برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط | | {{مدخل مرتبط |
| | موضوع مرتبط = صحابه | | | موضوع مرتبط = صحابه |
| | عنوان مدخل = ریبال ثقفی | | | عنوان مدخل = رؤیبه ثقفی پدر عماره |
| | مداخل مرتبط = [[ریبال ثقفی در تاریخ اسلامی]] | | | مداخل مرتبط = [[رؤیبه ثقفی پدر عماره در تاریخ اسلامی]] |
| | پرسش مرتبط = | | | پرسش مرتبط = |
| }} | | }} |
| == آشنایی اجمالی == | | == آشنایی اجمالی == |
| از میان [[صحابهنگاران]] تنها [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۱۸.</ref> از او یاد کرده، آن هم بدون اینکه در ذیل مدخل مذکور نامی از ریبال آورده باشد! وی میگوید: من در جایی نامی از این شخص ندیدهام، جز در کتاب الوشی المعلم، تألیف [[حافظ صلاحالدین علائی]]<ref>خلیل بن کیلکدی دمشقی، ص۶۹۴-۷۶۱.</ref> که وی از سفیان ثوری از [[عمران]] [[ثقفی]] از پدر از جدش چنین نقل کرده که گفت: [[رسول خدا]]{{صل}} در دست من [[انگشتری]] از طلا دید. فرمود: آیا [[زکات]] آن را دادهای؟ گفتم: نه. فرمود: پارهای از [[آتش]] است<ref>شاید کنایه از حرمت آن باشد.</ref>. علائی گوید: عمران ثقفی، فرزند [[مسلم بن ریاح]] است و من پدرش را نمیشناسم. با توجه به مطالب یادشده عنوان مدخل باید ریاح ثقفی میبود، همانگونه که در نسخه دیگری چنین بوده و محقق کتاب، در پاورقی بدان اشاره کرده است، اما معلوم نیست چرا عنوان مدخل را از نسخهای برگرفته که با ذیل آن مخالف است؟!
| | [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۴۹.</ref> در قسم چهارم [[الاصابه]]<ref>اشخاصی که در صحابی بودن آنان توهم شده است.</ref> از او یاد کرده و میگوید: مستند [[صحابی]] بودن وی روایتی است که [[طبرانی]] از طریق [[عبدالملک]] بن عمیر از [[عمارة]] بن رؤيبه از پدرش چنین نقل کرده است که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: «{{عربی|لَنْ يَلِجَ النَّارَ مَنْ صَلَّى قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمس و قَبْلَ غُرُوبِها؛ کسی که در صبح و عصر نماز میخواند وارد آتش جهنم نمیشود}}». این در حالی است که در سند این [[روایت]] خلل ایجاد شده و در واقع «ابن» از اول عماره افتاده است؛ بنابراین، [[سند روایت]] چنین است: «{{عربی|عن ابنعماره عن ابیه}}». در مجاميع [[روایی]]<ref>احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۱۳۵؛ نسائی، سنن، ج۱، ص۲۳۷؛ ابن ابیعاصم، الاحاد و المثانی، ج۳، ص۲۲۰؛ ابن حبان، صحیح ابن حبان بترتیب ابنبلبان، ج۵، ص۳۱.</ref> نیز این روایت از طريق [[ابوبكر بن عمارة بن رؤیبه]] از پدرش نقل شده است<ref>نسائی، سنن، ج۱، ص۲۳۷.</ref>. بنابراین، وجهی بر صحابی بودن رؤیبه نیست.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «رؤیبه ثقفی پدر عماره»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ۳۶۱.</ref> |
| | |
| صرف نظر از این مطالب، ابن حجر برای تبیین فرد مورد بحث میگوید: نمیدانم علائی چگونه به این سند و [[حدیث]] [[دست]] یافته است و [[گمان]] میکنم که وی به شرح حال سفیان ثوری مراجعه کرده باشد چون در میان [[استادان]] او کسی را به نام عمران نیافته است جز همان که نامش برده شد، از این رو، مدخل را به نام فرد مورد بحث اختصاص داده است؛ اما آنچه [[طبرانی]] آورده مخالف این سند است. طبرانی<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۲۶۴.</ref> در ذیل [[یعلی بن مره ثقفی]] از [[سفیان ثوری]] از [[عمران ثقفی]] از پدرش از جدش [[روایت]] یادشده را نقل کرده است. ابن حجر<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۱۸.</ref> ادامه میدهد: گویا طبرانی عمران یادشده را از [[نوادگان]] یعلی دانسته است، نه کس دیگر و مؤید این مطلب سند دیگر روایت بالاست که از ولید بن مسلم از ابن یعلی<ref>و نه ابییعلی که این حجر آورده است.</ref> از یعلی است<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۲۶۳.</ref>. اشکال دیگر بر این [[روایت]] از جهت سند است که [[هیثمی]]<ref>هیثمی، مجمع الزوائد، ج۳، ص۶۷.</ref> آن را به دلیل [[ضرار]] بن صرد [[تضعیف]] کرده است.
| |
| | |
| شاید با توجه به این ابهامات، [[ابوموسی مدینی]]<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۶، ص۳۵۴.</ref> مدخل این بحث را «جد [[عمران]] [[ثقفی]]» [[انتخاب]] کرده و [[ابن اثیر]] آن را در بخش مبهمات قرار داده است. با مراجعه به [[منابع حدیثی]] تقریباً شکی باقی نمیماند که راوی اصلی، یعلی بن مره ثقفی بوده که پسرش [[عمران]] یا عمرو یا عمر از او [[روایت]] مزبور را نقل کرده است<ref>بنگرید: احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۱۷۱؛ ابن جارود نیشابوری، المنتقی من السنن المسنده، ص۹۷؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۳، ص۲۲۰؛ بیهقی، السنن الکبری، ج۴، ص۱۴۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۱۸۹؛ ذهبی، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج۳، ص۲۱۱ و نیز مدخل یعلی بن مره ثقفی.</ref>.<ref>[[محمد رضا هدایتپناه|هدایتپناه، محمدرضا]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «ریبال ثقفی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۳۶۰-۳۶۱.</ref>
| |
|
| |
|
| == جستارهای وابسته == | | == جستارهای وابسته == |
| خط ۲۰: |
خط ۱۶: |
| == منابع == | | == منابع == |
| {{منابع}} | | {{منابع}} |
| # [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[محمد رضا هدایتپناه|هدایتپناه، محمدرضا]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «ریبال ثقفی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']] | | # [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «رؤیبه ثقفی پدر عماره»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']] |
| {{پایان منابع}} | | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
