شهید در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

*[[راغب]] نیز کاربرد مصادر "[[شهادت]]" و "شُهود" را در جایی درست می‌داند که حضور همراه با [[مشاهده]] (با [[بصر]] یا با [[بصیرت]]) باشد<ref>مفردات، ص۴۶۵، «شهد».</ref>.

*"[[شهید]]" به معنای حاضر و کسی است که چیزی از [[علم]] او [[پنهان]] نیست<ref>لسان العرب، ج۳، ص۲۳۸ - ۲۳۹، «شهد».</ref>.

==[[شهید]] در [[قرآن]]==

*[[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«خداوند- که به دادگری ایستاده است- و فرشتگان و دانشوران گواهی می‌دهند که: هیچ خدایی نیست جز او که پیروزمند فرزانه است» سوره آل عمران، آیه ۱۸.</ref> به [[وحدانیت]] خود [[شهادت]] داده است. که به [[اعتقاد]] برخی این [[شهادت]] قولی است <ref>المیزان، ج۳، ص۱۱۴.</ref> و مراد از [[شهادت]] قولی [[کلام خدا]] و جملات و عبارات [[آیات قرآن]] است.

*در مقابل، برخی مراد از [[شهادت]] [[خدا]] را دلالت [[آفرینش]] موجودات بر [[توحید فطری]] برای صاحبان [[عقل]] می‌دانند؛ بدین‌گونه که [[خداوند]] [[آیات]] آفاقی را به گونه‌ای [[آفریده]] که عقل‌های [[سلیم]] [[شهادت]] [[خداوند]] بر [[وحدانیت]] خود را از آن در می‌یابند<ref> بیان السعاده، ج۱، ص۲۵۱.</ref> و اگر [[ادله]] [[توحیدی]] از سوی [[خداوند]] نبود، [[دانشمندان]] از [[فهم]] [[وحدانیت]] [[خدا]] عاجز بودند<ref> التفسیر الکبیر، ج۷، ص۱۶۸ - ۱۶۹.</ref>. به دیگر تعبیر، [[خداوند]] با پدید آوردن [[جهان آفرینش]] با [[حاکمیت]] [[نظام]] واحد و [[قوانین]] و برنامه‌های یکسان، عملاً نشان داده که [[آفریدگار]] [[جهان]] یکی است<ref> نمونه، ج۲، ص۴۶۷.</ref> و با [[حجت]] قطعی [[شاهد]] [[حقیقی]] بر [[وحدانیت]] خویش گشته است<ref> التفسیر الکبیر، ج۷، ص۱۶۸ - ۱۶۹؛ نک: مخزن العرفان، ج۳، ص۶۶.</ref>.

===[[شهادت]] بر [[رسالت پیامبر]]{{صل}}===

*[[خداوند]] در آیاتی از [[قرآن کریم]] بر [[رسالت]] [[پیامبر خاتم]] [[شهادت]] داده است؛ مانند {{متن قرآن|قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ}}<ref>«بگو: میان من و شما خداوند و کسی که دانش کتاب نزد اوست، گواه بس» سوره رعد، آیه ۴۳.</ref>؛ {{متن قرآن|قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَى قُلْ لَا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ}}<ref>«بگو: چه چیزی در گواهی بزرگ‌تر است؟ بگو: خداوند که میان من و شما گواه است و به من این قرآن وحی شده است تا با آن به شما و به هر کس که (این قرآن به او) برسد، هشدار دهم، آیا شما گواهی می‌دهید که با خداوند خدایان دیگری هست؟ بگو: من گواهی نمی‌دهم؛ بگو: تنها او خدایی یگانه است و من از شرکی که می‌ورزید بیزارم» سوره انعام، آیه ۱۹.</ref>؛ {{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ}}<ref>«و آنگاه خداوند از پیامبران پیمان گرفت که چون به شما کتاب و حکمتی دادم سپس پیامبری نزدتان آمد که آن (کتاب) را که با شماست راست می‌شمارد، باید بدو ایمان آورید و باید او را یاوری کنید و (آنگاه) فرمود: آیا اقرار کردید و بر (پایه) آن پیمان مرا پذیرفتید؟ گفتند: اقرار کردیم؛ فرمود: پس گواه باشید و من نیز همراه شما از گواهانم» سوره آل عمران، آیه ۸۱.</ref>؛ {{متن قرآن|لَكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«(کافران به درستی کتاب تو گواهی نمی‌دهند) لیکن، خداوند به (درستی) آنچه بر تو فرو فرستاده است، گواهی می‌دهد؛ با دانش خود فرو فرستاده است؛ و فرشتگان گواهی می‌دهند و خداوند، گواه، بس» سوره نساء، آیه ۱۶۶.</ref>؛ {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا}}<ref>«اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دین‌ها برتری دهد و خداوند، گواه بس» سوره فتح، آیه ۲۸.</ref>. و ادای [[شهادت]] [[خدا]] بر [[رسالت]] آن [[حضرت]] به اظهار معجزاتی است که موجب [[صدق]] [[نبوت]] می‌گردد و این [[برترین]] شهادت‌هاست، زیرا [[معجزه]] فعلی موجب [[یقین]] به [[نصب پیامبر]] از سوی [[خداوند]] می‌گردد<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۹، ص۵۴.</ref>. البته برخی [[شهادت]] [[خدا]] بر [[رسالت]] را نیز قولی و ناظر به آیاتی نظیر {{متن قرآن|إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>«اینها آیات خداوند است که آن را به درستی بر تو می‌خوانیم و همانا تو بی‌گمان از فرستادگانی» سوره بقره، آیه ۲۵۲.</ref>؛ {{متن قرآن|عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و دروغ انگاران آیات ما، کران و لالانی در تاریکی‌هایند؛ هر کس را خداوند بخواهد، در بیراهی وا می‌نهد و هر کس را بخواهد، بر راهی راست می‌دارد» سوره انعام، آیه ۳۹.</ref> دانسته‌اند <ref>المیزان، ج۱۱، ص۳۸۳؛ ج۷، ص۳۸.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی|اسحاق‌نیا تربتی]] و [[مرتضی ذبیح‌اللهی|ذبیح‌اللهی]]، [[شهید (مقاله)|مقاله «شهید»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶.</ref>.