←چیستی عصمت
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
'''عصمت:''' [[مصونیت]] از [[گناه]] و اشتباه، حالتی در [[انسان]] که به سبب [[معرفت]] و [[بینش]] [[قوی]] و [[شناخت]] [[خدا]] و عواقب و آثار و [[زشتی]] [[معصیت]]، [[گناه]] نمیکند. کسی که این حالت را داشته باشد "[[معصوم]]" نام دارد، یعنی از آلودگی و [[گناه]]، محفوظ و مصون است. عصمت یکی از شرایط [[پیامبران]] و [[امامان]] است، چون آنان [[حجت]] خدایند و حرفها و عملهایشان برای [[بشر]]، [[حجت]] و [[الگو]] و [[سند]] است، نباید [[خطا]] و اشتباه و [[گناه]] داشته باشند. [[خداوند]] به [[معصومین]]{{عم}} این [[عنایت]] را داشته، تا بتوانند [[هدایتگر]] [[مردم]] باشند و به همین سبب [[اطاعت]] از آنان را [[واجب]] ساخته است. عصمت با [[اختیار]] منافات ندارد، یعنی چنان نیست که [[پیامبران]] و [[امامان]] نتوانند [[گناه]] کنند، بلکه به خاطر [[نورانیت]] [[دل]] و [[معرفت]] و شناختی که دارند، [[گناه]] نمیکنند، حتی [[فکر]] [[گناه]] هم در ذهن آنان خطور نمیکند. [[عقیده]] به [[عصمت پیامبر]] و [[امام]]، یکی از [[اعتقادات]] [[شیعه]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۱۵۲-۱۵۳.</ref>. | '''عصمت:''' [[مصونیت]] از [[گناه]] و اشتباه، حالتی در [[انسان]] که به سبب [[معرفت]] و [[بینش]] [[قوی]] و [[شناخت]] [[خدا]] و عواقب و آثار و [[زشتی]] [[معصیت]]، [[گناه]] نمیکند. کسی که این حالت را داشته باشد "[[معصوم]]" نام دارد، یعنی از آلودگی و [[گناه]]، محفوظ و مصون است. عصمت یکی از شرایط [[پیامبران]] و [[امامان]] است، چون آنان [[حجت]] خدایند و حرفها و عملهایشان برای [[بشر]]، [[حجت]] و [[الگو]] و [[سند]] است، نباید [[خطا]] و اشتباه و [[گناه]] داشته باشند. [[خداوند]] به [[معصومین]]{{عم}} این [[عنایت]] را داشته، تا بتوانند [[هدایتگر]] [[مردم]] باشند و به همین سبب [[اطاعت]] از آنان را [[واجب]] ساخته است. عصمت با [[اختیار]] منافات ندارد، یعنی چنان نیست که [[پیامبران]] و [[امامان]] نتوانند [[گناه]] کنند، بلکه به خاطر [[نورانیت]] [[دل]] و [[معرفت]] و شناختی که دارند، [[گناه]] نمیکنند، حتی [[فکر]] [[گناه]] هم در ذهن آنان خطور نمیکند. [[عقیده]] به [[عصمت پیامبر]] و [[امام]]، یکی از [[اعتقادات]] [[شیعه]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۱۵۲-۱۵۳.</ref>. | ||
==چیستی عصمت== | ==چیستی [[عصمت]]== | ||
*عصمت در لغت به معنای محافظت و ممانعت از امور [[شر]] و [[ناپسند]] به کار برده میشود و در اصطلاح [[قرآنی]] به معنای عدم راهیابی [[باطل]]، کژی و [[تحریف]] در ساحت [[مقدس]] این [[کلام]] است<ref>ر.ک: [[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]] آن؛ ص ۴.</ref>. | *[[عصمت]] در لغت به معنای محافظت و ممانعت از امور [[شر]] و [[ناپسند]] به کار برده میشود و در اصطلاح [[قرآنی]] به معنای عدم راهیابی [[باطل]]، کژی و [[تحریف]] در ساحت [[مقدس]] این [[کلام]] است<ref>ر.ک: [[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]] آن؛ ص ۴.</ref>. | ||
*عصمت در لغت به معنای منع و جلوگیری است و در اصطلاح به کسی که از [[خطا]] و [[اشتباه]] مصون باشد را [[معصوم]] میگویند<ref>ر.ک: [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۳۵۹ - ۳۶۲. </ref>. | *[[عصمت]] در لغت به معنای منع و جلوگیری است و در اصطلاح به کسی که از [[خطا]] و [[اشتباه]] مصون باشد را [[معصوم]] میگویند<ref>ر.ک: [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۳۵۹ - ۳۶۲. </ref>. | ||
*واژه عصمت در لغت به معنای منع و امساک و در اصطلاح یک [[نیروی درونی]] [[حفاظت]] از [[گناه]] و [[مصونیت]] از [[اشتباه]] است که مایۀ [[اعتماد]] و [[اطمینان]] [[پیروان]] به [[درستی]] گفتهها و [[اعمال]] [[پیامبر]]، [[امام]] و انطباق آنها با [[دین حق]] و [[دین]] خداست و چون [[ائمه]] به خاطر قابلیت و [[لطف الهی]] میتوانند چنین نیرویی را داشته باشند و از هر [[خطا]] و [[گناه]] مصون بمانند به ایشان [[معصوم]] میگویند، چنانکه [[امام سجاد]] در روایتی فرمودند: «[[امام]] از ما [[خانواده]]، باید [[معصوم]] باشد»<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ مِنَّا لَا یَکُونُ إِلَّا مَعْصُوماً}}؛ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۱۹۴. </ref>.<ref>ر.ک: عبدالحسین خسروپناه، کلام نوین اسلامی، ج۲، ص ۳۵۹ - ۳۶۲. </ref> | *واژه [[عصمت]] در لغت به معنای منع و امساک و در اصطلاح یک [[نیروی درونی]] [[حفاظت]] از [[گناه]] و [[مصونیت]] از [[اشتباه]] است که مایۀ [[اعتماد]] و [[اطمینان]] [[پیروان]] به [[درستی]] گفتهها و [[اعمال]] [[پیامبر]]، [[امام]] و انطباق آنها با [[دین حق]] و [[دین]] خداست و چون [[ائمه]] به خاطر قابلیت و [[لطف الهی]] میتوانند چنین نیرویی را داشته باشند و از هر [[خطا]] و [[گناه]] مصون بمانند به ایشان [[معصوم]] میگویند، چنانکه [[امام سجاد]] در روایتی فرمودند: «[[امام]] از ما [[خانواده]]، باید [[معصوم]] باشد»<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ مِنَّا لَا یَکُونُ إِلَّا مَعْصُوماً}}؛ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۱۹۴. </ref>.<ref>ر.ک: عبدالحسین خسروپناه، کلام نوین اسلامی، ج۲، ص ۳۵۹ - ۳۶۲. </ref> | ||
* "عصمت" در لغت به معنای بازداشتن، حفظ کردن و نگهداشتن است<ref>تاج العروس، ج ۱۷، ص ۴۸۱ و ۴۸۲. </ref> مقصود از "عصمت" این است که [[پیامبران]] باید در مقابل گناه و خطا مصون و بیمه باشند. [[امام صادق]] {{ع}}، [[معصوم]] را این چنین تعریف میفرمایند: "معصوم کسی است که به کمک | * "[[عصمت]]" در لغت به معنای بازداشتن، [[حفظ]] کردن و نگهداشتن است<ref>تاج العروس، ج ۱۷، ص ۴۸۱ و ۴۸۲. </ref> مقصود از "[[عصمت]]" این است که [[پیامبران]] باید در مقابل [[گناه]] و [[خطا]] مصون و بیمه باشند. [[امام صادق]]{{ع}}، [[معصوم]] را این چنین تعریف میفرمایند: "[[معصوم]] کسی است که به کمک [[خداوند]]، خود را از همه حرامها، بازمیدارد؛ [[خداوند متعال]] در همین خصوص میفرماید: {{متن قرآن|وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيم}}<ref>سوره آل عمران؛ آیه: ۱۰۲. </ref>"<ref>{{متن حدیث|الْمَعْصُومُ هُوَ الْمُمْتَنِعُ بِاللَّهِ مِنْ جَمِيعِ مَحَارِمِ اللَّهِ وَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيم}}[[معانی الاخبار (کتاب)|معانی الاخبار]]، ص ۱۳۲.</ref>. | ||
* در لغت، به معنی "امساک"، حفظ و منع است از ریشه "عصم" یعنی خداوند بنده خویش را از هر ناگواری که موجب هلاکت است و بر او وارد شود نگه میدارد.اعتصام نیز به معنی تمسک نمودن به چیزی است<ref>[[کلام تطبیقی (کتاب)|کلام تطبیقی]]، ص ۸۷ و ۸۸. </ref>. | * در لغت، به معنی "امساک"، [[حفظ]] و منع است از ریشه "عصم" یعنی [[خداوند]] [[بنده]] خویش را از هر ناگواری که موجب [[هلاکت]] است و بر او وارد شود نگه میدارد.اعتصام نیز به معنی [[تمسک]] نمودن به چیزی است<ref>[[کلام تطبیقی (کتاب)|کلام تطبیقی]]، ص ۸۷ و ۸۸. </ref>. | ||
* قوه یا ملکهای از سوی خداوند ست که مانع از صدور خطا و گناه میشود. علم | * [[قوه]] یا ملکهای از سوی [[خداوند]] ست که [[مانع]] از صدور [[خطا]] و [[گناه]] میشود. [[علم کامل]]، شرط لازمِ تحقق [[عصمت]] است تا [[پیامبر]] با بیان امری [[باطل]] و خلاف [[حقیقت]] موجب [[انحراف]] [[مردم]] نشود. [[پیامبر]] باید از ارادهای [[قوی]] برخوردار باشد تا در انتقال [[پیام الهی]] تحت تأثیر [[هوای نفس]] و [[شیطان]] قرار نگیرد. با توجه به این تحلیل از [[عصمت]]، [[معصوم]] بودن با [[اختیار انسان]] منافاتی ندارد<ref>[[انسانشناسی (کتاب)|انسانشناسی]]، ص ۱۲۸. </ref>. | ||
==واژهشناسی لغوی== | ==واژهشناسی لغوی== | ||