|
|
| خط ۳۰: |
خط ۳۰: |
|
| |
|
| ==[[اثبات نص بر امام]]== | | ==[[اثبات نص بر امام]]== |
| ==مقدمه==
| |
| *[[امامت]] [[امام]] از چه راهی [[اثبات]] میشود؟ دو دیدگاه است. [[شیعه]] و [[اهل سنت]]،
| |
| *[[شیعه امامیه]] بر این [[باور]] است که اساسیترین [[راه تعیین امام]] "[[نص]]" است ولی [[اهل سنت]] معتقدند [[امامت]] از طریق [[انتخاب]] و [[بیعت]] [[اثبات]] میشود.
| |
|
| |
| *تحقّق [[امامت]] تنها از راه [[نص]] امکانپذیر است و این [[نص]] باید از سوی [[پیامبر]]{{صل}} و یا [[امام]] پیشین باشد.
| |
| *دیدگاه [[شیعه]] [[دلایل]] متعددی دارد<ref>برای آشنایی بیشتر با راههای تحقق امامت و منصوص بودن امام، ر.ک: إحقاق الحق و إزهاق الباطل، ج۲، ص۳۳۴؛ إرشاد الطالبین إلی نهج المسترشدین، النص، ص۳۳۷؛ الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۲۰؛ الإمامة فی أهم الکتب الکلامیه و عقیده الشیعه الإمامیه، ص۵۳؛ بدایة المعارف الإلهیة فی شرح عقائد الإمامیة، ج۲، ص۹۸؛ حق الیقین فی معرفة اصول الدین، ص۱۹۱؛ دلائل الصدق، ج۴، ص۲۴۱؛ غایة المرام و حجه الخصام فی تعیین الإمام من طریق الخاص و العام، ج۱، ص۲۵؛ قواعد المرام فی علم الکلام، ص۱۸۲؛ کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص۳۶۶؛ اللوامع الإلهیة فی المباحث الکلامیة، ص۳۴۹؛ محاضرات فی الإلهیات، ص۳۳۱؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۲۹۶؛ نهج الحق و کشف الصدق، ص۱۶۸.</ref> که به برخی از آنها اشاره میکنیم:
| |
| ===[[آیات جعل]]===
| |
| *[[امامت]] [[منصب الهی]] و [[جعل]] آن به دست خداست. این مهم، از [[آیات]] متعددی که در [[قرآن]] [[امامت]] را به [[جعل]] [[الهی]] میداند به دست میآید: {{متن قرآن|وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگار ابراهیم، او را با کلماتی آزمود و او آنها را به انجام رسانید؛ فرمود: من تو را پیشوای مردم میگمارم. (ابراهیم) گفت: و از فرزندانم (چه کس را)؟ فرمود: پیمان من به ستمکاران نمیرسد» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref>، {{متن قرآن|وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءَ الزَّكَاةِ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ}}<ref>«و آنان را پیشوایانی کردیم که به فرمان ما راهبری میکردند و به آنها انجام کارهای نیک و برپا داشتن نماز و دادن زکات را وحی کردیم و آنان پرستندگان ما بودند» سوره انبیاء، آیه ۷۳.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۹۹.</ref>.
| |
| *علاوه بر [[جعل]] [[منصب امامت]] [[جعل]] [[مناصب]] دیگری نیز، به [[خداوند]] نسبت داده شده است:
| |
| #'''[[جعل]] [[خلافت]]:''' یکی دیگر از مصادیق [[جعل]] و [[نصب]] [[خداوند]]، [[مقام خلافت]] است: {{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگارت به فرشتگان فرمود: میخواهم جانشینی در زمین بگمارم، گفتند: آیا کسی را در آن میگماری که در آن تباهی میکند و خونها میریزد در حالی که ما تو را با سپاس، به پاکی میستاییم و تو را پاک میشمریم؛ فرمود: من چیزی میدانم که شما نمیدانید» سوره بقره، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن|يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا نَسُوا يَوْمَ الْحِسَابِ}}<ref>«ای داود! ما تو را در زمین خلیفه (خویش) کردهایم پس میان مردم به درستی داوری کن و از هوا و هوس پیروی مکن که تو را از راه خداوند گمراه کند؛ به راستی آن کسان که از راه خداوند گمراه گردند، چون روز حساب را فراموش کردهاند، عذابی سخت خواهند داشت» سوره ص، آیه ۲۶.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۱۰۰.</ref>.
| |
| #'''[[جعل]] [[نبوت]]:''' [[مقام نبوت]]، یکی دیگر از مصادیق [[جعل]] و [[نصب]] [[خداوند]] است: {{متن قرآن|قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنْتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا}}<ref>«(نوزاد) گفت: بیگمان من بنده خداوندم، به من کتاب (آسمانی) داده و مرا پیامبر کرده است و هر جا باشم مرا خجسته گردانیده و تا زندهام به نماز و زکاتم سفارش فرموده است و (مرا) با مادرم نیکوکار کرده و مرا گردنکشی سنگدل نگردانیده است» سوره مریم، آیه ۳۰-۳۲.</ref>، {{متن قرآن|وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَجَعَلْنَا فِي ذُرِّيَّتِهِ النُّبُوَّةَ وَالْكِتَابَ وَآتَيْنَاهُ أَجْرَهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ}}<ref>«و ما به او اسحاق و (نوهاش) یعقوب را بخشیدیم و در فرزندان او پیامبری و کتاب (آسمانی) را نهادیم و پاداش وی را در این جهان دادیم و او در جهان واپسین از شایستگان است» سوره عنکبوت، آیه ۲۷.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۱۰۱.</ref>.
| |
| #'''[[جعل]] [[رسالت]]:''' {{متن قرآن|وَإِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّى نُؤْتَى مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ}}<ref>«و هنگامیکه نشانهای (از سوی خداوند) نزدشان آید میگویند ما هرگز ایمان نمیآوریم تا به ما نیز همانند آنچه به پیامبران خداوند داده شده است داده شود؛ خداوند داناتر است که رسالت خود را کجا قرار دهد؛ به زودی به گناهکاران برای نیرنگی که میورزیدند نزد خداوند خواری و عذابی سخت خواهد رسید» سوره انعام، آیه ۱۲۴.</ref>، {{متن قرآن|فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْمًا وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>«آنگاه چون از شما هراسیدم گریختم و خداوند به من داوری (راستین) ارزانی داشت و مرا از پیامبران گردانید» سوره شعراء، آیه ۲۱.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۱۰۱-۱۰۲.</ref>.
| |
| #'''[[جعل]] [[وزارت]]:''' [[مقام وزارت]] نیز، از مصادیق [[جعل]] و [[نصب]] [[خداوند]] است: {{متن قرآن|وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي}}<ref>«و از خانوادهام دستیاری برایم بگمار» سوره طه، آیه ۲۹.</ref>، {{متن قرآن|وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَا مَعَهُ أَخَاهُ هَارُونَ وَزِيرًا}}<ref>«و به راستی ما به موسی کتاب دادیم و برادرش هارون را وزیری همراه او گرداندیم» سوره فرقان، آیه ۳۵.</ref>.
| |
| *'''نتیجه:''' از مجموعه [[آیات]] بهدست میآید، که نه تنها [[امامت]] امری [[انتصابی]] و به [[جعل]] [[الهی]] است، بلکه نوع مقاماتی که به اداره [[جامعه دینی]] مربوط است همچون [[وزارت]]، [[رسالت]]، [[نبوت]] و مانند آن نیز، به [[جعل]] و [[نصب الهی]] است<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۱۰۲.</ref>.
| |
|
| |
| ===[[عصمت]]===
| |
| *[[امام]] [[معصوم]] است و [[عصمت]] یک حالت [[باطنی]] است<ref>دلایل اثبات عصمت گذشت.</ref>. از این رو فقط [[خداوند]] از [[عصمت]] افراد [[آگاه]] است، پس [[امامت]] و [[تعیین امام]]، کاری [[الهی]] است و [[مردم]] در آن نقشی ندارند<ref>ر.ک: إحقاق الحق و إزهاق الباطل، ج۳، ص۳۰۳؛ بدایة المعارف الإلهیة فی شرح عقائد الإمامیه ج۲، ص۱۰۰؛ تجرید الاعتقاد، ص۲۲۳؛ تکملة شوارق الألهام، ص۱۱۳؛ کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص۳۶۶.</ref><ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۱۰۲.</ref>.
| |
|
| |
| ===[[مصلحت]]<ref>ر.ک: الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۴۶.</ref>===
| |
| *[[تبیین]] این [[دلیل]] بر دو مقدمه [[استوار]] است:
| |
| *'''مقدمه نخست:''' [[جایگاه]] [[پیامبر]]{{صل}} در [[جامعه]] اسلامی با پنج [[مسئولیت]] مهم همراه بوده است: # [[تبیین]] و [[تفسیر قرآن کریم]]؛
| |
| # [[بیان]] [[احکام]]، [[واجبات]] و [[محرمات]]؛
| |
| # [[پاسخ به شبهات]] و سؤالات؛
| |
| # [[بیان]] [[احکام]] مسایل [[جدید]] و موضوعات [[مبتلا]] به؛
| |
| #جلوگیری از هرگونه [[انحراف]] و [[بدعت]] در [[دین]].
| |
| *'''مقدمه دوم:''' پس از آنکه [[ارتحال پیامبر]]{{صل}} نزدیک میشود، [[تصمیم پیامبر]]{{صل}} به این [[مسئولیتها]] از چهار احتمال بیرون نیست:
| |
| # [[رسول خدا]]{{صل}} انجام این [[وظائف]] را پس از خود از دیگران سلب نمودند به گونهای که هیچکس متصدی این [[وظائف]] نباشد.
| |
| # [[رسول خدا]]{{صل}} انجام این [[وظائف]] را پس از خود، مبهم و مهمل گذاردند.
| |
| # [[رسول خدا]]{{صل}} این [[وظائف]] را به [[صحابه]] سپردند.
| |
| #با توجّه به [[ناتوانی]] [[صحابه]] از انجام این [[وظائف]]، [[رسول خدا]]{{صل}} شخصی را که بتواند عهدهدار آنها شود از سوی [[خدا]] و به [[دستور]] او برای [[رهبری]] [[جامعه]] اسلامیمعرفی نمودند.
| |
| *از میان این احتمالات چهارگانه احتمال نخست و دوم، از نگاه [[عقل]] [[باطل]] است چرا که با [[دلسوزی پیامبر]] و [[مسئولیّت]] ایشان دستکم نباید [[مردم]] را در برابر این امور چهارگانه رها کنند.
| |
| *احتمال سوم نیز از نگاه [[شیعه]]، [[باطل]] است چراکه [[صحابه]] به چند [[دلیل]]، [[شایستگی]] و صلاحیت اداره این امور را نداشتند.
| |
| #خلفای اول و دوم و سوم که [[برترین]] [[مردم]] بودند، در [[تفسیر قرآن]]، [[ناتوان]] بودند چنانکه درباره معنای {{متن قرآن|َأَبًّا}} در [[آیه]] {{متن قرآن|وَفَاكِهَةً وَأَبًّا}}<ref>«و میوه و علف» سوره عبس، آیه ۳۱.</ref> از [[خلیفه نخست]] پرسیده شد، گفت نمیدانم<ref>تفسیر القرآن العظیم (ابن کثیر)، ج۱، ص۱۲.</ref>. از [[امام علی]]{{ع}} پرسیدند، [[حضرت]] فرمود: {{متن قرآن|وَفَاكِهَةً}} برای انسانهاست و {{متن قرآن|َأَبًّا}} برای حیوانات که همان کاه و علف است<ref>المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲۰، ص۲۱۲.</ref>.
| |
| #در [[بیان]] [[احکام]] مستحدثه و جلوگیری از [[تحریف]] نیز، نه تنها [[خلفا]] [[ناتوان]] بودند بلکه تحریفاتی به [[اسلام]] وارد کردند مانند [[نماز]] تراویح و...<ref>صحیح بخاری، ج۱، ص۳۴۲، ر.ک: نماز تراویح، نجمالدین طبسی.</ref>.
| |
| # ### [[313]]### قبیلهنشینی و تعصبّات نژادی در میان [[مردم]] شدید بود که درگیریهای [[اوس]] و [[خزرج]] در [[سقیفه]] نمونه آن است.
| |
| # [[ایمان]] بیشتر [[مردم]] در [[جامعه]] آن روز، پایین بود، زیرا بسیاری از آنها، کسانی بودند که در میادین [[جنگ]]، هنگام [[احساس]] خطر، [[پیامبر]]{{صل}} را تنها گذاشته و فرار میکردند، یا به [[غنایم]] [[جنگی]] [[هجوم]] میبردند.
| |
| #شرایط [[سیاسی]] [[حاکم]] بر [[جامعه]]، بهشدّت [[بحرانی]] بود؛ زیرا [[دشمنان داخلی]] که [[منافقان]] بودند و دو ابرقدرت [[ایران]] و [[روم]] که [[دشمن]] خارجی، به شمار میآمدند [[منتظر]] [[فرصت]] بودند تا کیان اسلامیرا نابود سازند؛ در چنین شرایطی، [[رهبر]] [[حکیم]] و مدبّری همچون [[رسول خدا]]{{صل}} چگونه [[جامعه]] را با [[انتخابات]]، در صحنه [[آشوب]] و هرجومرج قرار دهند؟
| |
| *اگر گفته شود که با وجود این موارد و شرایط، [[حاکم]] با [[انتخابات]]، [[تعیین]] شد و بحران خاصی هم پدید نیامد.
| |
| *در پاسخ خواهیم گفت: نخست آنکه، بحران پدید آمد، ولی بهواسطه [[درایت]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} گسترش پیدا نکرد، که اگر امامِ [[انتصابی]] بود همان بحرانهای جزئی نیز رخ نمیداد. دوم آنکه، [[عقل]] کدام را صحیح میداند؟ ممکن است شخصی کار غیرعقلانی انجام دهد و ضرری هم به او نرسد ولی این کار با غیرعقلانی بودن آن ناسازگار نیست؛ مانند آنکه کسی از ظرف کثیفی [[آب]] بنوشد و مریض نشود<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۱۰۳-۱۰۵.</ref>.
| |
| ===[[دلیل]] [[سیره]]===
| |
| #'''[[سیره پیامبر]]{{صل}} در مسافرتها:''' [[سیره پیامبر]]{{صل}} نشان میدهد، هر گاه [[پیامبر]]{{صل}} به بیرون از [[مدینه]] [[مسافرت]] میکردند، [[شهر]] را خالی از [[جانشین]] خود نمیگذاشتند، اگر [[پیامبر]]{{صل}} برای مدّت زمان کوتاهی، [[مردم]] را بیسرپرست نمیگذاشتند چگونه پذیرفتنی است که پس از خود، [[جانشینی]] معین نکردهاند؟
| |
| #'''[[سیره پیامبر]]{{صل}} در تعامل با [[قبایل]] و گروهها:''' [[سیره پیامبر]]{{صل}} در تعامل و [[ارتباط]] با [[قبایل]] و گروهها نشان میدهد که هرگاه [[قبیله]] یا شخصی در برابر [[حمایت]] کردن از [[حضرت]]، [[انتخاب]] [[جانشین پیامبر]]{{صل}} از [[قبیله]] و [[قوم]] خود را به [[پیامبر]]{{صل}} پیشنهاد میدادند [[حضرت]] با رد پیشنهاد آنان میفرمود: "امر [[حکومت]] و [[خلافت]] پس از من به دست خداست، هر کجا که بخواهد آن را قرار میدهد<ref>{{متن حدیث|الْأَمْرُ إِلَى اللَّهِ يَضَعُهُ حَيْثُ يَشَاءُ}}</ref>. برای نمونه میتوان [[قبیله]] [[بنیعامر]] و درخواست [[پادشاه]] یمامه را نام برد<ref>ر.ک: سیره ابن هشام، ج۲، ص۴۲۴؛ السیرة الحلبیة، ج۲، ص۱۵۴؛ الغدیر، ج۵، ص۵۹۳؛ معالم المدرستین، ج۱، ص۲۲۴؛ الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۶۶؛ الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة و عقیدة الشیعة الإمامیة، ص۴۸.</ref>.
| |
| #'''[[سیره]] [[خلیفه نخست]] در [[انتخاب]] [[جانشین]]'''<ref>بیان سیره خلفا در این بحث، جدلی است نه برهانی.</ref>: در [[بیماری]] [[ابوبکر]]، که به [[مرگ]] او انجامید، روزی [[عثمان]] به [[عیادت]] او رفت، [[ابوبکر]] به او گفت: کاغذ و قلمی حاضر کن تا من [[جانشین]] خود را برای [[مردم]] [[تعیین]] نمایم. پس از آوردن [[کاغذ و قلم]]، گفت، بنویس: ای [[مردم]] من در میان شما [[عمر بن خطاب]] را [[خلیفه]] نهادم<ref>ر.ک: الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۸؛ طبقات ابن سعد، ج۳، ص۲۰۰؛ الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۶۸؛ امامشناسی، ج۸، ص۲۳۸؛ شرح المواقف، ج۸، ص۳۶۵؛ شرح نهجالبلاغة لابن أبی الحدید، ج۱، ص۱۶۵؛ عبقات الأنوار فی إثبات إمامة الأئمة الأطهار، ج۲۲، ص۸۷۵؛ الغدیر، ج۵، ص۵۶۹؛ نفحات الأزهار، ج۳، ص۲۹۹.</ref>.
| |
| #'''[[سیره]] [[خلیفه دوم]] در [[انتخاب]] [[جانشین]]:''' پس از آنکه [[عمر بن خطاب]] [[ترور]] و نشانههای [[مرگ]] در او نمایان شد، شورایی شش نفره معین نمود تا در مدت سه روز از میان خود یک نفر را برگزینند او گروهی را [[مأمور]] نمود اگر پس از پایان سه روز، خلیفهای [[تعیین]] نکردند همه آنها را گردن زنند<ref>الکامل لابن الأثیر، ج۳، ص۳۵.</ref>؛ [[عایشه]] نیز در روزهای پایانی [[عمر]] [[خلیفه دوم]]، به [[عبدالله بن عمر]] گفت: از سوی من به پدرت بگو، هرگز [[امت اسلام]] را بیخلیفه رها مکن؛ زیرا در این صورت مانند آن میشود که شخصی گوسفندان خود را در میان بیابان بدون چوپان رها سازد<ref>ر.ک: الامامه و السیاسة، ج۱، ص۳۲؛ الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۶۹؛ عبقات الأنوار فی إثبات إمامة الأئمة الأطهار، ج۱۴، ص۷۰۰؛ الغدیر، ج۵، ص۵۷۴؛ نفحات الأزهار، ج۳، ص۱۹۶.</ref>. از این عملکرد و گفتوگو نیز، [[انتصابی]] بودن [[امامت]] استفاده میشود.
| |
| *در شواهد یاد شده، هر [[خلیفه]]، برای خود [[جانشینی]] [[انتخاب]] نمودند و عدم [[تعیین جانشین]] را، کاری نامعقول<ref>الامامه و السیاسة، ج۱، ص۳۲؛ الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۴، ص۶۹؛ عبقات الأنوار فی إثبات إمامة الأئمة الأطهار، ج۱۴، ص۷۰۰؛ الغدیر، ج۵، ص۵۷۴: {{عربی|لا تدعهم بعدك هملا، فإنی أخشی علیهم الفتنة}}.</ref> میدانستند. پس چگونه بر این باورند که [[پیامبر]]{{صل}} هیچکس را برای [[امت]] خود [[تعیین]] نموده است چگونه کاری نامعقول را به [[پیامبر]]{{صل}} نسبت دادهاند؟!<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امامشناسی (کتاب)|درسنامه امامشناسی]]، ص:۱۰۵-۱۰۷.</ref>.
| |
|
| |
| ==[[تعیین امام از دیدگاه اهل سنت]]== | | ==[[تعیین امام از دیدگاه اهل سنت]]== |
|
| |
|
