بدون خلاصۀ ویرایش
(←مقدمه) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
«وساطت» از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.</ref>. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ میشود و گاه اسمی. وسط وقتی به صورت وصفی لحاظ شود به معنای [[اعتدال]] و فضل است، مانند [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا}}<ref>«بدین گونه شما را امّتی میانه کردهایم» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref> | «وساطت» از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.</ref>. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ میشود و گاه اسمی. وسط وقتی به صورت وصفی لحاظ شود به معنای [[اعتدال]] و فضل است، مانند [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا}}<ref>«بدین گونه شما را امّتی میانه کردهایم» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref> و [[حدیث]] {{متن حدیث|خَيْرُ الْأُمُورِ أَوْسَطُهَا}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۴٠، ح١٨.</ref>. همچنین وقتی به معنای غیر وصفی لحاظ میشود به دو صورت مکانی و زمانی به کار برده میشود؛ یعنی وسط مکانی خاص یا زمانی خاص. ماده «وسط» به معنای زمانی و مکانی خود به دو نوع متساوی الطرفین و غیر متساوی الطرفین تقسیم میشود. برخی مانند صاحب المفردات و صاحب العین معتقدند که [[تساوی]] طرفین در اطلاق این کلمه موضوعیت دارد: {{عربی|وَسَطُ الشَّيْءِ: مَا لَهُ طَرَفَانِ مُتَسَاوِيَا الْقَدْر<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص٨۶٩.</ref>؛ اسْمًا لِمَا بَيْنَ طَرَفَيْ كُلِّ شَيْءٍ}}<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۲۷۹.</ref>. | ||
وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم میشود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا | وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم میشود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا دخالت دارد و آن را میسازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز میتوان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونهای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] میکند. در اینجا اگرچه دعا و طلب شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است. | ||
منظور از وساطت صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، میتوان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد<ref>[[سید محمد حسن صالح|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۱.</ref>. | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۱۹: | خط ۲۰: | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:اصطلاحات فلسفی]] | |||