←سرانجام ظلم
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
==سرانجام ظلم== | ==سرانجام ظلم== | ||
*[[امام]] {{ع}} برای [[آگاهی]] [[مردم]] و دور کردن آنها از انجام [[رذیلت]] ظلم به برخی از آثار ظلم در [[زندگی]] و [[عاقبت]] آن اشاره کردهاند. از جمله: یادکرد روزگار [[سختی]] که بر [[ظالم]] فرو خواهد آمد<ref>غررالحکم، ۱ / ۱۴۷</ref>؛ کیفرداد [[خداوند]] بر [[ستمگران]]<ref>غررالحکم، ۱ / ۳۱۹</ref>؛ ظلم بهمثابه [[نافرمانی]] [[خداوند]]، [[گناه]] فرد است و [[ظالم]] [[مستحق]] [[کیفر]] خواهد شد<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۵</ref>؛ [[تباهی]] [[آخرت]]<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۵</ref>؛ ظلم بهمثابه [[دشمنی با خداوند]] که باعث استحقاق [[کیفر الهی]] میشود<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۶و ۶۶۲</ref>؛ [[بدبختی]] در [[آخرت]]<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۶</ref>؛ [[ستم]] عامل [[تباهی]] و سرافکندگی فرد میشود<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۷ و ۶۲۰</ref>؛ [[ستم]] عامل [[رنج]] و گرفتاری و از بین برنده [[نعمت]] و [[آسایش]] فرد خواهد شد<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۷</ref>؛ [[ظالم]]، خود نیز [[اسیر]] [[ستم]] میشود<ref>غررالحکم، ۲ / ۶۱۳</ref>؛ کار [[ستمگر]] آشفته میشود<ref>غررالحکم، ۲ / ۶۱۵</ref>. از اینرو [[امام علی]] {{ع}} در آخرین وصیتهای حیات خود و در بستر [[شهادت]]، ضمن سفارشهایی خطاب به فرزندانش میفرماید: شما را به [[تقوای الهی]] [[وصیت]] کنم و آنکه ... [[دشمن]] [[ظالم]] و [[یار]] [[مظلوم]] باشید<ref>نهج البلاغه، نامه ۴۷</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۳۲.</ref>. | *[[امام]] {{ع}} برای [[آگاهی]] [[مردم]] و دور کردن آنها از انجام [[رذیلت]] ظلم به برخی از آثار ظلم در [[زندگی]] و [[عاقبت]] آن اشاره کردهاند. از جمله: یادکرد روزگار [[سختی]] که بر [[ظالم]] فرو خواهد آمد<ref>غررالحکم، ۱ / ۱۴۷</ref>؛ کیفرداد [[خداوند]] بر [[ستمگران]]<ref>غررالحکم، ۱ / ۳۱۹</ref>؛ ظلم بهمثابه [[نافرمانی]] [[خداوند]]، [[گناه]] فرد است و [[ظالم]] [[مستحق]] [[کیفر]] خواهد شد<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۵</ref>؛ [[تباهی]] [[آخرت]]<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۵</ref>؛ ظلم بهمثابه [[دشمنی با خداوند]] که باعث استحقاق [[کیفر الهی]] میشود<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۶و ۶۶۲</ref>؛ [[بدبختی]] در [[آخرت]]<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۶</ref>؛ [[ستم]] عامل [[تباهی]] و سرافکندگی فرد میشود<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۷ و ۶۲۰</ref>؛ [[ستم]] عامل [[رنج]] و گرفتاری و از بین برنده [[نعمت]] و [[آسایش]] فرد خواهد شد<ref>غررالحکم، ۲ / ۴۷۷</ref>؛ [[ظالم]]، خود نیز [[اسیر]] [[ستم]] میشود<ref>غررالحکم، ۲ / ۶۱۳</ref>؛ کار [[ستمگر]] آشفته میشود<ref>غررالحکم، ۲ / ۶۱۵</ref>. از اینرو [[امام علی]] {{ع}} در آخرین وصیتهای حیات خود و در بستر [[شهادت]]، ضمن سفارشهایی خطاب به فرزندانش میفرماید: شما را به [[تقوای الهی]] [[وصیت]] کنم و آنکه ... [[دشمن]] [[ظالم]] و [[یار]] [[مظلوم]] باشید<ref>نهج البلاغه، نامه ۴۷</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۵۳۲.</ref>. | ||
==تفاوت [[ظلم و جور]]== | |||
*بین [[ظلم و جور]] تفاوت مختصری ذکر کردهاند و آن اینکه [[جور]]، [[انحراف]] از [[حکم]] است؛ مثلاً در روش یک [[سلطان]] میگویند [[حاکم]] در [[حکم]] خود "[[جور]]" نمود و [[سلطان]] در روشش؛ یعنی هنگامی که از [[حکم]] واقعی [[انحراف]] داشته باشد. ولی امکان دارد که در مفهوم [[ظلم]]، لزوماً [[انحراف]] از [[حکم]] وجود نداشته باشد و ابتدائاً صورت گیرد، چه از [[سلطان]] یا [[حاکم]] یا غیر آنها باشد. اصل [[ظلم]]، نقصان و کم گذاشتن [[حق]] است و [[جور]] عدول و باز گشتن از [[حق]] است<ref>ر.ک: حمیدرضا حق شناس، رویکرد صحیفه سجادیه به اخلاق اجتماعی (پایاننامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، ۱۳۸۶)، ص۸۰.</ref><ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص:۳۵۲-۳۵۳.</ref>. | |||
*[[ظلم]] با همه اقسامش از [[گناهان کبیره]] و موجب ویرانی [[دین]] و دنیای [[ظالم]]، و سبب دخول در [[عذاب]] [[جهنم]] است. | |||
*اقسام [[ظلم]] عبارتند از: | |||
#[[ظلم]] به [[خدا]]، یعنی [[شرک]] | |||
#[[ظلم]] به [[مردم]]، یعنی [[تجاوز]] به [[حقوق]] دیگران. | |||
#[[ظلم]] به [[نفس]]، یعنی [[معصیت]]، زیرا آثار [[معصیت]] دامنگیر خود [[ظالم]] است<ref>حبیب الله طاهری، اخلاق اسلامی، ص۲۷۱.</ref>. | |||
*[[اسلام]] با [[ظالم]] بودن، [[ظلم]] پذیری و [[ظلم]] به [[دشمنان]] مخالف است. | |||
*به واسطه اهمیت مفهوم "[[عدالت]]" [[اندیشمندان]] [[مسلمان]] و غربی تعاریف متفاوتی از آن به دست دادهاند. | |||
*[[حضرت علی]]{{ع}} در پاسخ به این پرسش که [[عدل]]، [[برتر]] است یا [[بخشش]] میفرمایند: "...[[عدالت]] [[کارها]] را بدانجا مینهد که باید، و [[بخشش]] آن را از جایش برون نماید..."<ref>نهج البلاغه، ترجمه جعفر، شهیدی، کلمات قصار ۴۳۷، ص۴۴۰.</ref>. | |||
*براساس این تعریف از [[حضرت علی]]{{ع}} [[عدالت]] شامل [[انسان]] و [[طبیعت]] میشود. | |||
*[[ارسطو]] نیز [[عدالت]] را چنین تعریف میکند: "[[رفتار]] برابر با برابرها و [[رفتار]] نابرابر با نابرابرها". دیوید راس در [[تئوری]] [[عدالت]] خود، اصل تفاوت را میپذیرد. | |||
*از طرفی، [[عدالت]] دارای اقسامی است، از جمله: [[عدالت]] فردی، [[عدالت اجتماعی]]، [[عدالت]] توزیعی، [[عدالت]] کیفری، [[عدالت]] مکافاتی، [[عدالت]] [[حقوقی]]<ref>احمد شلبی مینویسد: «دکتر ادموند بورک میگوید: «قانون اسلامی درباره همه یکسان است و فرقی بین شاه تاجدار و مستخدم فقیر نیست و این شیوه اسلامی، برای بشر تازگی دارد». احمد شلبی، زندگی اجتماعی از دیدگاه اسلام، ترجمه سید محمود اسداللهی، ص۲۵۲.</ref>، [[عدالت]] طبیعی یا رویهای<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص:۳۵۳.</ref>. | |||
*در این نوشتار منظور از [[عدالت]]، "[[عدالت اجتماعی]]" و مراد از [[ظلم]] "[[تجاوز]] به [[حقوق]] دیگران" است نه اقسام دیگر آنها. به عبارت دیگر، [[عدالت]] و [[ظلم]] به معنای اخص آن، بررسی میشوند، چرا که در این دو معناست که [[عدالت]] و [[ظلم]] ضد یکدیگرند. | |||
*ملا [[احمد نراقی]] در [[معراج]] السعاده مینویسد: "و مخفی نماند که ضد [[ظلم]] به این معنی ([[ظلم]] به معنی اخص) [[عدالت]] به معنی اخص است و آن عبارت است از بازداشتن خود از [[ستم]] به [[مردم]] و دفع [[ظلم]] دیگران به [[قدر]] امکان از ایشان و نگاه داشتن هر کسی را بر [[حق]] خود"<ref>معراج السعاده، ص۳۷۰.</ref><ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص:۳۵۴.</ref>. | |||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||