تربت: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

*در [[فرهنگ]] [[شیعه]] و در [[باور]] حسینیان [[تاریخ]] و آشنایان با [[اهل بیت]]{{عم}}، کلمه تربت، بار محتوایی [[غنی]] و [[تاریخی]] داشته است. چه به صورتِ مهر [[نماز]]، یا خاکِ تیمّم، یا [[تسبیح]] سجاده، یا [[خاک]] [[شفابخش]] و متبرّک. این تأثیر، در سایه عنصر دگرگونساز و اکسیر [[شهادت]] است. [[امامان]]، تلاش می‌کردند که [[شیعه]] را به [[فرهنگ]] [[شهادت]]، سوق دهند. این [[تشویق]]، در سایه روی آوردن به نمودها و سمبل‌ها و مظاهری انجام می‌گرفت که یادی از آن [[حماسه]] را در بر داشته باشد و تداعی کننده آن [[حماسه‌ها]] و [[خون‌ها]] و شهادت‌ها باشد. حتی به صورتِ قرار دادن تربت [[کربلا]] در محلّ [[سجود]]، تا [[تعظیم]] به [[آرمان]] والای [[شهیدان]] [[کربلا]] باشد، و قرار دادن تربت، زیر بینی، هنگام [[سجده]]، تا بوی [[خون]] شهدای [[کربلا]]، [[جان]] را طراوت بخشد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۲۲۱-۲۲۴.</ref>.

*[[امام صادق]]{{ع}} خریطه (کیسه و دستمال) زردی داشت که در آن، تربت [[امام حسین|حضرت سیدالشهدا]]{{ع}} بود. وقت [[نماز]] که می‌شد، همان تربت را در موضع سجودش می‌ریخت و [[سجده]] بر آن می‌کرد<ref>منتخب التواریخ، ص ۲۹۸، به نقل از «مصباح المتهجّدین».</ref> آیا این، جز [[تجدید عهد]] و [[پیمان]] با [[آیین]] و [[آرمان]] و راه و خط [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است؟! نمازی بر پایه احیای [[جهاد]] و [[شهادت]] و مُلهَم از [[خون]]! ... مگر در تربت [[کربلا]] چه [[رازی]] نهفته است؟ ... در آنجا تربتی است، گویا معدن مغناطیس، که افراد [[عاشق]] را که قابل جذب اند، مانند ذرّات کوچک آهن، به سوی خود جذب می‌کند. آنجا مضجعِ مقدّسِ سرباز [[فداکاری]] است که رؤسای جمهور و [[پادشاهان]]، قبل از آنکه رسم سرباز گمنام و نهادن دسته گل معمول گردد، عصاره گل، [[بهترین]] عطر را آوردند و بوسیدند و بوییدند و پاشیدند و آرزوی این کردند که کاش در برابرش جنگیده و [[اسلام]] را [[یاری]] می‌کردند و کشته می‌شدند ...<ref> اولین دانشگاه و آخرین پیامبر، ج ۲، ص ۴۳.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۲۲۱-۲۲۴.</ref>.

*به عنوان نمونه، به چند [[حدیث]] از سخن [[پیشوایان]] اشاره می‌کنیم: [[امام صادق]]{{ع}}: "[[سجده بر تربت]] [[حسین]]، حجاب‌های هفتگانه را کنار می‌زند"<ref>{{متن حدیث|" السُّجُودُ عَلَى تُرْبَةِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَخْرِقُ الْحُجُبَ السَّبْع‏"}}؛ بحار الأنوار چاپ بیروت، ج ۸۲، ص ۱۵۳و ۳۳۴.</ref>. آن [[حضرت]]، به عنوان [[فروتنی]] و [[خشوع]] در برابر [[خداوند]]، جز بر تربت [[حسین]]، [[سجده]] نمی‌کرد<ref>{{متن حدیث|" وَ كَانَ الصَّادِقُ {{ع}} لَا يَسْجُدُ إِلَّا عَلَى تُرْبَةِ الْحُسَيْنِ {{ع}} تَذَلُّلًا لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ اسْتِكَانَةً إِلَيْهِ"}}؛ بحارالأنوار، ج ۸۲، ص ۱۵۸، حدیث ۲۵.</ref> و می‌فرمود: "[[سجده]] بر گِلِ [[قبر]] [[امام حسین|حسین]]{{ع}}، تا [[زمین]] هفتم را [[نورانی]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|" السُّجُودُ عَلَى طِينِ قَبْرِ الْحُسَيْنِ ع يُنَوِّرُ إِلَى الْأَرْضِ السَّابِعَةِ"}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص ۲۶۸.</ref> [[فاطمه زهرا|حضرت فاطمه زهرا]]{{س}} آن تسبیحات مخصوص را، با تسبیحی می‌گفت که از یک نخ مفتول از پشم درست شده بود و به تعداد تکبیرات، "گِرِه" داشت. وقتی که حمزه [[سیدالشهدا]] به [[شهادت]] رسید، از [[خاک]] [[قبر]] او، [[تسبیح]] ساخت. از آن پس، [[مردم]] هم به [[تبعیت]] از او چنان کردند. تا اینکه [[امام حسین|حسین]]{{ع}} به [[شهادت]] رسید. [[مردم]]، به خاطر [[فضیلت]] و مزیّتِ افزون تر تربت [[امام حسین]]{{ع}}، از تربت [[قبر]] آن [[شهید]]، [[تسبیح]] ساختند<ref>بحار الأنوار، ج ۸۲، ص ۳۳۳، حدیث ۱۶و ص ۳۴۱.</ref>. بالاتر از این، سفارش [[ائمه]]{{عم}} است که: کام [[فرزندان]] خود را هنگام ولادت، با تربت [[قبر]] [[امام حسین|حسین بن علی]]{{ع}} بردارید. به این تعبیر، [[روایات]] متعددی [[نقل]] شده است. از جمله سخن [[امام صادق]]{{ع}} است که: {{متن حدیث|حَنِّكُوا أَوْلَادَكُمْ بِتُرْبَةِ الْحُسَيْنِ {{ع}} فَإِنَّهُ أَمَانٌ"}}<ref> وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۱۰، حدیث ۸.</ref> این، آشنا ساختن نوزادان از لحظه [[تولد]]، با [[کربلا]] و تربت [[شهید]] است و اثر [[تربیتی]] دارد<ref>روایات مربوط به تربت سیدالشهدا، برداشتن کام نوزاد با تربت [[کربلا]]، سجده و تسبیح بر تربت قبر حسین و ... را در منابع زیر مطالعه کنید: وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۰۸تا ۴۲۰و ج ۳، ص ۶۰۷؛ مصباحِ شیخ طوسی، ص ۵۱۰؛ بحارالأنوار بیروتی، ج ۹۸، ص ۱۱۸.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۲۲۱-۲۲۴.</ref>.

*[[شهید مطهری]]، درباره تربت [[شهید]] و دانه‌های تسبیحی که از تربت [[امام حسین|سیدالشهدا]]{{ع}} باشد، می‌گوید: "من، این را از تربت [[شهید]] بر می‌دارم و این نوعی [[احترام]] به [[شهید]] و [[شهادت]] است، نوعی به رسمیت شناختن قداستِ [[شهادت]] است ... [[پیشوایان]] ما گفته اند، حالا که باید بر [[خاک]] [[سجده]] کرد، بهتر است که آن [[خاک]]، از [[خاک]] تربت [[شهیدان]] باشد، اگر بتوانید از [[خاک]] [[کربلا]] برای خود تهیه کنید، که بوی [[شهید]] می‌دهد. تو که [[خدا]] را [[عبادت]] می‌کنی، سر بر روی هر خاکی بگذاری نمازت درست است ولی اگر سر بر روی آن خاکی بگذاری که تماس کوچکی، [[قرابت]] کوچکی، [[همسایگی]] کوچکی با [[شهید]] دارد و بوی [[شهید]] می‌دهد، اجر و [[ثواب]] تو صد برابر می‌شود ..."<ref>شهید ضمیمه: قیام و انقلاب مهدی، ص ۱۲۷.</ref> نه تنها تربت [[شهید]]، بلکه هر چیزی که از [[شهید]]، یادگار مانده و نشانی از اوست و کوچک ترین پیوندی با یک [[شهید]] دارد، برای [[وارثان]] خط [[شهادت]] و شاگردانِ این [[مکتب]]، [[الهام]] بخش، [[عزیز]]، [[مقدس]]، متبرک، ارزشمند و خاطره‌آمیز است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۲۲۱-۲۲۴.</ref>.