌هایش را از جا بر کند، قطعاً آن را از جـا بـر مـی‌کند، پس [[مباهله]] نکنید که هلاک می‌‌شوید و در روی [[زمین]] تا [[روز قیامت]] یک نـصرانی هـم باقی نمی‌ماند». این جریان به خوبی نقش [[اهل بیت]]{{عم}} را در ثبوت [[نبوّت]] و [[راستی]] گـفتار رسـول [[خدا]]{{صل}} روشن می‌‌کند و نیز بیانگر آن است که اگر [[دشمنان]] دیـن خـدا با ایشان وارد مباهله می‌‌شدند، [[خداوند]] بـه واسـطه اهـل [[بیت]]{{عم}} [[دشمنان دین]] خود را خـوار و نـابود می‌‌کرد، پس ایشان سهمی انکارنشدنی در [[یاری دین خدا]] و [[رسول]] [[پروردگار]] عالمیان داشته‌انـد. بـدیهی است کسی که چنین جـایگاهی در مـباهله [[انبیا]] داشـته بـاشد، یـقیناً [[برتر]] و با فضیلت‌تر از کسانی اسـت کـه از این جایگاه برخوردار نیستند.
 
علاوه بر آنچه گفته شد، از [[آیه مباهله]] و [[قول و فعل]] [[رسول خدا]]{{صل}} این نتیجه نیز به دست می‌‌آید کـه [[حضرت صدیقه طاهره]]{{س}} از همه [[مسلمانان]] و [[صحابه]] بافضیلت‌تر است، چنان که برخی از [[عالمان اهل سنت]] با استناد به این [[آیه]] و نیز [[حدیث شریف]] [[نبوی]] {{متن حدیث|فاطمةُ بضعةٌ مِنّی...}} بر افـضلیت حـضرت [[فاطمه]]{{س}} بر [[ابوبکر]] و عمر [[استدلال]] کرده‌اند و گفته‌اند به [[اجماع]] مسلمانان حضرت صدیقه طاهره{{س}} از ابوبکر و عمر [[افضل]] است.  <ref>ابن حجر عسقلانی، فتح الباری، ج7، ص132؛ مناوی، فیض القدیر، ج4، ص421؛ قاری، المرقاة، ج5، ص348</ref> همچنین به اجماع همه مسلمانان، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} از حـضرت فاطمه{{س}}[[السلام]] افضل است؛ در نتیجه امیرالمؤمنین{{ع}} افضل از آن دو خواهد بود. پس [[امامت]] و [[خلافت بلافصل]] رسول خدا{{صل}}[[ حق]] مسلم آن حضرت است.
 
با ایـن حـال ابن [[روزبهان]] [[سنی مذهب]]، می‌‌گوید: <ref>«متن عربی|لأمـیرِالمؤمنینَ عـلِیّ{{ع}} فی هذِهِ الآیه فضیلةٌ عظیمةٌ و هِیَ مُسلَّمةٌ، ولکِن لا تصیرُ دالَّة عَلَی النص بإمامَتِهِ.}} ابن روزبهان، ابـطال البـاطل، ج3، ص63</ref> «برای [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} در این آیه فضیلتی بزرگ است و ایـن امر مسلم است. لکـن ایـن آیه بر [[نصّ]] به امامت ایشان دلالت ندارد. اما وی به این نکته تفطّن ندارد که آیه صرفاً در بیان فضیلتی بزرگ برای امیرالمؤمنین{{ع}} نیست؛ بلکه به روشنی بر [[افضلیت]] امـیرالمؤمنین{{ع}} دلالت دارد؛ زیرا فضیلتی که بر اساس [[آیه]] برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[اثبات]] می‌‌شود، برای غیر او حاصل نیست؛ پس آن حضرت بافضیلت ترینِ [[صحابه]] است و [[افضلیت]] لزوماً مثبِتِ [[امامت]] اسـت.
 
فـخر رازی نیز بـه دلالت [[آیه]] بر [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از سایر [[مسلمانان]] توجه دارد؛ لذا در این زمینه خدشه نمی‌کند اما در عوض وی در استدال مـرحوم حمصّی مناقشه می‌‌کند. <ref>تفسیر النیسابوری، هامش الطبری، ج3، ص214 ـ 215 </ref> محمود بن حسن [[حمصی]] با استناد بـه آیـه مـبارکه [[مباهله]] افضلیت امیرالمؤمنین{{ع}} بر تمام [[انبیا]] جز [[خاتم الانبیاء]]{{صل}} را [[اثبات]] می‌‌کند.
 
بنابراین، [[حدیث مباهله]] بر افضلیت امیرالمؤمنین {{ع}} در مـیان [[امت]] بعد از [[رسول خدا]]{{صل}} دلالت دارد و بـنا بر اتفاق همه مـسلمانان، کـسی برای امامت متعین است کـه بـافضیلت‌تر باشد و این حقیقتی است که حتی اشخاص متعصبی چون [[ابن تیمیه]] نـیز بـدان [[اقرار]] و [[اذعان]] دارند. <ref>رک: عـلامه حـلی، منهاج الکرامة، ج6، ص475 و ج9، ص228</ref>.<ref>میلانی، سیدعلی؛ غلامی، اصغر، مقاله: دلالت آیه مباهله بر خلافت بلافصل امیرالمؤمنین{{ع}}، نشریه امامت پژوهی، پاییز 1390 - شماره3</ref>
 
=== دلالت بر [[امامت بلافصل]] امام علی{{ع}} ===
=== دلالت بر [[امامت بلافصل]] امام علی{{ع}} ===


۱۳٬۸۷۶

ویرایش