آیه علم الکتاب: تفاوت میان نسخهها
←دلالت بر افضلیت امام علی{{ع}} و سایر اهل بیت {{عم}}
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۶۶: | خط ۶۶: | ||
=== دلالت بر حقانیت دین اسلام === | === دلالت بر حقانیت دین اسلام === | ||
=== دلالت بر [[افضلیت امام علی]]{{ع}} و سایر اهل بیت {{عم}}=== | === دلالت بر [[افضلیت امام علی]]{{ع}} و سایر اهل بیت {{عم}} === | ||
[[داستان مباهله]] و [[قول و فعل]] [[رسول خدا]]{{صل}} در جریان آن، از چند جهت بر [[افضلیت]] و [[برتری امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارد. | [[داستان مباهله]] و [[قول و فعل]] [[رسول خدا]]{{صل}} در جریان آن، از چند جهت بر [[افضلیت]] و [[برتری امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارد. | ||
#جهت نخست آنکه اقدام رسول خدا{{صل}} و [[دعوت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حضرت صدیقة طـاهره{{س}}، امـام [[حسن مجتبی]] و [[امام حسین]]{{عم}} بیانگر این [[حقیقت]] است که آن بزرگواران محبوبترین افراد نزد رسول خدا{{صل}} بودند و روشن است که محبوبترین فرد نزد پیـامبر، بـا فـضیلتترین افراد [[امت پیامبر]]{{صل}} نـیز خـواهد بود. به همین جهت علاوه بر [[علمای شیعه]]، برخی از [[عالمان]] [[سنی]] نیز به دلالت داستان مباهله بر احب [[الناس]] بودن [[اهل بیت]]{{عم}} نزد رسول خدا{{صل}} اعـتراف کـردهانـد؛ از جمله [[بیضاوی]]، <ref>رک: بیضاوی، تفسیر البیضاوی، بحاشیة الشهاب، ج3، ص33</ref>، شهاب الدین [[خفاجی]]،<ref>خفاجی، حاشیة الشهاب، ج3، ص32. خفاجی در میان سنیان در شمار ادیبان بزرگ است. وی همچنین مفسر، محدث، رجالی و مورخ است و حاشیهای بـر تـفسیر بیضاوی نگاشته که به نام حاشیة الشهاب معروف است.</ref> [[خطیب شربینی]]<ref>خطیب شربینی، السراج المنیر، ج1، ص222</ref> و شـیخ سـلیمان الجمل.<ref>جمل، الجمل علی الجلالین، ج1، ص282</ref>. | #جهت نخست آنکه اقدام رسول خدا{{صل}} و [[دعوت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حضرت صدیقة طـاهره{{س}}، امـام [[حسن مجتبی]] و [[امام حسین]]{{عم}} بیانگر این [[حقیقت]] است که آن بزرگواران محبوبترین افراد نزد رسول خدا{{صل}} بودند و روشن است که محبوبترین فرد نزد پیـامبر، بـا فـضیلتترین افراد [[امت پیامبر]]{{صل}} نـیز خـواهد بود. به همین جهت علاوه بر [[علمای شیعه]]، برخی از [[عالمان]] [[سنی]] نیز به دلالت داستان مباهله بر احب [[الناس]] بودن [[اهل بیت]]{{عم}} نزد رسول خدا{{صل}} اعـتراف کـردهانـد؛ از جمله [[بیضاوی]]، <ref>رک: بیضاوی، تفسیر البیضاوی، بحاشیة الشهاب، ج3، ص33</ref>، شهاب الدین [[خفاجی]]،<ref>خفاجی، حاشیة الشهاب، ج3، ص32. خفاجی در میان سنیان در شمار ادیبان بزرگ است. وی همچنین مفسر، محدث، رجالی و مورخ است و حاشیهای بـر تـفسیر بیضاوی نگاشته که به نام حاشیة الشهاب معروف است.</ref> [[خطیب شربینی]]<ref>خطیب شربینی، السراج المنیر، ج1، ص222</ref> و شـیخ سـلیمان الجمل.<ref>جمل، الجمل علی الجلالین، ج1، ص282</ref>. | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۴: | ||
علاوه بر آنچه گفته شد، از [[آیه مباهله]] و [[قول و فعل]] [[رسول خدا]]{{صل}} این نتیجه نیز به دست میآید کـه [[حضرت صدیقه طاهره]]{{س}} از همه [[مسلمانان]] و [[صحابه]] بافضیلتتر است، چنان که برخی از [[عالمان اهل سنت]] با استناد به این [[آیه]] و نیز [[حدیث شریف]] [[نبوی]] {{متن حدیث|فاطمةُ بضعةٌ مِنّی...}} بر افـضلیت حـضرت [[فاطمه]]{{س}} بر [[ابوبکر]] و عمر [[استدلال]] کردهاند و گفتهاند به [[اجماع]] مسلمانان حضرت صدیقه طاهره{{س}} از ابوبکر و عمر [[افضل]] است. <ref>ابن حجر عسقلانی، فتح الباری، ج7، ص132؛ مناوی، فیض القدیر، ج4، ص421؛ قاری، المرقاة، ج5، ص348</ref> همچنین به اجماع همه مسلمانان، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} از حـضرت فاطمه{{س}}[[السلام]] افضل است؛ در نتیجه امیرالمؤمنین{{ع}} افضل از آن دو خواهد بود. پس [[امامت]] و [[خلافت بلافصل]] رسول خدا{{صل}}[[ حق]] مسلم آن حضرت است. | علاوه بر آنچه گفته شد، از [[آیه مباهله]] و [[قول و فعل]] [[رسول خدا]]{{صل}} این نتیجه نیز به دست میآید کـه [[حضرت صدیقه طاهره]]{{س}} از همه [[مسلمانان]] و [[صحابه]] بافضیلتتر است، چنان که برخی از [[عالمان اهل سنت]] با استناد به این [[آیه]] و نیز [[حدیث شریف]] [[نبوی]] {{متن حدیث|فاطمةُ بضعةٌ مِنّی...}} بر افـضلیت حـضرت [[فاطمه]]{{س}} بر [[ابوبکر]] و عمر [[استدلال]] کردهاند و گفتهاند به [[اجماع]] مسلمانان حضرت صدیقه طاهره{{س}} از ابوبکر و عمر [[افضل]] است. <ref>ابن حجر عسقلانی، فتح الباری، ج7، ص132؛ مناوی، فیض القدیر، ج4، ص421؛ قاری، المرقاة، ج5، ص348</ref> همچنین به اجماع همه مسلمانان، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} از حـضرت فاطمه{{س}}[[السلام]] افضل است؛ در نتیجه امیرالمؤمنین{{ع}} افضل از آن دو خواهد بود. پس [[امامت]] و [[خلافت بلافصل]] رسول خدا{{صل}}[[ حق]] مسلم آن حضرت است. | ||
با ایـن حـال ابن [[روزبهان]] [[سنی مذهب]]، میگوید: <ref>«متن عربی|لأمـیرِالمؤمنینَ عـلِیّ{{ع}} فی هذِهِ الآیه فضیلةٌ عظیمةٌ و هِیَ مُسلَّمةٌ، ولکِن لا تصیرُ دالَّة عَلَی النص بإمامَتِهِ.}} ابن روزبهان، ابـطال البـاطل، ج3، ص63</ref> «برای [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} در این آیه فضیلتی بزرگ است و ایـن امر مسلم است. لکـن ایـن آیه بر [[نصّ]] به امامت ایشان دلالت ندارد. اما وی به این نکته تفطّن ندارد که آیه صرفاً در بیان فضیلتی بزرگ برای امیرالمؤمنین{{ع}} نیست؛ بلکه به روشنی بر [[افضلیت]] امـیرالمؤمنین{{ع}} دلالت دارد؛ زیرا فضیلتی که بر اساس [[آیه]] برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[اثبات]] میشود، برای غیر او حاصل نیست؛ پس آن حضرت بافضیلت ترینِ [[صحابه]] است و [[افضلیت]] لزوماً مثبِتِ [[امامت]] | با ایـن حـال ابن [[روزبهان]] [[سنی مذهب]]، میگوید: <ref>«متن عربی|لأمـیرِالمؤمنینَ عـلِیّ{{ع}} فی هذِهِ الآیه فضیلةٌ عظیمةٌ و هِیَ مُسلَّمةٌ، ولکِن لا تصیرُ دالَّة عَلَی النص بإمامَتِهِ.}} ابن روزبهان، ابـطال البـاطل، ج3، ص63</ref> «برای [[امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} در این آیه فضیلتی بزرگ است و ایـن امر مسلم است. لکـن ایـن آیه بر [[نصّ]] به امامت ایشان دلالت ندارد. اما وی به این نکته تفطّن ندارد که آیه صرفاً در بیان فضیلتی بزرگ برای امیرالمؤمنین{{ع}} نیست؛ بلکه به روشنی بر [[افضلیت]] امـیرالمؤمنین{{ع}} دلالت دارد؛ زیرا فضیلتی که بر اساس [[آیه]] برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[اثبات]] میشود، برای غیر او حاصل نیست؛ پس آن حضرت بافضیلت ترینِ [[صحابه]] است و [[افضلیت]] لزوماً مثبِتِ [[امامت]] است. | ||
بنابراین، [[حدیث مباهله]] بر افضلیت امیرالمؤمنین {{ع}} در مـیان [[امت]] بعد از [[رسول خدا]]{{صل}} دلالت دارد و بـنا بر اتفاق همه مـسلمانان، کـسی برای امامت متعین است کـه بـافضیلتتر باشد و این حقیقتی است که حتی اشخاص متعصبی چون [[ابن تیمیه]] نـیز بـدان [[اقرار]] و [[اذعان]] دارند. <ref>رک: عـلامه حـلی، منهاج الکرامة، ج6، ص475 و ج9، ص228</ref>.<ref>میلانی، سیدعلی؛ غلامی، اصغر، مقاله: دلالت آیه مباهله بر خلافت بلافصل امیرالمؤمنین{{ع}}، نشریه امامت پژوهی، پاییز 1390 - شماره3</ref> | |||
==== وجوه [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}}: ==== | |||
#'''[[برتری بر پیامبران]] اُولوالعَزم:''' [[امام صادق]]{{ع}} درباره [[برتری امیرالمؤمنین]]{{ع}} بر [[پیامبران]] [[اولیالعزم]]{{عم}} به [[آیه]] ۱۴۵ [[سوره اعراف]] و آیه ۶۳ [[سوره زخرف]] استناد میکند. این [[آیات]]، [[علوم]] نازل شده بر [[حضرت موسی]] و [[عیسی]]{{عم}} را محدود میدانند. در مقابل، امیرالمومین{{ع}} عالم به کتابی قلمداد شده است که همه چیز در آن وجود دارد. <ref>استرآبادی، تأویل الآیات الظاهره، ۱۴۰۹ق، ص۲۴۳-۲۴۴</ref> | |||
#'''[[برتری]] بر سلیمان:''' به گفته امام صادق{{ع}} [[حضرت سلیمان]] {{ع} تنها یک حرف از اسم اعظم در اختیار داشت اما اهلبیت{{عم}} همه [[علم کتاب]] را در [[اختیار]] دارند <ref>حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۵۲۴</ref> | |||
#'''برتری بر [[آصف بن برخیا]]:''' [[امام علی]]{{ع}} با استفاده از آیه ۴۰ [[سوره نمل]] و با استناد به آیه آخر [[سوره رعد]]، خود را [[برتر]] از آصف بن برخیا که مقدار کمی از علم کتاب در نزد او بود، معرفی میکند <ref>طبری آملی، نوادر المعجزات، ۱۴۲۷ق، ص۸۹ </ref> و خود را عالم به همه کتابهایی که بر پیامبران نازل شده است، قلمداد میکند. <ref>قمی، تفسیر القمی، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۳۶۷</ref> | |||
# [[برتری]] بر [[ملائکه]]: [[امیرمؤمنان]]{{ع}} میفرماید: به [[رسول خدا]]{{صل}} عرض کردم: آیا شما [[برتر]] هستید یا [[جبرئیل]]؟ رسول خدا{{صل}} فرمود: <ref>«یا علی، إنّ الله تبارک و تعالی فضّل أنبیائه المرسلین علی ملائکته المقرّبین، و فضّلنی علی جمیع النبیّین و المرسلین و الفضل بعدی لک یا علی و للأئمة من بعدک؛ و إنّ الملائکة لخدّامنا» صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۳۷، ح۲۲.</ref> «[[یا علی]]، [[خداوند متعال]]، [[انبیا]] و [[فرشتگان]] خود را بر فرشتههای [[مقرب]] برتری داده است و من را بر همه انبیا و فرشتگان [[فضیلت]] داده است و بعد از من، فضیلت و برتری از آنِ تو و [[امامان]] بعد از تو است، و فرشتهها خدمتگزاران ما هستند»<ref>مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی</ref> | |||
#'''برتری بر سایر مسلمانان:''' فـخر رازی نیز بـه دلالت [[آیه]] بر [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از سایر [[مسلمانان]] توجه دارد؛ لذا در این زمینه خدشه نمیکند اما در عوض وی در استدال مـرحوم حمصّی مناقشه میکند. <ref>تفسیر النیسابوری، هامش الطبری، ج3، ص214 ـ 215 </ref> محمود بن حسن [[حمصی]] با استناد بـه آیـه مـبارکه [[مباهله]] افضلیت امیرالمؤمنین{{ع}} بر تمام [[انبیا]] جز [[خاتم الانبیاء]]{{صل}} را [[اثبات]] میکند.<ref>میلانی، سیدعلی؛ غلامی، اصغر، مقاله: دلالت آیه مباهله بر خلافت بلافصل امیرالمؤمنین{{ع}}، نشریه امامت پژوهی، پاییز 1390 - شماره3</ref> | |||
=== دلالت بر [[امامت بلافصل]] امام علی{{ع}} === | === دلالت بر [[امامت بلافصل]] امام علی{{ع}} === | ||