بندگی خدا: تفاوت میان نسخه‌ها

۲٬۰۰۷ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۹ دسامبر ۲۰۱۹
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۰: خط ۱۰:


==مقدمه==
==مقدمه==
*[[عبودیت]] یا [[بندگی خدا]]، یعنی [[تسلیم امر الهی]] شدن و تنها به خواست [[حق]] گردن نهادن، از [[کمالات]] والای [[اخلاقی]] است. در آن [[مقام]]، [[انسان]] خود را [[عبد]] و [[بنده]] [[خدا]] و مملوک او می‌بیند و جز خواست او چیزی نمی‌خواهد و تنها از او [[پیروی]] می‌کند. [[آدمی]] در سایه [[عبودیت]] به کمال [[آفرینش]] که همان [[بندگی]] خداست. دست می‌یابد و براساس استعداد خود، مسیر کمال را می‌پیماید. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: ما و شما بندگانی هستیم در قبضه [[قدرت]] پروردگاری که پرورش‌دهنده‌ای جز او نیست<ref>نهج البلاغه، خطبه  ۲۰۷</ref>.[[پیامبران الهی]] [[مردمان]] را به [[عبودیت]] [[خدا]] [[دعوت]] می‌کردند. گویی از اصلی‌ترین [[تعالیم]] [[انبیای الهی]] [[دعوت]] به [[عبودیت]] [[خداوند]] بوده است. [[پیامبر اکرم]] در روایتی [[دلیل]] [[رسالت]] خود را ایجاد [[مکارم اخلاق]] ذکر می‌کند. تن به [[عبودیت]] [[خدا]] دادن و خود را [[اسیر]] [[محبت]] او دانستن، [[انسان]] را از تن دادن به رذیلت‌ها بازمی‌دارد، زیرا تن دادن به [[رذایل اخلاقی]] [[عبودیت]] [[آدمی]] را کم فروغ می‌کند. [[امام علی]] {{ع}} درباره [[دعوت]] [[پیامبران]] به [[عبودیت]] می‌فرماید: [[خداوند]] [[محمد]] {{صل}} را، به [[حق]] [[پیامبری]] [[مبعوث]] داشت تا بندگانش را از [[پرستش]] بتان برهاند و به [[پرستش]] [[خدای یکتا]] وادارد و از فرمان‌برداری [[شیطان]] منع کند و به [[فرمان]] او آورد<ref>نهج البلاغه، خطبه  ۱۴۷</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 546- 547.</ref>.
*[[عبودیت]] یا [[بندگی خدا]]، یعنی [[تسلیم امر الهی]] شدن و تنها به خواست [[حق]] گردن نهادن، از [[کمالات]] والای [[اخلاقی]] است. در آن [[مقام]]، [[انسان]] خود را [[عبد]] و [[بنده]] [[خدا]] و مملوک او می‌بیند و جز خواست او چیزی نمی‌خواهد و تنها از او [[پیروی]] می‌کند. [[آدمی]] در سایه [[عبودیت]] به کمال [[آفرینش]] که همان [[بندگی]] خداست. دست می‌یابد و براساس استعداد خود، مسیر کمال را می‌پیماید. [[امام علی]] {{ع}} می‌فرماید: ما و شما بندگانی هستیم در قبضه [[قدرت]] پروردگاری که پرورش‌دهنده‌ای جز او نیست<ref>نهج البلاغه، خطبه  ۲۰۷: {{متن حدیث|"فَإِنَّمَا أَنَا وَ أَنْتُمْ عَبِيدٌ مَمْلُوكُونَ لِرَبٍّ لَا رَبَّ غَيْرُهُ"}}</ref>.[[پیامبران الهی]] [[مردمان]] را به [[عبودیت]] [[خدا]] [[دعوت]] می‌کردند. گویی از اصلی‌ترین [[تعالیم]] [[انبیای الهی]] [[دعوت]] به [[عبودیت]] [[خداوند]] بوده است. [[پیامبر اکرم]] در روایتی [[دلیل]] [[رسالت]] خود را ایجاد [[مکارم اخلاق]] ذکر می‌کند. تن به [[عبودیت]] [[خدا]] دادن و خود را [[اسیر]] [[محبت]] او دانستن، [[انسان]] را از تن دادن به رذیلت‌ها بازمی‌دارد، زیرا تن دادن به [[رذایل اخلاقی]] [[عبودیت]] [[آدمی]] را کم فروغ می‌کند. [[امام علی]] {{ع}} درباره [[دعوت]] [[پیامبران]] به [[عبودیت]] می‌فرماید: [[خداوند]] [[محمد]] {{صل}} را، به [[حق]] [[پیامبری]] [[مبعوث]] داشت تا بندگانش را از [[پرستش]] بتان برهاند و به [[پرستش]] [[خدای یکتا]] وادارد و از فرمان‌برداری [[شیطان]] منع کند و به [[فرمان]] او آورد<ref>نهج البلاغه، خطبه  ۱۴۷: {{متن حدیث|"فَبَعَثَ اللَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه وآله) بِالْحَقِّ لِيُخْرِجَ عِبَادَهُ مِنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ إِلَى عِبَادَتِهِ وَ مِنْ طَاعَةِ الشَّيْطَانِ إِلَى طَاعَتِهِ"}}</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 546- 547.</ref>.
*[[انسان]] در سایه [[عبودیت]]، به [[مقام]] [[ربوبیت]] به‌معنای مالک شدن و [[صاحب]] و متصدی شدن می‌رسد و [[صاحب]] و مالک [[نفس]] خود می‌شود و عنان [[نفس]] را در دست می‌گیرد و [[هویت]] اصلی و گوهر خویش را بازمی‌یابد. رسیدن به چنین مقامی بستر کسب همه [[کمالات]] را در ضمیر [[انسان]] به‌وجود می‌آورد. [[عبادت]] چهره [[عبودیت]] است. [[بندگان]] از راه [[عبادت]]، خود را به [[مقام عبودیت]] می‌رسانند. از این‌رو [[امام]] [[هدف]] [[عبادت]] را فرمان‌برداری [[خداوند]] می‌داند و روش‌های مختلف [[عبادات]] را مفری برای کنار گذاشتن خودِ نفسانی و رسیدن به [[مقام]] [[بندگی]] برمی‌شمرد: [[خداوند]] [[ایمان]] را [[واجب]] کرد، برای [[پاکی]] [[دل‌ها]] از [[شرک]]، [[نماز]] را برای منزه ساختن [[مردم]] از [[خودخواهی]]، [[زکات]] را برای رسیدن روزی، [[روزه]] را برای آزمودن [[اخلاص]] [[مردم]]، [[حج]] را برای نیرو گرفتن [[دین]]، [[جهاد]] را برای [[عزت]] و ارجمندی [[اسلام]]، [[امر به معروف]] را برای [[اصلاح]] [[مردمان]]، [[نهی از منکر]] را برای بازداشتن سفیهان از [[زشتی‌ها]] و [[صله رحم]] را برای افزون شدن شمار [[خویشاوندان]]<ref>نهج البلاغه، حکمت  ۲۴۴</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 547.</ref>.
*[[انسان]] در سایه [[عبودیت]]، به [[مقام]] [[ربوبیت]] به‌معنای مالک شدن و [[صاحب]] و متصدی شدن می‌رسد و [[صاحب]] و مالک [[نفس]] خود می‌شود و عنان [[نفس]] را در دست می‌گیرد و [[هویت]] اصلی و گوهر خویش را بازمی‌یابد. رسیدن به چنین مقامی بستر کسب همه [[کمالات]] را در ضمیر [[انسان]] به‌وجود می‌آورد. [[عبادت]] چهره [[عبودیت]] است. [[بندگان]] از راه [[عبادت]]، خود را به [[مقام عبودیت]] می‌رسانند. از این‌رو [[امام]] [[هدف]] [[عبادت]] را فرمان‌برداری [[خداوند]] می‌داند و روش‌های مختلف [[عبادات]] را مفری برای کنار گذاشتن خودِ نفسانی و رسیدن به [[مقام]] [[بندگی]] برمی‌شمرد: [[خداوند]] [[ایمان]] را [[واجب]] کرد، برای [[پاکی]] [[دل‌ها]] از [[شرک]]، [[نماز]] را برای منزه ساختن [[مردم]] از [[خودخواهی]]، [[زکات]] را برای رسیدن روزی، [[روزه]] را برای آزمودن [[اخلاص]] [[مردم]]، [[حج]] را برای نیرو گرفتن [[دین]]، [[جهاد]] را برای [[عزت]] و ارجمندی [[اسلام]]، [[امر به معروف]] را برای [[اصلاح]] [[مردمان]]، [[نهی از منکر]] را برای بازداشتن سفیهان از [[زشتی‌ها]] و [[صله رحم]] را برای افزون شدن شمار [[خویشاوندان]]<ref>نهج البلاغه، حکمت  ۲۴۴: {{متن حدیث|"فَرَضَ اللَّهُ الْإِيمَانَ تَطْهِيراً مِنَ الشِّرْكِ، وَ الصَّلَاةَ تَنْزِيهاً عَنِ الْكِبْرِ، وَ الزَّكَاةَ تَسْبِيباً لِلرِّزْقِ، وَ الصِّيَامَ ابْتِلَاءً لِإِخْلَاصِ الْخَلْقِ، وَ الْحَجَّ [تَقْوِيَةً] تَقْرِبَةً لِلدِّينِ، وَ الْجِهَادَ عِزّاً لِلْإِسْلَامِ، وَ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ مَصْلَحَةً لِلْعَوَامِّ، وَ النَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ رَدْعاً لِلسُّفَهَاءِ، وَ صِلَةَ الرَّحِمِ مَنْمَاةً لِلْعَدَدِ"}}</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 547.</ref>.
*[[امام]] {{ع}} [[اخلاص]] را شرط عبادتی می‌داند که به [[عبودیت]] می‌انجامد. به این ترتیب [[انسان]] نه‌تنها در صورت ظاهری [[عبادت]]، که در همه امور [[زندگی]] اگر نیتی [[خالص]] داشته باشد، راه [[عبودیت]] را به خوبی می‌پیماید. [[امام]] {{ع}} می‌فرماید: کسی که [[نهان]] و آشکارش و گفتار و کردارش یکی باشد، [[امانت]] [[خدا]] را ادا کرده و در عبادتش [[اخلاص]] ورزیده است<ref>نهج البلاغه، نامه  ۲۶</ref>. [[عبادت]] خالصانه [[برترین]] مرتبه [[عبادت]] و [[بهترین]] مسیر برای رسیدن به [[مقام عبودیت]] است. از این‌رو در معرفی عبادت‌کنندگان، آنان را به سه دسته تقسیم می‌کند: گروهی [[خدا]] را به [[شوق]] [[بهشت]] می‌پرستند که این [[عبادت]] بازرگانان است. گروهی [[خدا]] را از [[ترس]] [[عذاب]] او می‌پرستند که این [[عبادت]] بردگان است. و گروهی [[خدا]] را برای [[سپاس]] از او می‌پرستند که این [[عبادت]] آزادگان است<ref>نهج البلاغه، حکمت  ۲۲۹</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص547.</ref>.
*[[امام]] {{ع}} [[اخلاص]] را شرط عبادتی می‌داند که به [[عبودیت]] می‌انجامد. به این ترتیب [[انسان]] نه‌تنها در صورت ظاهری [[عبادت]]، که در همه امور [[زندگی]] اگر نیتی [[خالص]] داشته باشد، راه [[عبودیت]] را به خوبی می‌پیماید. [[امام]] {{ع}} می‌فرماید: کسی که [[نهان]] و آشکارش و گفتار و کردارش یکی باشد، [[امانت]] [[خدا]] را ادا کرده و در عبادتش [[اخلاص]] ورزیده است<ref>نهج البلاغه، نامه  ۲۶: {{متن حدیث|"وَ مَنْ لَمْ يَخْتَلِفْ سِرُّهُ وَ عَلَانِيَتُهُ وَ فِعْلُهُ وَ مَقَالَتُهُ فَقَدْ أَدَّى الْأَمَانَةَ وَ أَخْلَصَ الْعِبَادَةَ"}}</ref>. [[عبادت]] خالصانه [[برترین]] مرتبه [[عبادت]] و [[بهترین]] مسیر برای رسیدن به [[مقام عبودیت]] است. از این‌رو در معرفی عبادت‌کنندگان، آنان را به سه دسته تقسیم می‌کند: گروهی [[خدا]] را به [[شوق]] [[بهشت]] می‌پرستند که این [[عبادت]] بازرگانان است. گروهی [[خدا]] را از [[ترس]] [[عذاب]] او می‌پرستند که این [[عبادت]] بردگان است. و گروهی [[خدا]] را برای [[سپاس]] از او می‌پرستند که این [[عبادت]] آزادگان است<ref>نهج البلاغه، حکمت  ۲۲۹: {{متن حدیث|"إِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَغْبَةً فَتِلْكَ عِبَادَةُ التُّجَّارِ، وَ إِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَهْبَةً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْعَبِيدِ، وَ إِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ شُكْراً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْأَحْرَارِ"}}</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص547.</ref>.
*همان‌گونه که از [[کلام امام]] برمی‌آید، [[انسان]] در [[مقام]] [[آزادگی]] و رهایی از قید و بندهای مادی است که می‌تواند [[خداوند]] را از روی [[اخلاص]] [[عبادت]] کند. این‌ بالاترین مرتبه [[عبادت]] است. چنین عبادتی از [[معرفت]] و [[علم]] [[آدمی]] نشئت می‌گیرد. هر [[قدر]] [[معرفت]] [[آدمی]] بیشتر باشد، عبادتش خالص‌تر خواهد بود. [[امام علی]] {{ع}} [[عبادت]] خالصانه را میوه [[علم]] و [[معرفت]] برمی‌شمرد و از این‌رو [[انسان‌ها]] را به [[تفکر]] در [[ملکوت]] [[آسمان]] و [[زمین]] فرامی‌خواند تا در اثر آن به [[تفکر]] حقیقی دست یابند و با مشاهده مصنوعات به وجود بی‌مانند صانع پی‌ببرند. از این‌‎رو در [[کلامی]]، [[فکر]] کردن در [[پادشاهی]] آسمان‌ها و [[زمین]] را [[پرستش]] [[مخلصان]] می‌داند. یعنی [[تفکر]] در آن و [[کشف]] احوال مبدأ و [[معاد]] و پی بردن به [[اسرار]] [[معرفت]] [[حق تعالی]]، [[عبادت]] و [[پرستش]] [[مخلصان]] است. در سایه چنین عبادتی [[آدمی]] به [[مقام]] [[پرستش]] و [[عبودیت]] می‌رسد و تن و [[جان]] از غیر می‌رهاند و تنها تن به [[بندگی]] [[خداوند]] می‌سپارد. از این طریق، بستر رسیدن به [[کمالات]] معنوی برای [[آدمی]] فراهم می‌شود<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 547- 548.</ref>.
*همان‌گونه که از [[کلام امام]] برمی‌آید، [[انسان]] در [[مقام]] [[آزادگی]] و رهایی از قید و بندهای مادی است که می‌تواند [[خداوند]] را از روی [[اخلاص]] [[عبادت]] کند. این‌ بالاترین مرتبه [[عبادت]] است. چنین عبادتی از [[معرفت]] و [[علم]] [[آدمی]] نشئت می‌گیرد. هر [[قدر]] [[معرفت]] [[آدمی]] بیشتر باشد، عبادتش خالص‌تر خواهد بود. [[امام علی]] {{ع}} [[عبادت]] خالصانه را میوه [[علم]] و [[معرفت]] برمی‌شمرد و از این‌رو [[انسان‌ها]] را به [[تفکر]] در [[ملکوت]] [[آسمان]] و [[زمین]] فرامی‌خواند تا در اثر آن به [[تفکر]] حقیقی دست یابند و با مشاهده مصنوعات به وجود بی‌مانند صانع پی‌ببرند. از این‌‎رو در [[کلامی]]، [[فکر]] کردن در [[پادشاهی]] آسمان‌ها و [[زمین]] را [[پرستش]] [[مخلصان]] می‌داند. یعنی [[تفکر]] در آن و [[کشف]] احوال مبدأ و [[معاد]] و پی بردن به [[اسرار]] [[معرفت]] [[حق تعالی]]، [[عبادت]] و [[پرستش]] [[مخلصان]] است. در سایه چنین عبادتی [[آدمی]] به [[مقام]] [[پرستش]] و [[عبودیت]] می‌رسد و تن و [[جان]] از غیر می‌رهاند و تنها تن به [[بندگی]] [[خداوند]] می‌سپارد. از این طریق، بستر رسیدن به [[کمالات]] معنوی برای [[آدمی]] فراهم می‌شود<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 547- 548.</ref>.
==[[نماز]]، [[برترین]] چهره [[عبادت]]==
==[[نماز]]، [[برترین]] چهره [[عبادت]]==
*[[نماز]]، نخستین فریضه‌ای است که [[انسان‌ها]] با آن روبه‌رو می‌شوند. [[امام]] {{ع}} [[نماز]] را وجه [[دین]] برمی‌شمرد. [[نماز]] از [[برترین]] جلوه‌های پرسش است. [[آدمی]] در پرتو [[نماز]]، وجود [[خداوند]] را طلب می‌کند و در مسیر [[شناخت]] و حب [[خداوند]] قرار می‌گیرد. در [[حدیثی قدسی]] [[خداوند]] خطاب به [[حضرت داوود]] {{ع}} فرمود: ای [[داوود]]، هر که مرا شناسد یادم کند، هر که یادم کند متوجه من شود، هر که متوجه من شود مرا بجوید، هر که بجویدم بیابدم، هر که بیابدم نگه‌دارم و هر که مرا نگه دارد، مرا بر دیگران ترجیح دهد. [[نماز]] در [[دین اسلام]] از شعائر [[الهی]] و نشانه‌های [[امت اسلام]] است. [[امام]] {{ع}} می‌فرماید: [[نماز]] را برپا دار، که آن، ستون [[دین]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه  ۱۱۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 548.</ref>.
*[[نماز]]، نخستین فریضه‌ای است که [[انسان‌ها]] با آن روبه‌رو می‌شوند. [[امام]] {{ع}} [[نماز]] را وجه [[دین]] برمی‌شمرد. [[نماز]] از [[برترین]] جلوه‌های پرسش است. [[آدمی]] در پرتو [[نماز]]، وجود [[خداوند]] را طلب می‌کند و در مسیر [[شناخت]] و حب [[خداوند]] قرار می‌گیرد. در [[حدیثی قدسی]] [[خداوند]] خطاب به [[حضرت داوود]] {{ع}} فرمود: ای [[داوود]]، هر که مرا شناسد یادم کند، هر که یادم کند متوجه من شود، هر که متوجه من شود مرا بجوید، هر که بجویدم بیابدم، هر که بیابدم نگه‌دارم و هر که مرا نگه دارد، مرا بر دیگران ترجیح دهد. [[نماز]] در [[دین اسلام]] از شعائر [[الهی]] و نشانه‌های [[امت اسلام]] است. [[امام]] {{ع}} می‌فرماید: [[نماز]] را برپا دار، که آن، ستون [[دین]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه  ۱۱۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 548.</ref>.
۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش