←معجزه و خرق عادت
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
=== معجزه و [[خرق عادت]]=== | === معجزه و [[خرق عادت]]=== | ||
{{اصلی|خرق عادت}} | {{اصلی|خرق عادت}} | ||
پدیدههایی که در این [[جهان]]، پدید میآید غالباً از راه اسباب و عللی است که با آزمایشهای گوناگون، قابل [[شناخت]] میباشد مانند [[اکثریت]] قریب به اتفاق پدیدههای فیزیکی و شیمیایی و زیستی و روانی. ولی در موارد نادری، پارهای از این پدیدهها به گونۀ دیگری تحقق مییابد و میتوان کلیّه اسباب و [[علل]] آنها را به وسیله آزمایشهای حسی [[شناخت]] و شواهدی یافت میشود که در پیدایش اینگونه پدیدهها نوع دیگری از عوامل، مؤثر است مانند کارهای شگفت انگیزی که [[مرتاضان]]، انجام میدهند و متخصصان [[علوم]] مختلف، [[گواهی]] میدهند این [[کارها]] براساس [[قوانین]] [[علوم]] مادی و تجربی، انجام نمییابد. چنین اموری را "[[خارقالعاده]]" مینامند<ref> محمد تقی مصباح یزدی، آموزش عقاید </ref>. | پدیدههایی که در این [[جهان]]، پدید میآید غالباً از راه اسباب و عللی است که با آزمایشهای گوناگون، قابل [[شناخت]] میباشد مانند [[اکثریت]] قریب به اتفاق پدیدههای فیزیکی و شیمیایی و زیستی و روانی. ولی در موارد نادری، پارهای از این پدیدهها به گونۀ دیگری تحقق مییابد و میتوان کلیّه اسباب و [[علل]] آنها را به وسیله آزمایشهای حسی [[شناخت]] و شواهدی یافت میشود که در پیدایش اینگونه پدیدهها نوع دیگری از عوامل، مؤثر است مانند کارهای شگفت انگیزی که [[مرتاضان]]، انجام میدهند و متخصصان [[علوم]] مختلف، [[گواهی]] میدهند این [[کارها]] براساس [[قوانین]] [[علوم]] مادی و تجربی، انجام نمییابد. چنین اموری را "[[خارقالعاده]]" مینامند<ref> محمد تقی مصباح یزدی، آموزش عقاید </ref>. امور [[خارقالعاده]] را میتوان به دو بخش کلی، تقسیم کرد: یک: اموری که هر چند اسباب و [[علل]] عادی ندارد، اما اسباب غیرعادی آنها کم و بیش در [[اختیار]] [[بشر]] قرار میگیرد و میتوان با آموزشها و تمرینهای ویژهای به آنها دست یافت، مانند کارهای [[مرتاضان]]. بخش دیگر، کارهای خارقالعادهای است که تحقق آنها مربوط به [[اذن]] خاص [[الهی]] میباشد و [[اختیار]] آنها به دست افرادی که ارتباط با [[خدای متعال]] ندارند سپرده نمیشود و از اینروی دارای دو ویژگی اساسی است. اولا قابل [[تعلیم و تعلّم]] نیست، و ثانیاً تحت تأثیر نیروی قویتری قرار نمیگیرد و مغلوب عاملِ دیگری واقع نمیشود. اینگونه خوارق عادت، مخصوص [[بندگان]] [[برگزیده]] خداست و هرگز در دام [[گمراهان]] و هوسبازان نمیافتد ولی اختصاص به [[پیامبران]] ندارد بلکه گاهی سایر [[اولیاء]] [[خدا]] هم از آنها برخوردار میشوند و از اینروی، به اصطلاح [[کلامی]]، همه آنها را "معجزه" نمیخوانند و معمولاً چنین کارهایی که از غیر [[پیامبران]] سر می زند بنام "[[کرامت]]" موسوم میگردد چنانکه علمهای غیرعادی [[الهی]] هم منحصر به "[[وحی]] [[نبوت]]" نیست و هنگامی که چنین علمهایی به دیگران داده شود بنام "[[الهام]]" و "[[تحدیث]]" و مانند آنها نامیده میشود. ضمناً راه بازشناسی این دو نوع از خوارق عادت "[[الهی]] و غیر [[الهی]]" نیز معلوم شد یعنی اگر انجام دادن امر خارقالعادهای قابل [[تعلیم و تعلّم]] باشد یا فاعل دیگری بتواند جلو ایجاد یا ادامه آنرا بگیرد و اثرش را خنثی سازد از قبیل خوارق عادت [[الهی]] نخواهد بود. چنانکه [[تبهکاری]] و [[فساد]] [[عقاید]] و [[اخلاق]] شخص را میتوان نشانه دیگری بر عدم ارتباط وی با [[خدای متعال]]، و [[شیطانی]] یا نفسانی بودن کارهایش به حساب آورد.<ref> محمد تقی مصباح یزدی، آموزش عقاید </ref>. | ||
==== فرق معجزه با [[اعمال]] ساحران و [[مرتاضان]]==== | |||
امور [[خارقالعاده]] را میتوان به دو بخش کلی، تقسیم کرد: یک: اموری که هر چند اسباب و [[علل]] عادی ندارد، اما اسباب غیرعادی آنها کم و بیش در [[اختیار]] [[بشر]] قرار میگیرد و میتوان با آموزشها و تمرینهای ویژهای به آنها دست یافت، مانند کارهای [[مرتاضان]]. بخش دیگر، کارهای خارقالعادهای است که تحقق آنها مربوط به [[اذن]] خاص [[الهی]] میباشد و [[اختیار]] آنها به دست افرادی که ارتباط با [[خدای متعال]] ندارند سپرده نمیشود و از اینروی دارای دو ویژگی اساسی است. اولا قابل [[تعلیم و تعلّم]] نیست، و ثانیاً تحت تأثیر نیروی قویتری قرار نمیگیرد و مغلوب عاملِ دیگری واقع نمیشود. اینگونه خوارق عادت، مخصوص [[بندگان]] [[برگزیده]] خداست و هرگز در دام [[گمراهان]] و هوسبازان نمیافتد ولی اختصاص به [[پیامبران]] ندارد بلکه گاهی سایر [[اولیاء]] [[خدا]] هم از آنها برخوردار میشوند و از اینروی، به اصطلاح [[کلامی]]، همه آنها را "معجزه" نمیخوانند و معمولاً چنین کارهایی که از غیر [[پیامبران]] سر می زند بنام "[[کرامت]]" موسوم میگردد چنانکه علمهای غیرعادی [[الهی]] هم منحصر به "[[وحی]] [[نبوت]]" نیست و هنگامی که چنین علمهایی به دیگران داده شود بنام "[[الهام]]" و "[[تحدیث]]" و مانند آنها نامیده میشود. | معجزه از آن جهت برای مدعی [[نبوت]] [[آیه]] و [[بینه]] به شمار میآید که با سایر امور [[خارقالعاده]] در خصوصیات زیر تفاوت دارند: | ||
# '''[[آموزش]] ناپذیری:''' آورنده معجزه بدون سابقۀ هر نوع [[آموزش]]، دست به [[اعجاز]] میزند، در حالی که انجام یافتن امور خارقالعادۀ دیگر، نتیجه یک رشته آموزشها و تمرینهاست. [[خداوند متعال]] در [[قرآن کریم]] درباره [[حضرت موسی|موسی بن عمران]] {{ع}} میفرماید: پس از سپری کردن دوران [[جوانی]] راهی [[مصر]] شد. در نیمه راه به [[نبوت]] و [[رسالت]] [[مبعوث]] گردید و خطاب آمد: "ای [[موسی]] عصا را بیفکن. چون افکند، ناگهان به صورت اژدها درآمد، به گونهای که خود [[موسی]] [[وحشت]] کرد". نیز به [[موسی]] خطاب شد: "دست خود را از بغل بیرون آر، چون برآورد، نوری از آن درخشش نمود که چشم را خیره میساخت"<ref> سوره قصص؛ آیه: ۳۱ و ۳۲. </ref> وقوع این حوادث به نحوی است که نشان میدهد [[حضرت موسی]] نه تنها در این [[کارها]] آموزشی از قبل ندیده است، بلکه وقوع آنها برای خود وی نیز تازگی داشته است. ولی [[قرآن کریم]] درباره ساحران عصر [[حضرت سلیمان]] چنین یادآوری میشود: {{متن قرآن|يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ ... فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ}} <ref>سوره بقره؛ آیه: ۱۰۲.</ref>. [[شیاطین]] [[سحر]] را به [[مردم]] میآموختند... و [[مردم]] نیز از آن دو [[ملک]]، مطالبی میآموختند که به واسطه آن میان [[زن]] و شوهر جدایی میانداختند. | |||
ضمناً راه بازشناسی این دو نوع از خوارق عادت "[[الهی]] و غیر [[الهی]]" نیز معلوم شد یعنی اگر انجام دادن امر خارقالعادهای قابل [[تعلیم و تعلّم]] باشد یا فاعل دیگری بتواند جلو ایجاد یا ادامه آنرا بگیرد و اثرش را خنثی سازد از قبیل خوارق عادت [[الهی]] نخواهد بود. چنانکه [[تبهکاری]] و [[فساد]] [[عقاید]] و [[اخلاق]] شخص را میتوان نشانه دیگری بر عدم ارتباط وی با [[خدای متعال]]، و [[شیطانی]] یا نفسانی بودن کارهایش به حساب آورد.<ref> محمد تقی مصباح یزدی، آموزش عقاید </ref>. | # '''معارضه ناپذیری''': معجزه از آنجا که از [[قدرت]] نامتناهی [[الهی]] سرچشمه میگیرد، معارضه ناپذیر است، در حالی که [[جادو]] و [[سحر]] و کارهای [[مرتاضان]] چون از [[قدرت]] محدود [[بشر]] سرچشمه میگیرد، قابل معارضه و هماوردی است. | ||
# '''عدم محدودیت''': [[معجزات]] [[پیامبران]] محدود به یک یا چند نوع خاص نیست و به قدری مختلف و متنوع است که نمیتوان در میان آنها [[قدر]] مشترکی یافت. مثلاً انداختن عصا و تبدیل شدن آن به اژدها کجا و دست از گریبان بیرون آوردن و درخشش آن کجا؟ نیز این دو معجزه کجا و جاری شدن چشمههای [[آب]] توسط زدن عصا به سنگ کجا؟ <ref> سوره بقره؛ آیه: ۶۰. </ref> همچنین این سه معجزه با زدن عصا به دریا و شکافتن [[آب]] دریا کاملاً مختلف و نامشابه است<ref>سوره شعراء؛ آیه: ۶۳. </ref> درباره [[حضرت عیسی]] نیز میخوانیم که از گل پرندهای میساخت، سپس در آن میدمید و به [[اذن]] [[خدا]] حیات مییافت. افزون بر این عمل، با کشیدن دست بر روی نابینایان و بیماران [[مبتلا]] به پیسی آنها را شفا میبخشید. همچنین مردگان را زنده میکرد و از اندوختههای داخل خانهها خبر میداد<ref> سوره آل عمران؛ آیه: ۴۲.</ref> | |||
# '''تفاوت در اغراض''': اصولاً آورندگان معجزه با کسان دیگری چون ساحران که دست به [[کارهای خارقالعاده]] میزنند، هم از نظر [[هدف]]، و هم از جهت [[روحیات]] متمایزند. گروه نخست اهداف والایی را تعقیب میکنند، در حالی گروه دوم اهداف [[دنیوی]] دارند و طبعاً [[روحیات]] آنها نیز باهم متفاوت است. | |||
=== معجزه و [[همراهی]] با [[ادعای پیامبری]]=== | === معجزه و [[همراهی]] با [[ادعای پیامبری]]=== | ||