←مقدمه
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←مقدمه) |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
*[[قضا]] در معنای کاری که با نهایت [[اتقان]]، استحکام و [[استواری]] انجام گیرد و نیز در معنای فیصلهدادن و تمامکردن کاری بهواسطه قول، بهکار میرود. قَدَر نیز بهمعنای اندازه بهکار رفته در شکلگیری پدیدهها آمده و اندازه هر چیزی را "قَدَر" و یا "قَدْر" گویند. در [[قرآن کریم]] نیز "[[قدر]]" به همین معنا به کار رفته است<ref>{{متن قرآن| أَنزَلَ مِنَ السَّمَاء مَاء فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَّابِيًا وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاء حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهُ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاء وَأَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الأَمْثَالَ }}؛ سوره رعد، آیه ۱۷ و {{متن قرآن| وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا }}؛ سوره طلاق، آیه ۳</ref>. | *[[قضا]] در معنای کاری که با نهایت [[اتقان]]، [[استحکام]] و [[استواری]] انجام گیرد و نیز در معنای فیصلهدادن و تمامکردن کاری بهواسطه قول، بهکار میرود. قَدَر نیز بهمعنای اندازه بهکار رفته در شکلگیری پدیدهها آمده و اندازه هر چیزی را "قَدَر" و یا "قَدْر" گویند. در [[قرآن کریم]] نیز "[[قدر]]" به همین معنا به کار رفته است<ref>{{متن قرآن| أَنزَلَ مِنَ السَّمَاء مَاء فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَّابِيًا وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاء حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهُ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاء وَأَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الأَمْثَالَ }}؛ سوره رعد، آیه ۱۷ و {{متن قرآن| وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا }}؛ سوره طلاق، آیه ۳</ref>. | ||
*[[امام رضا]]{{ع}} در [[تبیین]] مفهوم [[قدر]] از مهندسی و اندازهگیری موجودات و تعیین مقدار بقا و هنگام فنای آنها نام میبرد که باعث اتقاق قطعی شیء و به پا داشتن آن میشود. | *[[امام رضا]]{{ع}} در [[تبیین]] مفهوم [[قدر]] از مهندسی و اندازهگیری موجودات و تعیین مقدار بقا و هنگام فنای آنها نام میبرد که باعث اتقاق قطعی شیء و به پا داشتن آن میشود. | ||
*[[آیات]] و [[روایات]] بر این موضوع تکیه دارند که امر قضا و قدر در همه ارکان عالم جاری است و هر امری ریشه در [[تقدیر الهی]] دارد<ref>{{متن قرآن|قُل لَّن يُصِيبَنَا إِلاَّ مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلانَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ}}؛ سوره توبه، آیه ۵۱، {{متن قرآن| وَاللَّهُ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَاجًا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنثَى وَلا تَضَعُ إِلاَّ بِعِلْمِهِ وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُّعَمَّرٍ وَلا يُنقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ }}؛ سوره فاطر، آیه ۱۱</ref>. *[[امام علی]]{{ع}} در این زمینه میفرماید: تقدیر بر [[تدبیر]] چیره شود، چندان که آفت در [[تدبیر]] بود<ref>نهج البلاغه، حکمت ۴۵۹</ref>. [[امام]]{{ع}} [[ایمان]] [[آدمی]] را در گرو چهار امر میداند که عبارتاند از: [[توحید]]، [[رسالت]]، [[قیامت]]، [[تقدیر الهی]]. | *[[آیات]] و [[روایات]] بر این موضوع تکیه دارند که امر قضا و قدر در همه ارکان عالم جاری است و هر امری ریشه در [[تقدیر الهی]] دارد<ref>{{متن قرآن|قُل لَّن يُصِيبَنَا إِلاَّ مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلانَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ}}؛ سوره توبه، آیه ۵۱، {{متن قرآن| وَاللَّهُ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَاجًا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنثَى وَلا تَضَعُ إِلاَّ بِعِلْمِهِ وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُّعَمَّرٍ وَلا يُنقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ }}؛ سوره فاطر، آیه ۱۱</ref>. *[[امام علی]]{{ع}} در این زمینه میفرماید: تقدیر بر [[تدبیر]] چیره شود، چندان که آفت در [[تدبیر]] بود<ref>نهج البلاغه، حکمت ۴۵۹</ref>. [[امام]]{{ع}} [[ایمان]] [[آدمی]] را در گرو چهار امر میداند که عبارتاند از: [[توحید]]، [[رسالت]]، [[قیامت]]، [[تقدیر الهی]]. | ||
*[[تقدیر الهی]] را در سه مرحله میتوان در نظر گرفت: | *[[تقدیر الهی]] را در سه مرحله میتوان در نظر گرفت: | ||
# '''تقدیر آفرینشی:''' قوانینی که با قضای حتمی بر [[جهان]] [[حاکم]] شدهاند، مانند سوزندگی [[آتش]]. افزون بر این [[قوانین]]، برخی [[قوانین اجتماعی]] نیز وجود دارند که به [[حکم]] قضا و قدر در [[جوامع]] جاری میشوند. برای مثال، [[ترک گناهان]] و [[پاکی]] جامعهها باعث فزونی [[باران]]، روزی، [[اولاد]] و پیدایش باغها و | # '''تقدیر آفرینشی:''' قوانینی که با قضای حتمی بر [[جهان]] [[حاکم]] شدهاند، مانند سوزندگی [[آتش]]. افزون بر این [[قوانین]]، برخی [[قوانین اجتماعی]] نیز وجود دارند که به [[حکم]] قضا و قدر در [[جوامع]] جاری میشوند. برای مثال، [[ترک گناهان]] و [[پاکی]] جامعهها باعث فزونی [[باران]]، روزی، [[اولاد]] و پیدایش باغها و مزارع و فراوانی نهرها و جویها میشود<ref>نک: نوح / ۱۰-۱۲</ref>. [[پاکی]] و [[برائت]] [[انسانها]] از [[گناه]] و [[معصیت]] برمبنای [[قضا و قدر الهی]] باعث [[آبادانی]] و [[رفاه]] [[جوامع]] میشود، اما [[انتخاب]] [[انسانها]] در جاری شدن [[قضای الهی]] امری تأثیرگذار است<ref>نک: اعراف / ۹۶</ref>. | ||
# '''تقدیر [[علمی]]:''' [[خداوند]] بهوسیله [[دانش]] وسیع و [[آگاهی]] تام از ارکان عالم از خصوصیات و کمیت و کیفیت پدیدهها [[آگاه]] است و میداند اسباب و [[علل]] ایجاد پدیدهها چه وقت به نفع آن پدیده به حرکت درمیآید و پدیده حادث میشود. [[علم]] [[خداوند]] گرچه بر این امر احاطه دارد، اما ویژگی و [[خواص]] پدیدهها و [[علت]] آن نیز امری است که باید مورد توجه قرار گیرد. [[آدمی]] استعداد [[اراده]] افعال را دارد، اما [[اراده]] او در طول [[اراده الهی]] قرار دارد و موجب به فعلیت رساندن پدیدهها میشود. | # '''تقدیر [[علمی]]:''' [[خداوند]] بهوسیله [[دانش]] وسیع و [[آگاهی]] تام از ارکان عالم از خصوصیات و کمیت و کیفیت پدیدهها [[آگاه]] است و میداند اسباب و [[علل]] ایجاد پدیدهها چه وقت به نفع آن پدیده به حرکت درمیآید و پدیده حادث میشود. [[علم]] [[خداوند]] گرچه بر این امر احاطه دارد، اما ویژگی و [[خواص]] پدیدهها و [[علت]] آن نیز امری است که باید مورد توجه قرار گیرد. [[آدمی]] استعداد [[اراده]] افعال را دارد، اما [[اراده]] او در طول [[اراده الهی]] قرار دارد و موجب به فعلیت رساندن پدیدهها میشود. | ||
# '''تقدیر عینی:''' در [[جهان]] [[آفرینش]] هیچ پدیدهای بدون [[قضا]]، بهمفهوم [[ضرورت]] پیدایش آن به هنگام ایجاد [[علت]] تامه و [[قدر]] به مفهوم اندازهگیری پدیده با ویژگیهای آن، بهوجود نمیآید. از اینرو پدیدهها بر مبنای [[تقدیر الهی]] پا به عرصه وجود میگذارند. [[مقدمه]] این حضور، شکلگیری برخی [[خواص]] است که [[خداوند]] به [[علل]] و عوامل شکلگیری پدیدهها عطا کرده است. در مورد [[انسان]]، این [[خواص]] با [[اختیار]]، [[آگاهی]] و [[اراده]] او در ایجاد فعل یا عمل درگیر میشود. | # '''تقدیر عینی:''' در [[جهان]] [[آفرینش]] هیچ پدیدهای بدون [[قضا]]، بهمفهوم [[ضرورت]] پیدایش آن به هنگام ایجاد [[علت]] تامه و [[قدر]] به مفهوم اندازهگیری پدیده با ویژگیهای آن، بهوجود نمیآید. از اینرو پدیدهها بر مبنای [[تقدیر الهی]] پا به عرصه وجود میگذارند. [[مقدمه]] این حضور، شکلگیری برخی [[خواص]] است که [[خداوند]] به [[علل]] و عوامل شکلگیری پدیدهها عطا کرده است. در مورد [[انسان]]، این [[خواص]] با [[اختیار]]، [[آگاهی]] و [[اراده]] او در ایجاد فعل یا عمل درگیر میشود. | ||