|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{ویرایش غیرنهایی}}
| | #تغییر_مسیر [[خباب بن الارت]] |
| {{امامت}}
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[خباب بن ارت تمیمی در تاریخ اسلامی]] | [[خباب بن ارت تمیمی در تراجم و رجال]]</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| | |
| ==مقدمه==
| |
| *خباب [[فرزند]] [[ارت بن جندله]] از قبيله تمیم یا [[خزاعه]]، به [[ابوعبدالله]] یا [[ابومحمد]] يا [[ابویحیی]] [[کنیه]] داشت. وی از [[سابقین]] [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} و ششمین فردی بود که به [[اسلام]] گروید و در پیشبرد [[اسلام]] شکنجههای بسیار [[تحمل]] کرد و با [[پیامبر خدا]]{{صل}} به مدينه [[هجرت]] نمود و در [[جنگ بدر]] و [[احد]] و سایر [[غزوهها]]، [[اسلام]] را [[یاری]] کرد، شغلش ساختن [[شمشیر]] بود و روایاتی هم از او به یادگار مانده است<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۹۸؛ الاصابه، ج۲، ص۲۵۸؛ معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۶۹، ۱۷۳، ۳۷۴ و سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۵ و ۶.</ref>.
| |
| *او از جمله [[شیعیان]] و [[خواص یاران]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} بود، اما به علت [[بیماری]] شدید نتوانست در جنگهای [[جمل]] و [[صفین]] در رکاب آن [[حضرت]] شرکت نماید و در سال ۳۷ [[هجری]]، همان ایامی که [[حضرت علی]]{{ع}} درگیر [[جنگ صفین]] بود، در سن ۷۳ سالگی بدرود [[حیات]] گفت و پیکر [[پاک]] این [[صحابی]] [[راستین]] [[اسلام]] در بیرون [[کوفه]] به [[خاک]] سپرده شد<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۹۸؛ الاصابه، ج۲، ص۲۵۸؛ معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۶۹، ۱۷۳، ۳۷۴ و سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۵ و ۶ و سفينة البحار، ج۱، ص۳۷۴.</ref>. طبق [[نقل]] [[ذهبی]]، [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} بر او [[نماز]] خواند<ref>تهذيب التهذیب، ج۲، ص۵۴۸ و سير أعلام النبلاء، ج۴، ص۵ (این قول - با آنچه بعد خواهد آمد که. حضرت علی{{ع}} وقتی از صفین بازگشت به او خبر دادند که خباب از دنیا رفته و او را در بیرون کوفه دفن کردهاند سازگار نیست؛ زیرا طبق این قول، حضرت قبل از دفن خباب نبوده که بر او نماز بخواند، و الله العالم.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۴۷۶-۴۷۷.</ref>
| |
| | |
| ==[[اسلام]] خباب و [[تحمل]] شکنجهها==
| |
| *خباب از [[سابقین در اسلام]] بود و [[شیخ صدوق]]؛ از [[حضرت علی]]{{ع}} درباره سابقه او در [[اسلام]] [[نقل]] میکند که فرمود: "[[سابقین در اسلام]] پنج نفرند: من از [[عرب]] [[سبقت]] گرفتم، [[سلمان]] از [[فارس]]، صهيب از [[روم]]، [[بلال]] از [[حبشه]] و خباب از گروه نبط<ref>نبط، جمعیتی از عرب هستند.</ref> سبقت گرفت<ref>الخصال، ج۱، ص۳۱۲، باب الخمسه، ح۸۹.</ref>".
| |
| *هم چنین در [[کلمات قصار نهج البلاغه]] آمده که: [[امیرمؤمنان]]{{ع}} درباره خباب چنین فرمود: "[[خداوند]] [[خباب بن ارت]] را [[رحمت]] کند که او از روی میل و رغبت، [[اسلام]] آورد و از روی [[طاعت خدا]]، [[هجرت]] کرد، و به [[زندگی ساده]] [[قناعت]] کرد و از [[خداوند]] [[خشنود]] و در تمام دوران حیاتش [[جهاد]] کرد"<ref>{{متن حدیث|يَرْحَمُ اَللَّهُ خَبَّابَ بْنَ اَلْأَرَتِّ فَلَقَدْ أَسْلَمَ رَاغِباً وَ هَاجَرَ طَائِعاً وَ قَنِعَ بِالْكَفَافِ وَ رَضِيَ عَنِ اَللَّهِ وَ عَاشَ مُجَاهِداً}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۴۳؛ و در کتاب معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۷۱ این حدیث را از امیر مؤمنان{{ع}} بعد از دفن خباب با اضافاتی نقل کرده است که حضرت فرمود: {{متن حدیث|فَقَالَ رَحِمَ اللَّهُ خَبَّاباً فَقَدْ أَسْلَمَ رَاغِباً وَ هَاجَرَ طَائِعاً وَ عَاشَ مُجَاهِداً وَ اُبْتُلِيَ فِي جَسَدِهِ أَحْوَالاً وَ لَنْ يُضِيعَ اللَّهُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلاً}}.</ref>.
| |
| *[[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در این [[کلام]] کوتاه و بسیار جالب از خبات [[تجلیل]] بسیار کرده است. از آنجا که خباب در [[غربت]] و [[تنهایی]] [[اسلام]] [[ایمان]] آورد و در همان زمان با جرئت و [[شهامت]] [[اسلام]] خود را اظهار میکرد، [[کفار]] [[مکه]] که [[تحمل]] شنیدن ندای [[اسلام]] را نداشتند در پی [[اذیت]] و [[آزار]] او برآمدند تا از [[اسلام]] [[دست]] بردارد و به [[آیین]] [[شرک]] و [[بت پرستی]] که [[آیین]] [[قریش]] بود بازگردد، اما وی هرگز از راهی که [[برگزیده]] بود [[دست]] بردار نبود و [[عذاب]] و شکنجههای [[قریش]] [[مکه]] را به [[جان]] میخرید و از [[ایمان]] و [[اعتقاد]] خود [[دست]] برنمی داشت، او به قدری در این [[راه]] [[عذاب]] و [[شکنجه]] دید که به "یعنی [[شکنجه]] شده در [[راه خدا]]"<ref>{{عربی|معذبين في الله}}</ref>؛ معروف گردید<ref>سفينة البحار، ج۱، عنوان خبب، ص۳۷۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۴۷۷-۴۷۸.</ref>
| |
| | |
| ==مأموریت به [[صبر]] و [[شکیبایی]]==
| |
| *خباب بر اثر شکنجههای فوق العاده که از [[کفار]] [[قریش]] دید، دیگر تاب و توان را از [[دست]] داد و برای [[نجات]] به [[رسول خدا]]{{صل}} [[پناه]] برد، وی میگوید: روزی به محضر [[پیامبر]]{{صل}} رفتم، دیدم [[حضرت]] در سایه [[دیوار کعبه]] به استراحت پرداخته و [[لباس]] خود را زیر سر نهاده است. عرضه داشتم: ای [[رسول خدا]]، آیا [[خدا]] را نمیخوانی تا گشایشی در کار ما شود؟ آیا [[خدا]] را برای [[یاری]] ما نمیخوانی؟
| |
| *[[رسول خدا]]{{صل}} در حالی که صورتش سرخ شده بود از جا برخاست و نشست و برای [[تحمل]] و [[استقامت]] من فرمود: "به [[خدا]] قسم، اگر شما سختیهایی که ملتهای گذشته [[تحمل]] کردند، [[مشاهده]] کنید، چه خواهید کرد که آنان را به دو نیم میکردند ولی آنان از [[دین خدا]] [[دست]] برنمیداشتند و یا آنکه اره بر بدنشان مینهادند و گوشت و پوست و رگهای آنها را از هم جدا مینمودند ولی در روش خود تغییری نمیدادند، بدان که [[خدا]] [[دین اسلام]] را [[پیشرفت]] خواهد داد تا جایی که سوارهای از [[صنعا]] تا حضر [[موت]] میرود و جز از [[خدا]] و از گرگ بر گوسفندانش [[هراس]] ندارد، اما شما مردمی هستید که [[عجله]] میکنید"<ref>معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۷۱.</ref>.
| |
| *خباب با این [[سخن پیامبر]]{{صل}} [[صبر]] و [[تحمل]] پیشه کرد و در برابر [[عذاب]] و [[شکنجه]] [[مشرکان]] بیشتر [[استقامت]] ورزید تا آنکه [[خداوند]] [[نصرت]] و [[پیروزی]] را نصیب [[مسلمانان]] کرد.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۴۷۸-۴۷۹.</ref>
| |
| | |
| ==ارادت خباب به [[امیرمؤمنان]]{{ع}} و [[رحلت]] او==
| |
| *خباب پس از [[رحلت پیامبر اکرم]]{{صل}} از جمله [[باران]] [[مخلص]] و [[راستین]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} گردید. پس از انتقال مرکز [[خلافت حضرت علی]]{{ع}} به [[کوفه]]، او از مدينه به [[کوفه]] آمد و در آنجا سکنا گزید تا از [[دنیا]] رفت.
| |
| *درباره [[تاریخ]] و زمان [[وفات]] خباب [[اختلاف]] است، بعضی گویند: وی در سال ۳۹ [[هجری]] پس از بازگشت از جنگهای [[صفین]] و [[نهروان]] در سن ۷۳ سالگی در بیرون [[کوفه]] از [[دنیا]] رفت و قول دیگری است که وی [[بیمار]] بود و نتوانست در [[جنگ صفین]] شرکت کند و در سال ۳۷ [[هجری]] به هنگامی که [[حضرت علی]]{{ع}} درگیر [[جنگ]] با [[شامیان]] در [[صفین]] بود درگذشت<ref>قول دوم از نظر تاریخ صحیحتر است.</ref>. طبق [[وصیت]] خباب، جنازهاش در بیرون [[کوفه]] به [[خاک]] سپرده شد؛ از آن پس [[مردم کوفه]] به [[احترام]] آرامگاه خباب جنازههای خود را بیرون [[شهر]] و درکنار [[مرقد]] وی [[دفن]] کردند<ref>ر.ک: اعیان الشیعه، ج۶، ص۳۰۴ و اسد الغابه، ج۲، ص۱۰۰.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۴۷۹-۴۸۰.</ref>
| |
| | |
| ==[[امیرمؤمنان]]{{ع}} و [[زیارت]] [[قبر]] خباب==
| |
| *[[امیرمؤمنان]]{{ع}} به هنگام مراجعت از صفین، برخلاف [[انتظار]] در بیرون [[شهر کوفه]] هفت یا هشت [[قبر]] را دید. پرسید: این قبرها از کیست؟ گفتند: [[قبر]] خباب و دیگر [[مسلمانان]] است. [[حضرت]] چون از [[وفات]] خباب [[آگاه]] شد او را ستود و خباب ررا با این [[دعا]] مورد [[تکریم]] قرار داد: "خداوند خباب را [[رحمت]] کند، زیرا ائ با میل خود [[اسلام]] آورد و با رغبت و [[اشتیاق]] به [[مدینه]] [[هجرت]] کرد و زندگانی خود را با [[جهاد]] و [[نبرد]] با [[دشمنان]] گذراند و شکنجههای جسمی زیادی را [[تحمل]] کرد و [[خداوند]] هرگز [[پاداش]] و [[اجر]] کسی را ضایع نمیکند.<ref>{{متن حدیث|فَقَالَ رَحِمَ اللَّهُ خَبَّاباً فَقَدْ أَسْلَمَ رَاغِباً وَ هَاجَرَ طَائِعاً وَ عَاشَ مُجَاهِداً وَ اُبْتُلِيَ فِي جَسَدِهِ أَحْوَالاً وَ لَنْ يُضِيعَ اللَّهُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلاً}}</ref>
| |
| *سپس [[امام]]{{ع}} نزدیک قبرها تشریف آورد و با این جملات اجساد [[مؤمنین]] از جمله خباب را [[زیارت]] کرد:[[سلام]] بر شما ای [[اهل دیار]] ([[وحشت]] زا) از مردان و [[زنان]] [[مؤمن]] و [[مسلمان]]، شما پیشرو مایید و ما پیرو شما و به زودی به شما ملحق خواهیم شد، خدایا ما و اینان را بیامرز و از خطاهای ما و ایشان درگذر، خوشا به حال کسی که یاد [[معاد]] باشد و برای حساب ([[قیامت]]) عمل مینماید، و به مقدار کافی قانع باشد و از [[خدای عزوجل]] [[راضی]] باشد.<ref>{{متن حدیث|عَلَيْكُمُ اَلسَّلاَمُ يَا أَهْلَ اَلدِّيَارِ اَلْمُوحِشَةِ وَ اَلْمَحَالِّ اَلْمُقْفِرَةِ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ اَلْمُؤْمِنَاتِ وَ اَلْمُسْلِمِينَ وَ اَلْمُسْلِمَاتِ أَنْتُمْ لَنَا سَلَفٌ وَ فَرَطٌ وَ نَحْنُ لَكُمْ تَبَعٌ وَ بِكُمْ عَمَّا قَلِيلٍ لاَحِقُونَ اَللَّهُمَّ اِغْفِرْ لَنَا وَ لَهُمْ وَ تَجَاوَزْ عَنَّا وَ عَنْهُمْ }}؛ معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۷۰ و ر.ک: اسد الغابه، ج۲، ص۱۰۰.</ref>؛
| |
| *طبق [[نقل]] [[محسن امین]]، [[امام]]{{ع}} در ادامه چنین فرمود: [[حمد]] و [[سپاس]] خدای را که [[زمین]] را محل [[اجتماع]] زندگان و [[مردگان]] قرار داد، [[حمد]] و ثنا مخصوص آن خدایی است که ما را از [[زمین]] آفرید و دوباره ما را به آن برمی گرداند و از [[زمین]] [[محشور]] و برانگیخته میکند، خوشا به حال کسی که به یاد [[معاد]] است و برای حساب عمل میکند و به مقدار [[کفایت]] [[قناعت]] مینماید، و به همان مقدار از [[خدا]] [[خشنود]] و [[راضی]] است<ref>{{متن حدیث| اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِي جَعَلَ اَلْأَرْضَ كِفٰاتاً `أَحْيٰاءً وَ أَمْوٰاتاً اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِي جَعَلَ مِنْهَا خَلْقَنَا وَ فِيهَا يُعِيدُنَا وَ عَلَيْهَا يَحْشُرُنَا طُوبَى لِمَنْ ذَكَرَ اَلْمَعَادَ وَ عَمِلَ لِلْحِسَابِ وَ قَنِعَ بِالْكَفَافِ وَ رَضِيَ عَنِ اَللَّهِ بِذَلِكَ }}؛ ر.ک: اعیان الشیعه، ج۶، ص۳۰۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۴۸۰-۴۸۱.</ref>
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| | |
| ==منابع==
| |
| * [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|'''اصحاب امام علی''']]
| |
| | |
| ==پانویس==
| |
| {{یادآوری پانویس}}
| |
| {{پانویس2}}
| |
| | |
| [[رده:مدخل]]
| |
| [[رده:یاران امام علی]]
| |
| [[رده:خباب بن ارت تمیمی]]
| |
| [[رده:اعلام]]
| |
