بحث:کیسانیه: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «کیسانیه یکی از فرقه های منقرض شده شیعه است که معتقد به امامت محمد حنفیه فرز...» ایجاد کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
==نویسنده: آقای ظرافتی== | |||
'''کیسانیه''' که علت نامگذاری اینان، [[پیروی]] ایشان از کیسان است ([[غلام]] [[امام علی|امیر المؤمنین]] که شاگرد [[محمد حنفیه]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] بود)، یا [[پیروان]] [[مختار بن ابی عبیده ثقفی]] که ملقب به کیسان بود، یا [[پیروان]] کیسان، فرماندۀ پلیس مختار<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>. | |||
==مقدمه== | |||
*"کیسانیّه" نام فرقهای است که در نیمه دوم قرن اول هجری در میان [[شیعیان]] پیدا شد و در حدود یک قرن ادامه یافت، سپس به طور کلی منقرض گردید. | |||
*این گروه به [[امامت]] جناب "[[محمد حنفیه]]" [[معتقد]] بودند و او را بعد از [[امیرمؤمنان]]، [[امام حسن]] و [[امام حسین]] {{عم}} [[چهارمین امام]] میپنداشتند. | |||
*پس از [[ارتحال]] [[محمد حنفیه]]، [[فرقه]] کیسانیّه به فرقههای مختلفی منشعب شدید، که از آن جمله است: | |||
#سرّاجیّه، [[اصحاب]] "حسّان سرّاج" که گفتند: [[محمد حنفیه]] [[وفات]] کرده، در [[کوه رضوی]] مدفون است، ولی روزی [[رجعت]] کرده، [[جهان]] را پر از [[عدل و داد]] میکند<ref>مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التّاریخ، ج۵، ص۱۲۹.</ref>. | |||
#کرنبیّه، [[اصحاب]] "[[ابن کرنب]]" که گفتند: [[محمد حنفیه]] زنده است و در [[کوه رضوی]] اقامت دارد و از [[دنیا]] نمیرود جز اینکه [[ظهور]] کرده [[جهان]] را پر از [[عدل و داد]] کند، آن چنانکه پر از [[جور]] و [[ستم]] شده است<ref>مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التّاریخ، ج۵، ص۱۲۸.</ref>. در بیشتر منابع از آنها "کربیّه" یا "کریبیّه" یاد شده است<ref>قاضی، وداد، الکیسانیّة فی التاریخ و الأدب، ص۱۷۲.</ref>. | |||
#هاشمیه، [[اصحاب]] "[[ابوهاشم عبدالله]]" که بعد از [[محمد حنفیه]] به [[امامت]] پسرش "[[عبدالله]]" [[معتقد]] شدند<ref>شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالکریم، الملل و النّحل، ج۱، ص۱۵۰.</ref>. | |||
*[[اکثریت]] [[قاطع]] کیسانیّه معتقدند که [[محمد]] حنفیّه نمرده است، بلکه در [[کوه رضوی]] مخفی شده، پس از یک دوران استتار سرانجام [[ظهور]] کرده، [[جهان]] را پر از [[عدل و داد]] میکند. | |||
*آنها معتقدند که [[محمد حنفیه]] همان [[مهدی موعود]] است و از [[مکه معظمه]] [[ظهور]] خواهد کرد<ref>أشعری، سعدبنعبدالله، المقالات و الفرق، ص۳۱.</ref>. آنها میگویند: هر روز بامدادان و شامگاهان، اشترانی به [[خدمت]] [[محمد حنفیه]] میآیند و ایشان از شیر و گوشت آنها استفاده میکند<ref>نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشّیعه، ص۲۹.</ref>. | |||
*در مورد نامگذاری این [[فرقه]] به "کیسانیّه" نظرهای مختلفی هست: | |||
#کیسان [[لقب]] مختار بوده است<ref>مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التّاریخ، ج۵، ص۱۳۱.</ref>. | |||
#کیسان نام [[رئیس]] شرطه (پلیس) مختار بود<ref>أشعری، سعدبنعبدالله، المقالات و الفرق، ص۲۱.</ref>. | |||
#کیسان نام یکی از غلامان [[امیرمؤمنان]]{{ع}} بود که مختار را به [[خونخواهی امام حسین]]{{ع}} [[تشویق]] نمود<ref>شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالکریم، الملل و النّحل، ج۱، ص۱۴۷.</ref>. | |||
*قول سوم ضعیف است؛ زیرا کیسان [[غلام]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} در [[جنگ]] [[صفّین]] به [[شهادت]] رسیده بود <ref>ابن أثیر، عزالدین علی الکامل فی التّاریخ، ج۳، ص۲۹۹.</ref>. | |||
*قول نخست از نظر [[تاریخی]] به ثبوت نرسیده است. | |||
*ولی [[قوم]] دوم قولی است معتبر؛ زیرا از نظر [[تاریخی]] تردیدی نیست که [[رئیس]] شهربانی مختار شخصی بوده به نام "کیسان" مشهور به "[[ابو عمره]]" از قبیله "بِجیله"<ref>بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الأشراف، ج۵، ص۲۲۹.</ref> از تیره "عرینه" که یکی از شاخههای بجیله است<ref>ابن حزم اندلسی، جمهرة أنساب العرب، ص۳۸۷.</ref>. | |||
*[[سید مرتضی علم الهدی]] در کتاب گرانسنگ الفصول المختاره که گزیدهای از کتاب العیون و [[المحاسن]] [[شیخ مفید]] است، تأکید فراوان دارد بر اینکه حتی یک نفر از [[فرقه]] کیسانیّه در روی [[زمین]] [[باقی]] نمانده است<ref>علم الهدی، سیدمرتضی، الفصول المختاره، ج۲، ص۳۰۵.</ref>. | |||
*قبل از ایشان، [[اشعری]] و [[نوبختی]] نیز در اواخر قرن دوم هجری تصریح کردهاند که از فرقههای کیسانیّه جز افراد انگشتشماری [[باقی]] نمانده است<ref>أشعری، سعد بن عبدالله، المقالات و الفرق، ص۳۶؛ نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشّیعه، ص۲۹.</ref><ref>[[علی اکبر مهدیپور|مهدیپور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص۹۰-۹۴.</ref>. | |||
==کیسانیه== | |||
کیسانیه یکی از فرقه های منقرض شده شیعه است که معتقد به امامت محمد حنفیه فرزند امام علی(ع) بوده اند. آنچه مسلم است نام کیسانیه برای این فرقه از نام شخصی به نام کیسان گرفته شده است، با این وجود درباره اینکه شخص کیسان چه کسی بوده، اختلاف نظر وجود دارد. برخی کیسان را لقب مختار ثقفی دانسته اند که البته صحت آن از نظر تاریخی محل بحث است، همچنین عده ای معتقدند که کیسان نام یکی از غلامان امام علی(ع) بوده که مختار را به خونخواهی امام حسین(ع) تشویق کرد، اما از آنجا که این غلام در جنگ صفین به شهادت رسیده است این نظر نیز ضعیف می باشد. عده ای دیگر کیسان را نام رییس پلیس حکومت مختار مشهور به ابوعمره دانسته اند که این نظر از لحاظ تاریخی معتبرتر از دو نظر قبلی است. | |||
==عقاید== | ==عقاید== | ||
کیسانیه معتقد بودند که محمد بن حنفیه، اسرار دین و علم تأویل و علوم باطنی را از امام حسن(ع) و امام حسین (ع) فراگرفته و او امام چهارم است. پس از درگذشت محمد بن حنفیه، گروهی مرگ محمد را انکار کرده و او را همان مهدی موعود (ع) دانستند که در "کوه رضوی" پنهان شده تا روزی ظهور کند. گروه دیگر مرگ محمد را باور کرده و پسرش ابو هاشم عبد الله را امام دانستند که روح محمد در او حلول کرده است. | کیسانیه معتقد بودند که محمد بن حنفیه، اسرار دین و علم تأویل و علوم باطنی را از امام حسن(ع) و امام حسین (ع) فراگرفته و او امام چهارم است. پس از درگذشت محمد بن حنفیه، گروهی مرگ محمد را انکار کرده و او را همان مهدی موعود (ع) دانستند که در "کوه رضوی" پنهان شده تا روزی ظهور کند. گروه دیگر مرگ محمد را باور کرده و پسرش ابو هاشم عبد الله را امام دانستند که روح محمد در او حلول کرده است. | ||
| خط ۱۱: | خط ۳۴: | ||
3. هاشمیه: پیروان "ابو هاشم عبدالله" فرزند محمد بن حنفیه که پس از فوت محمد به امامت پسرش معتقد شده و خود به گروهکهای مختلفی تقسیم شدند . | 3. هاشمیه: پیروان "ابو هاشم عبدالله" فرزند محمد بن حنفیه که پس از فوت محمد به امامت پسرش معتقد شده و خود به گروهکهای مختلفی تقسیم شدند . | ||
4. حربیه: پیروان "عبدالله بن عمرو بن حرب" که معتقدند روح پیامبر (ص) و امام علی و امام حسن و امام حسین (ع) و محمد بن حنفیه در وجود ابوهاشم حلول کرده و سپس به عبدالله بن عمرو رسیده و از این رو، عبدالله تا ظهور حنفیه، امام است . | 4. حربیه: پیروان "عبدالله بن عمرو بن حرب" که معتقدند روح پیامبر (ص) و امام علی و امام حسن و امام حسین (ع) و محمد بن حنفیه در وجود ابوهاشم حلول کرده و سپس به عبدالله بن عمرو رسیده و از این رو، عبدالله تا ظهور حنفیه، امام است . | ||
==پانویس== | |||
{{یادآوری پانویس}} | |||
{{پانویس2}} | |||
نسخهٔ ۷ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۴۳
نویسنده: آقای ظرافتی
کیسانیه که علت نامگذاری اینان، پیروی ایشان از کیسان است (غلام امیر المؤمنین که شاگرد محمد حنفیه، امام حسن و امام حسین بود)، یا پیروان مختار بن ابی عبیده ثقفی که ملقب به کیسان بود، یا پیروان کیسان، فرماندۀ پلیس مختار[۱].
مقدمه
- "کیسانیّه" نام فرقهای است که در نیمه دوم قرن اول هجری در میان شیعیان پیدا شد و در حدود یک قرن ادامه یافت، سپس به طور کلی منقرض گردید.
- این گروه به امامت جناب "محمد حنفیه" معتقد بودند و او را بعد از امیرمؤمنان، امام حسن و امام حسین (ع) چهارمین امام میپنداشتند.
- پس از ارتحال محمد حنفیه، فرقه کیسانیّه به فرقههای مختلفی منشعب شدید، که از آن جمله است:
- سرّاجیّه، اصحاب "حسّان سرّاج" که گفتند: محمد حنفیه وفات کرده، در کوه رضوی مدفون است، ولی روزی رجعت کرده، جهان را پر از عدل و داد میکند[۲].
- کرنبیّه، اصحاب "ابن کرنب" که گفتند: محمد حنفیه زنده است و در کوه رضوی اقامت دارد و از دنیا نمیرود جز اینکه ظهور کرده جهان را پر از عدل و داد کند، آن چنانکه پر از جور و ستم شده است[۳]. در بیشتر منابع از آنها "کربیّه" یا "کریبیّه" یاد شده است[۴].
- هاشمیه، اصحاب "ابوهاشم عبدالله" که بعد از محمد حنفیه به امامت پسرش "عبدالله" معتقد شدند[۵].
- اکثریت قاطع کیسانیّه معتقدند که محمد حنفیّه نمرده است، بلکه در کوه رضوی مخفی شده، پس از یک دوران استتار سرانجام ظهور کرده، جهان را پر از عدل و داد میکند.
- آنها معتقدند که محمد حنفیه همان مهدی موعود است و از مکه معظمه ظهور خواهد کرد[۶]. آنها میگویند: هر روز بامدادان و شامگاهان، اشترانی به خدمت محمد حنفیه میآیند و ایشان از شیر و گوشت آنها استفاده میکند[۷].
- در مورد نامگذاری این فرقه به "کیسانیّه" نظرهای مختلفی هست:
- کیسان لقب مختار بوده است[۸].
- کیسان نام رئیس شرطه (پلیس) مختار بود[۹].
- کیسان نام یکی از غلامان امیرمؤمنان(ع) بود که مختار را به خونخواهی امام حسین(ع) تشویق نمود[۱۰].
- قول سوم ضعیف است؛ زیرا کیسان غلام امیر مؤمنان(ع) در جنگ صفّین به شهادت رسیده بود [۱۱].
- قول نخست از نظر تاریخی به ثبوت نرسیده است.
- ولی قوم دوم قولی است معتبر؛ زیرا از نظر تاریخی تردیدی نیست که رئیس شهربانی مختار شخصی بوده به نام "کیسان" مشهور به "ابو عمره" از قبیله "بِجیله"[۱۲] از تیره "عرینه" که یکی از شاخههای بجیله است[۱۳].
- سید مرتضی علم الهدی در کتاب گرانسنگ الفصول المختاره که گزیدهای از کتاب العیون و المحاسن شیخ مفید است، تأکید فراوان دارد بر اینکه حتی یک نفر از فرقه کیسانیّه در روی زمین باقی نمانده است[۱۴].
- قبل از ایشان، اشعری و نوبختی نیز در اواخر قرن دوم هجری تصریح کردهاند که از فرقههای کیسانیّه جز افراد انگشتشماری باقی نمانده است[۱۵][۱۶].
کیسانیه
کیسانیه یکی از فرقه های منقرض شده شیعه است که معتقد به امامت محمد حنفیه فرزند امام علی(ع) بوده اند. آنچه مسلم است نام کیسانیه برای این فرقه از نام شخصی به نام کیسان گرفته شده است، با این وجود درباره اینکه شخص کیسان چه کسی بوده، اختلاف نظر وجود دارد. برخی کیسان را لقب مختار ثقفی دانسته اند که البته صحت آن از نظر تاریخی محل بحث است، همچنین عده ای معتقدند که کیسان نام یکی از غلامان امام علی(ع) بوده که مختار را به خونخواهی امام حسین(ع) تشویق کرد، اما از آنجا که این غلام در جنگ صفین به شهادت رسیده است این نظر نیز ضعیف می باشد. عده ای دیگر کیسان را نام رییس پلیس حکومت مختار مشهور به ابوعمره دانسته اند که این نظر از لحاظ تاریخی معتبرتر از دو نظر قبلی است.
عقاید
کیسانیه معتقد بودند که محمد بن حنفیه، اسرار دین و علم تأویل و علوم باطنی را از امام حسن(ع) و امام حسین (ع) فراگرفته و او امام چهارم است. پس از درگذشت محمد بن حنفیه، گروهی مرگ محمد را انکار کرده و او را همان مهدی موعود (ع) دانستند که در "کوه رضوی" پنهان شده تا روزی ظهور کند. گروه دیگر مرگ محمد را باور کرده و پسرش ابو هاشم عبد الله را امام دانستند که روح محمد در او حلول کرده است. فرقه های کیسانیه معتقد به مسأله بدا؛ تناسخ و حلول؛ رجعت (با بیان خاص به خود) و نوعی غلو در حق ائمه و پیشوایان خویش، هستند. برخی از کیسانیه، ارکان شریعت- مانند نماز و روزه را- تأویل کرده اند و برخی از آنان بر این باورند که اگر کسی امام را بشناسد، از قید واجبات و محرمات دینی آزاد است و بخاطر چنین باورهایی به اباحهگری شهرت یافتهاند.
انشعابات کیسانیه
پس از محمد بن حنفیه، فرقه کیسانیه به گروه های متعددی انشعاب یافت که برخی از این گروهها عبارتاند از: 1. سراجیه: اصحاب "حسان بن سراج" که معتقدند، محمد حنفیه وفات کرده و در کوه رضوی مدفون است؛ ولی روزی رجعت کرده و جهان را پر از عدل و داد میکند . 2. کرنبیه یا کربیه: پیروان " ابن کرنب" که محمد بن حنفیه را مهدی موعود (ع) می دانند که در غیبت به سر میبرد و سرانجام ظهور میکند.
3. هاشمیه: پیروان "ابو هاشم عبدالله" فرزند محمد بن حنفیه که پس از فوت محمد به امامت پسرش معتقد شده و خود به گروهکهای مختلفی تقسیم شدند . 4. حربیه: پیروان "عبدالله بن عمرو بن حرب" که معتقدند روح پیامبر (ص) و امام علی و امام حسن و امام حسین (ع) و محمد بن حنفیه در وجود ابوهاشم حلول کرده و سپس به عبدالله بن عمرو رسیده و از این رو، عبدالله تا ظهور حنفیه، امام است .
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص۴۵۹.
- ↑ مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التّاریخ، ج۵، ص۱۲۹.
- ↑ مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التّاریخ، ج۵، ص۱۲۸.
- ↑ قاضی، وداد، الکیسانیّة فی التاریخ و الأدب، ص۱۷۲.
- ↑ شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالکریم، الملل و النّحل، ج۱، ص۱۵۰.
- ↑ أشعری، سعدبنعبدالله، المقالات و الفرق، ص۳۱.
- ↑ نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشّیعه، ص۲۹.
- ↑ مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التّاریخ، ج۵، ص۱۳۱.
- ↑ أشعری، سعدبنعبدالله، المقالات و الفرق، ص۲۱.
- ↑ شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالکریم، الملل و النّحل، ج۱، ص۱۴۷.
- ↑ ابن أثیر، عزالدین علی الکامل فی التّاریخ، ج۳، ص۲۹۹.
- ↑ بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الأشراف، ج۵، ص۲۲۹.
- ↑ ابن حزم اندلسی، جمهرة أنساب العرب، ص۳۸۷.
- ↑ علم الهدی، سیدمرتضی، الفصول المختاره، ج۲، ص۳۰۵.
- ↑ أشعری، سعد بن عبدالله، المقالات و الفرق، ص۳۶؛ نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشّیعه، ص۲۹.
- ↑ مهدیپور، علی اکبر، با دعای ندبه در پگاه جمعه، ص۹۰-۹۴.