←گستره عصمت
| خط ۶۴: | خط ۶۴: | ||
*#عصمت منشی در ملکات؛ | *#عصمت منشی در ملکات؛ | ||
*#عصمت کنشی فردی و [[اجتماعی]]<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص ۳۱۹ - ۳۶۳.</ref>. | *#عصمت کنشی فردی و [[اجتماعی]]<ref>ر.ک. [[عبدالحسین خسروپناه]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج۲، ص ۳۱۹ - ۳۶۳.</ref>. | ||
==[[براهین]] و [[ادله]] [[عصمت امام]]== | |||
===[[براهین]] [[عقلی]] [[عصمت امام]]=== | |||
*[[براهین]] و [[دلایل عقلی]] متعددی بر [[عصمت امام]] در کتابهای کلامی آمده است که به سه مورد اشاره میشود: | |||
#'''[[برهان]] [[نقض غرض]]:''' این [[برهان]] بر دو مقدمه [[استوار]] است: | |||
##غرض از [[جعل]] [[امامت]]، [[هدایت]] و [[ارشاد]] [[انسانها]] به راه مستقیم انسانیّت است<ref>هدایت و ارشاد دو گونه است: گاهی نشاندادن راه و گاهی بهمعنای ایصال به مطلوب است. هدایت امام از نوع دوم است.</ref>. | |||
##اگر [[امامان]]، [[معصوم]] نباشند و دچار [[گناه]] شوند، از دو گونه بیرون نیست: یا [[مردم]] گناه بودن آن عمل را میدانند یا نمیدانند. اگر بدانند، از [[امام]] سلب [[اعتماد]] شده و [[غرض از امامت]] تحقق نخواهد یافت و اگر ندانند، چهبسا آنها این عمل [[امام]] را [[الگو]] قرار داده و به [[گمراهی]] افتند. و در این صورت غرض از [[جعل]] [[امامت]] نیز تحقق نخواهد یافت و [[نقض غرض]] با [[حکمت خداوند]] [[سازگاری]] ندارد. | |||
#'''[[دلیل]] تضاد:''' این [[دلیل]] نیز، بر دو مقدمه [[استوار]] است: | |||
##آیاتی در [[قرآن]]، به [[اطاعت از امام]] [[دستور]] میدهد، مانند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref>. | |||
##آیاتی دیگری در [[قرآن]]، بر [[وجوب]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] دلالت میکنند، مانند: {{متن قرآن|يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ}}<ref>«پسرکم! نماز را بپا دار و به کار شایسته فرمان ده و از کار ناشایست باز دار» سوره لقمان، آیه ۱۷.</ref>، {{متن قرآن|وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ}}<ref>«و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند که به کار شایسته فرمان میدهند و از کار ناشایست باز میدارند» سوره توبه، آیه ۷۱.</ref>. حال اگر [[امام معصوم]] نباشد، میان این دو دسته از [[آیات]] ([[آیات]] [[وجوب]] [[اطاعت از امام]] با [[آیات]] [[نهی از منکر]]) تضاد خواهد بود؛ چنانکه، [[مردم]] از سویی، به [[اطاعت از امام]] موظّفاند و از سوی دیگر بر آنان لازم است، [[امام]] را به خاطر منکری که انجام میدهد [[نهی]] نموده و در نتیجه، از [[امام]] [[اطاعت]] نکنند. | |||
#'''[[اثبات عصمت امام]] با توجّه به عنوان [[امام]]:''' [[امام]] کسی است که پیشرو و مقتدای [[جامعه]] [[اسلامی]] است و [[قول و فعل]] او برای [[مردم]] [[حجت]] است و [[مردم]] باید به او [[اقتدا]] کنند، حال چنانچه [[قول و فعل]] [[امام]] برای [[مردم]] [[حجت]] نباشد و یا اینکه [[امام]] و پیشوای [[جامعه]] [[اسلامی]] به [[معصیت]] یا [[خطا]] دچار شود لازم میآید که نخست، آن کسی که از سوی [[خدا]]، [[امام]] نهاده شده: {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}}<ref>«من تو را پیشوای مردم میگمارم» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref> [[امام]] نباشد؛ زیرا [[قول و فعل]] او [[حجت]] نیست. دوم اینکه در صورت [[امام]] بودن چنین فردی، [[مردم]] از حرکت به سوی کمال باز میمانند؛ چراکه امام و مقتدایی را [[پیروی]] میکنند که [[خطا]] و [[معصیت]] میکند<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]،[[ درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۴۲-۴۴.</ref>. | |||
== مصادیق عصمت== | == مصادیق عصمت== | ||