قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۳۳

۱۸٬۰۱۷ بایت اضافه‌شده ، ‏۶ ژوئن ۲۰۲۰

←‏اعجاز قرآن

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۳۰۶

ویرایش

@@ خط ۱۷۱: / خط ۱۷۱: @@
 *بنابراین، با وجود [[علما]]، [[اختلاف]] قرائات از [[دین]] و [[تفسیر]] سلیقه‌ای از [[دین]] حل نمی‌شود؛ زیرا منشأ [[اختلاف]] [[قرائت‌ها]] و تفسیرهای گوناگون در میان خود [[علما]]، برداشت‌های مختلف ایشان از [[دین]] است.
 *نکته مهم در این مسئله آن است که این همه [[اختلاف]] [[علماء]] [[اسلام]] و حتّی [[شیعه]] امامیّه در [[مسائل اعتقادی]] و [[عبادی]] و حتّی [[سیاسی]]، صرفاً ناشی از سوء برداشت و [[هوای نفس]] نیست؛ تا بتوان با مراجعه به عالمی [[عادل]] آن را حل نمود؛ بلکه علّت در [[علم]] ناقص آنها است که چون مستقیماً به سرچشمه اصلی [[ارتباط]] ندارند، بعد از مطالعه و [[تدبّر]] فراوان، باز هم به نتایج مختلفی می‌رسند. در این صورت، [[تکلیف]] [[امّت]] در هنگام بروز [[اختلافات]] میان [[علماء]] و تشتّت در اصول و [[فروع اسلام]] چیست؟ و آیا [[خداوند]] برای [[امّت]] [[آخرالزمان]] که [[پیامبری]] بعد از [[رسول اکرم]]{{صل}} برای آنان نخواهد آمد، هیچ راهی برای [[خروج]] از بن‌بست قرار نداده است؟<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۱، ص:۳۴۲-۳۴۷.</ref>.
+==[[مبانی نقلی]]؛ [[امام]] [[مبین ظاهر قرآن]]==
+*[[روایات]] مختلفی وجود دارد که به موضوع [[نیاز]] [[قرآن]] و [[دین]] به [[تبیین]] توسط [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و بعد از ایشان، [[ائمّه هدی]]{{عم}} پرداخته است. در این بخش به برخی از آنها اشاره می‌گردد:
+===گفتار اوّل: [[قرآن]]؛ کتاب جاودانه===
+*[[قرآن]]، [[کتاب]] [[رسول خاتم]]{{صل}} است و تبعاً هر آنچه [[مردم]] تا [[آخرالزمان]] در امور [[دین]] و دنیای خود محتاج آن هستند، باید در این کتاب بیابند.
+*[[محمّد بن موسای رازی]] از پدرش [[نقل]] نموده که روزی در محضر [[امام هشتم]]{{ع}}، [[سخن]] از [[قرآن]] و [[معجزه]] بودن آن و [[حجّت]] بودنش بر [[مردم]] به میان آمد و [[حضرت]] در بیاناتی دراین باره ایراد فرمودند. بخشی از [[روایت]] چنین است: {{متن حدیث|هُوَ حَبْلُ اللَّهِ الْمَتِينُ وَ عُرْوَتُهُ الْوُثْقَى وَ طَرِيقَتُهُ الْمُثْلَى الْمُؤَدِّي إِلَى الْجَنَّةِ وَ الْمُنْجِي مِنَ النَّارِ لَا يَخْلُقُ عَلَى الْأَزْمِنَةِ وَ لَا يَغِثُ عَلَى الْأَلْسِنَةِ لِأَنَّهُ لَمْ يُجْعَلْ لِزَمَانٍ دُونَ زَمَانٍ بَلْ جُعِلَ دَلِيلَ الْبُرْهَانِ وَ الْحُجَّةَ عَلَى كُلِّ إِنْسَانٍ {{متن قرآن|لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ}}<ref>«در حال و آینده آن، باطل راه ندارد، فرو فرستاده (خداوند) فرزانه ستوده‌ای است» سوره فصلت، آیه ۴۲.</ref>}}<ref>عیون أخبار الرضا{{ع}} (ط. نشر جهان. ۱۳۷۸ ه.ق.)، ج۲، ص. ۱۳۰.</ref>.
+*در همین رابطه، [[اسماعیل بن جابر]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[نقل]] می‌کند که فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى بَعَثَ مُحَمَّداً فَخَتَمَ بِهِ الْأَنْبِيَاءَ فَلَا نَبِيَّ بَعْدَهُ وَ أَنْزَلَ عَلَيْهِ كِتَاباً فَخَتَمَ بِهِ الْكُتُبَ فَلَا كِتَابَ بَعْدَهُ أَحَلَّ فِيهِ حَلَالًا وَ حَرَّمَ حَرَاماً فَحَلَالُهُ حَلَالٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ حَرَامُهُ حَرَامٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فِيهِ شَرْعُكُمْ وَ خَبَرُ مَنْ قَبْلَكُمْ وَ بَعْدَكُمْ}}<ref>بحار الأنوار (ط. دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ه.ق.)، ج۱۰، ص۳.</ref>.
+*[[بدیهی]] است که [[معارف قرآن]] - با این توصیفات - نامتناهی است. در عین حال، [[خداوند]] [[قرآن]] را "تبیان کل شیء" معرفی می‌فرماید. پس کسانی می‌توانند این همه [[معارف]] را از [[آیات]] محدود [[قرآن]] استخراج نمایند که خود، مانند [[رسول خدا]]{{صل}}، به [[حقیقت قرآن]] و [[اسرار الهی]] که در آن به [[ودیعه]] نهاده شده راه داشته باشند؛ باید [[علوم]] آنان از [[عالم غیب]] سرچشمه گرفته شده باشد. [[گزینش]] رهبرانی غیر از آنان در [[جامعه]]، منجر به [[انحراف]] و برداشت‌های [[نادرست]] از [[قرآن]] می‌شود که نتیجه‌ای جز [[گمراهی]] ندارد<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۱، ص:۳۴۷-۳۴۸.</ref>.
+===گفتار دوم: شرایط [[تفسیر قرآن]] در بیان [[حضرت علی]]{{ع}}===
+*[[امام علی|امیرالمؤمنین علی]]{{ع}} در پاسخ به سؤال [[نعمانی]] پیرامون [[قرآن]]، به گوشه‌ای از ظرافت‌های بهره‌مندی از [[قرآن]] و پیچیدگی‌های [[تفسیر]] آن اشاراتی می‌نمایند. بنا بر فرمایش [[حضرت]]، مفسّر [[حقیقی]] که بیان او [[حجّت]] برای [[مردم]] است، فقط می‌تواند [[مقام عصمت]] باشد.
+====بند اول: بیان [[علامه مجلسی]] پیرامون ویژگی‌های مفسّر [[قرآن]]====
+*[[علامه مجلسی]]، قبل از بیان [[حدیث]]، توضیحی پیرامون حساسیت [[تفسیر قرآن]] و شرایط مفسّر آن بیان می‌کند. عبارات ایشان به این ترتیب است: {{عربی|اعلموا رحمكم اللَّه أنه من لم يعرف من كتاب اللَّه عز و جل الناسخ من المنسوخ و الخاص من العام و المحكم من المتشابه و الرخص من العزائم و المكي و المدني و أسباب التنزيل و المبهم من القرآن في ألفاظه المنقطعة و المؤلفة و ما فيه من علم القضاء و القدر و التقديم و التأخير و المبين و العميق و الظاهر و الباطن و الابتداء من الانتهاء و السؤال و الجواب و القطع و الوصل و المستثنى منه و الجار فيه و الصفة لما قبل مما يدل على ما بعد و المؤكد منه و المفصل و عزائمه و رخصه و مواضع فرائضه و أحكامه و معنى حلاله و حرامه الذي هلك فيه الملحدون و الموصول من الألفاظ و المحمول على ما قبله و على ما بعده فليس بعالم بالقرآن و لا هو من أهله}}.
+*بیان [[علامه]]، خلاصه بیان [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[حدیث]] [[نعمانی]] است و اشاره به حساسیت [[تفسیر قرآن]] و خصوصیّات مفسّرآن دارد؛ اینکه وی می‌باید به همه جهات [[آیات الهی]] [[اشراف]] داشته باشد تا بتواند تفسیری نزدیک به آنچه مراد [[خداوند]] است بیان نماید. ایشان در پایان نیز با صراحت می‌فرماید: {{عربی|متى ما ادعى معرفة هذه الأقسام مدع بغير دليل فهو كاذب مرتاب مفتر على الله الكذب و رسوله‌}} {{متن قرآن|وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ}}<ref>«و جایگاهش دوزخ، برابر است؟ و (این) پایانه بد است» سوره آل عمران، آیه ۱۶۲.</ref><ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۱، ص:۳۴۹.</ref>.
+====بند دوم: گزیده‌ای از بیان [[حضرت علی]]{{ع}} در [[تفسیر قرآن]]====
+*بخش‌هایی از بیان مبسوط امیرالمؤمنین علی{{ع}} در [[حدیث]] [[نعمانی]] پیرامون [[قرآن]] و پیچیدگی‌های [[آیات]] این کتاب [[عزیز]] و در نتیجه، ویژگی‌های مفسّر چنان [[کتاب]] [[ارزشمندی]] به شرح ذیل است: {{متن حدیث|وَ لَقَدْ سَأَلَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ- شِيعَتُهُ عَنْ مِثْلِ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَنْزَلَ الْقُرْآنَ عَلَى سَبْعَةِ أَقْسَامٍ كُلٌّ مِنْهَا شَافٍ كَافٍ...}}.
+*در مرحله اوّل، [[حضرت علی]]{{ع}} [[آیات قرآن]] را به هفت بخش تقسیم می‌نمایند؛ به این ترتیب که [[آیات الهی]] یا امرو [[نهی]] است، یا [[تشویق]] و یا [[ترساندن]] است، یا [[برهان]] و یا [[جدال]] احسن و یا مثال‌هایی است برای نزدیک کردن [[معارف]] عمیق آن به اذهان [[مردم]] و یا عبرت‌های [[الهی]] است در قالب داستان: {{متن حدیث|أَمْرٌ وَ زَجْرٌ وَ تَرْغِيبٌ وَ تَرْهِيبٌ وَ جَدَلٌ وَ مَثَلٌ وَ قِصَصٌ...}}
+*ایشان در مرحله دوم بیان می‌دارند که هر یک از [[آیات]] هفتگانه فوق، ممکن است به صورت‌های مختلفی باشد که تشخیص آن بسیار [[دقیق]] است: {{متن حدیث|وَ فِي الْقُرْآنِ نَاسِخٌ وَ مَنْسُوخٌ وَ مُحْكَمٌ وَ مُتَشَابِهٌ وَ خَاصٌّ وَ عَامٌّ...}}
+*[[حضرت]] تا پایان [[حدیث]] به برخی از این موارد اشاره می‌نماید تا صعوبت [[درک]] [[دقیق]] [[آیات الهی]] و [[نیازمندی]] [[امّت]] به [[امام]] در [[تبیین]] [[آیات قرآن]] را بیان فرمایند<ref>بخش اول روایت را به دلیل اهمیت و ذکر وجوه مختلف قرآن ذکر می‌کنیم: {{متن حدیث|لَقَدْ سَأَلَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ- شِيعَتُهُ عَنْ مِثْلِ هَذَا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَنْزَلَ الْقُرْآنَ عَلَى سَبْعَةِ أَقْسَامٍ كُلٌّ مِنْهَا شَافٍ كَافٍ وَ هِيَ أَمْرٌ وَ زَجْرٌ وَ تَرْغِيبٌ وَ تَرْهِيبٌ وَ جَدَلٌ وَ مَثَلٌ وَ قِصَصٌ وَ فِي الْقُرْآنِ نَاسِخٌ وَ مَنْسُوخٌ وَ مُحْكَمٌ وَ مُتَشَابِهٌ وَ خَاصٌّ وَ عَامٌّ وَ مُقَدَّمٌ وَ مُؤَخَّرٌ وَ عَزَائِمُ وَ رُخَصٌ وَ حَلَالٌ وَ حَرَامٌ وَ فَرَائِضُ وَ أَحْكَامٌ وَ مُنْقَطِعٌ وَ مَعْطُوفٌ وَ مُنْقَطِعٌ غَيْرُ مَعْطُوفٍ وَ حَرْفٌ مَكَانَ حَرْفٍ وَ مِنْهُ مَا لَفْظُهُ خَاصٌّ وَ مِنْهُ مَا لَفْظُهُ عَامٌّ مُحْتَمِلُ الْعُمُومِ وَ مِنْهُ مَا لَفْظُهُ وَاحِدٌ وَ مَعْنَاهُ جَمْعٌ وَ مِنْهُ مَا لَفْظُهُ جَمْعٌ وَ مَعْنَاهُ وَاحِدٌ وَ مِنْهُ مَا لَفْظُهُ مَاضٍ وَ مَعْنَاهُ مُسْتَقْبِلٌ وَ مِنْهُ مَا لَفْظُهُ عَلَى الْخَبَرِ وَ مَعْنَاهُ حِكَايَةٌ عَنْ قَوْمٍ آخَرَ وَ مِنْهُ مَا هُوَ بَاقٍ مُحَرَّفٌ عَنْ جِهَتِهِ وَ مِنْهُ مَا هُوَ عَلَى خِلَافِ تَنْزِيلِهِ وَ مِنْهُ مَا تَأْوِيلُهُ فِي تَنْزِيلِهِ وَ مِنْهُ مَا تَأْوِيلُهُ قَبْلَ تَنْزِيلِهِ وَ مِنْهُ مَا تَأْوِيلُهُ بَعْدَ تَنْزِيلِهِ وَ مِنْهُ آيَاتٌ بَعْضُهَا فِي سُورَةٍ وَ تَمَامُهَا فِي سُورَةٍ أُخْرَى وَ مِنْهُ آيَاتٌ نِصْفُهَا مَنْسُوخٌ وَ نِصْفُهَا مَتْرُوكٌ عَلَى حَالِهِ وَ مِنْهُ آيَاتٌ مُخْتَلِفَةُ اللَّفْظِ مُتَّفِقَةُ الْمَعْنَى وَ مِنْهُ آيَاتٌ مُتَّفِقَةُ اللَّفْظِ مُخْتَلِفَةُ الْمَعْنَى وَ مِنْهُ آيَاتٌ فِيهَا رُخْصَةٌ وَ إِطْلَاقٌ بَعْدَ الْعَزِيمَةِ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُحِبُّ أَنْ يُؤْخَذَ بِرُخَصِهِ كَمَا يُؤْخَذُ بِعَزَائِمِهِ وَ مِنْهُ رُخْصَةٌ صَاحِبُهَا فِيهَا بِالْخِيَارِ إِنْ شَاءَ أَخَذَ وَ إِنْ شَاءَ تَرَكَهَا وَ مِنْهُ رُخْصَةٌ ظَاهِرُهَا خِلَافُ بَاطِنِهَا يُعْمَلُ بِظَاهِرِهَا عِنْدَ التَّقِيَّةِ وَ لَا يُعْمَلُ بِبَاطِنِهَا مَعَ التَّقِيَّةِ وَ مِنْهُ مُخَاطَبَةٌ لِقَوْمٍ وَ الْمَعْنَى لِآخَرِينَ وَ مِنْهُ مُخَاطَبَةٌ لِلنَّبِيِّ{{صل}} وَ مَعْنَاهُ وَاقِعٌ عَلَى أُمَّتِهِ وَ مِنْهُ لَا يُعْرَفُ تَحْرِيمُهُ إِلَّا بِتَحْلِيلِهِ وَ مِنْهُ مَا تَأْلِيفُهُ وَ تَنْزِيلُهُ عَلَى غَيْرِ مَعْنَى مَا أُنْزِلَ فِيهِ وَ مِنْهُ رَدٌّ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى وَ احْتِجَاجٌ عَلَى جَمِيعِ الْمُلْحِدِينَ وَ الزَّنَادِقَةِ وَ الدَّهْرِيَّةِ وَ الثَّنَوِيَّةِ وَ الْقَدَرِيَّةِ وَ الْمُجَبِّرَةِ وَ عَبَدَةِ الْأَوْثَانِ وَ عَبَدَةِ النِّيرَانِ وَ مِنْهُ احْتِجَاجٌ عَلَى النَّصَارَى فِي الْمَسِيحِ{{ع}}وَ مِنْهُ الرَّدُّ عَلَى الْيَهُودِ وَ مِنْهُ الرَّدُّ عَلَى مَنْ زَعَمَ أَنَّ الْإِيمَانَ لَا يَزِيدُ وَ لَا يَنْقُصُ وَ أَنَّ الْكُفْرَ كَذَلِكَ وَ مِنْهُ رَدٌّ عَلَى مَنْ زَعَمَ أَنْ لَيْسَ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ قَبْلَ الْقِيَامَةِ ثَوَابٌ وَ عِقَابٌ وَ مِنْهُ رَدٌّ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ فَضْلَ النَّبِيِّ{{صل}} عَلَى جَمِيعِ الْخَلْقِ وَ مِنْهُ رَدٌّ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ الْإِسْرَاءَ بِهِ لَيْلَةَ الْمِعْرَاجِ وَ مِنْهُ رَدٌّ عَلَى مَنْ أَثْبَتَ الرُّؤْيَةَ وَ مِنْهُ صِفَاتُ الْحَقِّ وَ أَبْوَابُ مَعَانِي الْإِيمَانِ وَ وُجُوبُهُ وَ وُجُوهُهُ وَ مِنْهُ رَدٌّ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ الْإِيمَانَ وَ الْكُفْرَ وَ الشِّرْكَ وَ الظُّلْمَ وَ الضَّلَالَ وَ مِنْهُ رَدٌّ عَلَى مَنْ وَصَفَ اللَّهَ تَعَالَى وَحْدَهُ وَ مِنْهُ رَدٌّ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ الرَّجْعَةَ وَ لَمْ يَعْرِفْ تَأْوِيلَهَا وَ مِنْهُ رَدٌّ عَلَى مَنْ زَعَمَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَا يَعْلَمُ الشَّيْ‌ءَ حَتَّى يَكُونَ وَ مِنْهُ رَدٌّ عَلَى مَنْ لَمْ يَعْلَمِ الْفَرْقَ بَيْنَ الْمَشِيَّةِ وَ الْإِرَادَةِ وَ الْقُدْرَةِ فِي مَوَاضِعَ وَ مِنْهُ مَعْرِفَةُ مَا خَاطَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ الْأَئِمَّةَ وَ الْمُؤْمِنِينَ وَ مِنْهُ أَخْبَارُ خُرُوجِ الْقَائِمِ مِنَّا عَجَّلَ اللَّهُ فَرَجَهُ وَ مِنْهُ مَا بَيَّنَ اللَّهُ تَعَالَى فِيهِ شَرَائِعَ الْإِسْلَامِ وَ فَرَائِضَ الْأَحْكَامِ وَ السَّبَبَ فِي مَعْنَى بَقَاءِ الْخَلْقِ وَ مَعَايِشِهِمْ وَ وُجُوهِ ذَلِكَ وَ مِنْهُ أَخْبَارُ الْأَنْبِيَاءِ وَ شَرَائِعُهُمْ وَ هَلَاكُ أُمَمِهِمْ وَ مِنْهُ مَا بَيَّنَ اللَّهُ تَعَالَى فِي مَغَازِي النَّبِيِّ{{صل}} وَ حُرُوبِهِ وَ فَضَائِلُ أَوْصِيَائِي وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِذَلِكَ وَ يَتَّصِلُ بِهِ...}}؛ (بحارالأنوار (ط. دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ه.ق). ج۹۰، ص۵).</ref>.
+*بر این اساس، مفسّر [[قرآن]] باید به همه این امور تسلّط کامل داشته باشد و چنین چیزی جز از عهده [[امام]] [[معصوم]]، که [[مؤیّد]] به [[علوم]] ربّانی است و بیان او [[حجّت]] بر [[خلق]] می‌باشد، برنمی آید<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۱، ص:۳۴۹-۳۵۱.</ref>.
 ==[[اعجاز قرآن]]==