آسانی در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

*[[خداوند]]، [[تکالیف]] مشقّت‌زا را برداشته است. [[تخفیف]] [[شریعت]] در موارد حرجی، چنان شایع و مورد توجّه [[فقیهان]] بوده که به مثابهِ قاعده و اصل عمومی (نفی‌حرج) مورد کاربرد [[فقهی]] آنان در مسائل و ابواب گوناگون مشهور شده است: {{متن قرآن|وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ }}<ref>«در دین- که همان آیین پدرتان ابراهیم است- هیچ تنگنایی برای شما ننهاد» سوره حج، آیه ۷۸.</ref><ref>القواعد الفقهیه، ج ۱، ص ۲۴۹؛ عوائد الأیّام، ص ۱۷۳.</ref>. [[امام صادق]]{{ع}} در پاسخ به [[پرسش]] یکی از [[اصحاب]] درباره کیفیّت وضوی کسی که دستش زخمی است، فرمود: [[حکم]] این گونه مسائل از همین [[آیه]] فهمیده می‌شود. [[قرآن]] این مطلب را به صورت درخواست [[قلبی]] [[مؤمنان]] [[نقل]] کرده است: {{متن قرآن|رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ }}<ref>« پروردگارا! چیزی که در توان ما نیست بر گرده ما منه و از ما درگذر » سوره بقره، آیه ۲۸۶.</ref>.

* انواع [[سختی]] که مجوّز رفع یا تبدیل [[تکلیف]] است، عبارتند از

#'''[[ضعف]] توان و [[مقاومت]] [[روحی]]:''' [[قرآن]] در آغاز [[فرمان]] داده بود که اگر [[ارتش]] [[مسلمانان]]، یک دهم [[ارتش]] [[مشرکان]] باشد می‌توان با آنان به مقابله برخاست؛ زیرا [[ایمان]] و روحیّه [[قوی]]، توان [[پایداری]] و [[مقاومت]] را به آنان خواهد داد؛ امّا پس از پیدایش [[ضعف]] [[روحی]]، بر آنان آسان گرفت و مقایسه را به نصف [[تخفیف]] داد:  {{متن قرآن| يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتَالِ إِن يَكُن مِّنكُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُواْ مِئَتَيْنِ وَإِن يَكُن مِّنكُم مِّائَةٌ يَغْلِبُواْ أَلْفًا مِّنَ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاَّ يَفْقَهُونَ  الآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنكُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفًا فَإِن يَكُن مِّنكُم مِّائَةٌ صَابِرَةٌ يَغْلِبُواْ مِئَتَيْنِ وَإِن يَكُن مِّنكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُواْ أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ}}<ref>«ای پیامبر! مؤمنان را به کارزار برانگیز، اگر از شما بیست تن شکیبا باشند بر دویست تن پیروز می‌گردند و اگر از شما صد تن باشند بر هزار تن از کافران پیروز می‌شوند زیرا آنان گروهی هستند که درنمی‌یابند اکنون خداوند بر شما آسان گرفت و معلوم داشت که در شما ناتوانی هست؛ اگر از شما صد تن شکیبا باشند بر دویست تن پیروز می‌گردند و اگر از شما هزار تن باشند بر دو هزار تن به اذن خداوند پیروز می‌شوند و خداوند با شکیبایان است» سوره انفال، آیه ۶۵-۶۶.</ref>.

#'''نیاز جنسی:''' از آنجا که [[پرهیز]] از مباشرت با [[همسر]] در طول [[ماه رمضان]] برای [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] قابل [[تحمّل]] نبود و برخی بر اثر عدم [[تحمّل]]، با همسرانشان نزدیکی می‌کردند، [[خداوند]] بر [[امّت اسلام]] آسان گرفت و مباشرت را در [[شب]] [[ماه رمضان]] جایز کرد: {{متن قرآن|أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ}}<ref>«آمیزش با زنانتان در شب روزه‌داری برای شما حلال شده است. آنها جامه شما و شما جامه آنهایید. خداوند معلوم داشت که شما با خود نادرستی می‌ورزیدید، بنابراین، از شما در گذشت و شما را بخشود؛ اکنون (می‌توانید) با آنان آمیزش کنید و آنچه خداوند برای شما مقرّر داشته است باز جویید، و تا سپیدی سپیده‌دم از سیاهی (شب)  برای شما آشکار شود (می‌توانید) بخورید و بیاشامید؛ سپس روزه را تا شب به پایان رسانید و در حالی که در مسجدها اعتکاف کرده‌اید از آنان کام مجویید، اینها حدود  خداوند است، به آنها نزدیک نشوید. خداوند این چنین آیاتش را برای مردم روشن می‌گرداند باشد که آنان پرهیزگاری ورزند» سوره بقره، آیه ۱۸۷.</ref>.<ref>فقه‌القرآن، ج ۱، ص ۲۰۱؛ المیزان، ج ۲، ص ۴۵ و ۴۷.</ref><ref>[[محمد حسن زمانی|زمانی، محمد حسن]]، [[آسانی (مقاله)|آسانی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>