اخاء: تفاوت میان نسخه‌ها

اخاء (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۱۱

۱۶٬۷۰۶ بایت اضافه‌شده ، ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۱

←‏جستارهای وابسته

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۱٬۲۴۹

ویرایش

@@ خط ۱۱۷: / خط ۱۱۷: @@
 #[[ابن مردویه]] از [[عبدالرحمن بن ثابت بن قیس بن شماس]] اخراج نموده که: {{عربی|انه استاذن النبی{{صل}} ان یزور خاله من المشرکین، فاذن له، فلما قدم قرأ [[رسول الله]]{{صل}} و اناس حوله: {{متن قرآن|لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ}}}}<ref>در المنثور، ج۶، ص۱۸۶.</ref>.
 #ابن ابی حاتم از [[سدی]] اخراج نموده که او گفته: {{عربی|قد اسلم ناس من أهل قریظة و النضیر و کانت فیهم منافقون و کانوا یقولون لاهل النضیر: لئن اخرجتم، لنخرجنکم معکم. فنزلت فیهم هذه الایة: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نَافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمُ}}}}<ref>در المنثور، ج۶، ص۱۹۹.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۱۰۱.</ref>
+==اخاء و [[تدبر]] در [[آیات]]==
+{{متن قرآن|كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ}}. کتابی را که ما بر تو نازل کردیم، پربرکت است تا در آیات آن [[تدبر]] نمایند و تا صاحبان [[عقل]] و [[اندیشه]] متذکر و [[آگاه]] بر آن گردند.
+در این قسمت، ابتدا هر [[آیه]] و یا هر چند آیه‌ای را که به هم مربوطند، به ترتیب مصحفی، و به لحاظ معنا و مفهوم اخاء، تدبر می‌نماییم و پس از آن، [[آیات]] را به ترتیب [[نزول]] آن، مورد تدبر قرار می‌دهیم.
+===تدبر در معنا و مفهوم اخاء به ترتیب آیات مصحفی===
+*'''معنا و مفهوم اول اخاء''': اخاء در این معنا و مفهوم، شامل [[برادری]] برادرانی است که اساسی‌ترین مسایل (یعنی ادامه [[حیات]]) را موضوع [[نصیحت]] قرار می‌دهند. اینان [[کافران]] و منافقانی هستند که به برادرانشان نصیحت می‌کنند، [[مسافرت]] ننموده و در [[جهاد]] هم شرکت ننمایند تا زنده مانده و کشته نشوند: {{متن قرآن|الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا}}. این کافران و [[منافقان]] باید بدانند که نتیجه این نصیحت جز حسرتی برای آنان نخواهد بود؛ زیرا [[مرگ]] و [[زندگی]] در حیطه [[قدرت الهی]] است. از طرفی اینان [[قادر]] به انجام این نصیحت در مورد خودشان هم نیستند تا چه رسد به دیگران، و [[خدای متعال]] به کارهای آنان [[بصیر]] بوده و اینان [[دروغگو]] هستند: {{متن قرآن|لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذَلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}}. همچنین: {{متن قرآن|قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}.
+*'''معنا و مفهوم دوم اخاء''': اخاء در این معنا و مفهوم، برادری [[برادر]] والدینی [[صالح]] است. او کسی است که خود را با برادر، یکی می‌داند. این [[یگانگی]] به اندازه‌ای است که او همان‌طور که خود را [[مالک]] نفس خویش در انجام [[وظایف الهی]] می‌داند، خود را مالک نفس برادر خویش هم بداند: {{متن قرآن|قَالَ رَبِّ إِنِّي لَا أَمْلِكُ إِلَّا نَفْسِي وَأَخِي}}. او به [[شایستگی‌ها]] و [[فضایل]] برادر خویش اعتراف داشته و به [[امداد]] او در [[تصدیق]] [[رسالت]] خویش [[اعتماد]] و [[اطمینان]] کامل دارد: {{متن قرآن|وَأَخِي هَارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِسَانًا فَأَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُصَدِّقُنِي إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ}}. این [[یقین]] و [[یگانگی]] نسبت به اوست که موجب می‌شود صدور [[ابلاغ]] [[وزارت]] [[برادر]] در امر [[رسالت]] خویش را از [[خدای متعال]] مسألت نماید: {{متن قرآن|وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي * هَارُونَ أَخِي}}. نیز این [[صلح]]، [[صلاح]]، یگانگی و یقین برادر نسبت به برادر است که به هنگام [[دعا]] و [[طلب]] [[مغفرت]] ورحمت از درگاه [[پروردگار متعال]] خود را در عرض او قرار داده و به طور یکسان دعا می‌کند که: {{متن قرآن|قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِأَخِي وَأَدْخِلْنَا فِي رَحْمَتِكَ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}}، و او برای تداوم و [[استحکام]] این [[ارزش‌ها]] و در جهت انجام [[رسالت الهی]] دعا می‌کند و از پروردگار متعال می‌خواهد تا عوامل تضعیف‌کننده این ارزش‌ها را که [[قرب]] و [[حشر]] با [[فاسقان]] را در پی می‌آورد، از بین ببرد و بین آنان و بین ایشان، [[تفرقه]] و جدایی افکند: {{متن قرآن|أَخِي فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ}}.
+*'''معنا و مفهوم سوم اخاء''': اخاء در این معنا و مفهوم، [[برادری]] برادر والدینی غیر [[صالح]] است که مصداق آن [[قابیل]]، فرزند [[آدم]]، برادر [[هابیل]] می‌باشد. او برادری است که در تشخیص علت عدم قبولی [[قربانی]] خود، دچار خطایی مهلک می‌گردد و به جای آنکه هم‌چون برادرش هابیل، در جهت تقویت [[فضیلت]] [[خوف از خدا]] و [[رشد]] [[تقوا]] در خویش [[اقدام]] نماید؛ چنانکه برادرش چنین بود: {{متن قرآن|مَا أَنَا بِبَاسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«اگر به سوی من دست دراز کنی تا مرا بکشی، من به سوی تو دست دراز نمی‌کنم تا تو را بکشم؛ که من از خداوند، پروردگار جهانیان می‌هراسم» سوره مائده، آیه ۲۸.</ref>، {{متن قرآن|إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ}}<ref>«خداوند تنها از پرهیزگاران می‌پذیرد» سوره مائده، آیه ۲۷.</ref>، به توسعه [[رذیله]] [[اخلاقی]] [[وسوسه‌های نفس]] که ناشی از [[حسادت]] است، پرداخته و برای تسکین آن مبادرت به کشتن برادر خود می‌کند: {{متن قرآن|فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ}}<ref>«نفس (امّاره) او کشتن برادرش را بر وی آسان گردانید پس او را کشت و از زیانکاران شد» سوره مائده، آیه ۳۰.</ref>، و این میدان‌دادن به [[وسوسه‌های نفس]] که از [[رذایل اخلاقی]] نشأت یافته، [[قدرت]] حل مشکل را از او سلب می‌نماید و او را آن‌چنان [[ناتوان]] می‌گرداند که خود به عجز و [[ناتوانی]] خویش در [[قیاس]] به [[توانمندی]] کلاغی، اعتراف می‌کند: {{متن قرآن|قَالَ يَا وَيْلَتَا أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هَذَا الْغُرَابِ}}<ref>«خداوند کلاغی را برانگیخت که زمین را می‌کاوید تا بدو نشان دهد چگونه کالبد برادرش را در خاک کند؛ گفت: وای بر من! آیا ناتوان بودم که چون این کلاغ باشم تا کالبد برادرم را در خاک کنم؟ و از پشیمانان شد» سوره مائده، آیه ۳۱.</ref>، و البته، این که بدون [[تأمل]] و [[تفکر]] توأم با [[تقوا]] و بر اساس وسوسه‌های [[نفسانی]] نشأت یافته از رذایل اخلاقی، به بررسی مشکلی بپردازند؛ هم‌چنان که [[قابیل]] این چنین کرد، عاقبتی به جز [[ندامت]] و [[پشیمانی]] نخواهد داشت: {{متن قرآن|فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ}}، {{متن قرآن|فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ}}.
+*'''معنا و مفهوم چهارم اخاء''': اخاء در این معنا و مفهوم، [[برادری]] [[برادران]] [[متقی]]، [[صابر]] و [[نیکوکاری]] که [[حق‌تعالی]] آنان را [[برگزیده]] و به [[راه راست]] [[هدایت]] می‌کند: {{متن قرآن|قَالَ أَنَا يُوسُفُ وَهَذَا أَخِي قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَيَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ}}، {{متن قرآن|وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}.
+*'''معنا و مفهوم پنجم اخاء''': اخاء در این معنا و مفهوم، برادری برادران [[شیاطین]] با [[مشرکان]] است که آنان را در [[جهل]] نسبت به [[اعتقاد]] [[فاسد]] کمک می‌کنند. پس از آن، (در این نوع کمک) کوتاهی نمی‌کنند: {{متن قرآن|وَإِخْوَانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الْغَيِّ ثُمَّ لَا يُقْصِرُونَ}}<ref>«و برادران آنها آنان را به گمراهی می‌کشانند سپس هیچ کوتاهی نمی‌کنند» سوره اعراف، آیه ۲۰۲.</ref>.
+*'''معنا و مفهوم ششم اخاء''': اخاء در این معنا و مفهوم، برادری منصرف‌کنندگان از [[جهاد در راه خدا]] است. آنان کسانی‌اند که به برادرانشان می‌گویند: به سوی ما بیایید (و از [[جنگ]] [[کناره‌گیری]] کنید) و خودشان هم به جنگ نمی‌پردازند مگر اندکی (به [[ضرورت]] یا از روی [[اکراه]] و یا از روی [[ریا]]) و البته، [[خدای متعال]] می‌داند: {{متن قرآن|قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ وَالْقَائِلِينَ لِإِخْوَانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنَا وَلَا يَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِيلًا}}.
+*'''معنا و مفهوم هفتم اخاء''': اخاء در این معنا و مفهوم، [[برادری]] در [[افزون‌طلبی]] است. برادری که با داشتن ۹۹ برابر بیشتر، [[چشم]] [[طمع]] به یک برابر [[مال]] [[برادر]] دارد و می‌خواهد این افزون‌طلبی در مال را از [[راه]] سخن‌گویی و [[غلبه]] از راه نطق و بیان، بر برادر خود [[تحمیل]] کند: {{متن قرآن|إِنَّ هَذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَتِسْعُونَ نَعْجَةً وَلِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِي فِي الْخِطَابِ}}.
+*'''معنا و مفهوم هشتم اخاء''': معنای اخاء در اینجا، معنای سلبی [[علم]] [[دوستی]] با [[دشمن خدا]] و [[رسول]]{{صل}} است. [[مؤمنان]] هرگز کسی را که دشمن خدا و رسولش باشد، [[دوست]] ندارند حتی اگر [[پدران]] یا [[فرزندان]] با [[برادران]] و یا قبیله‌شان باشند: {{متن قرآن|لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ}}. این‌گونه از مؤمنان‌اند که [[ایمان]] در دل‌های آنان [[ثابت]] و [[لایتغیر]] است: {{متن قرآن|أُولَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ}}، و آنان با [[روحی]] (که نوری است برای حرکت در [[راه مستقیم]]، و آن، [[حیات]] طیبه‌ای است برای یک [[زندگی پاک]] و [[پاکیزه]]) از جانب خدای متعال [[تأیید]] می‌گردند: {{متن قرآن|وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ}}، {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَيَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«ای مؤمنان! از خداوند پروا کنید و به پیامبرش ایمان آورید تا از بخشایش خویش دو بهره به شما ارزانی دارد و در شما فروغی نهد که با آن راه بسپارید و شما را بیامرزد و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره حدید، آیه ۲۸.</ref>، {{متن قرآن|مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}}<ref>«کسانی از مرد و زن که کار شایسته‌ای کنند؛ و مؤمن باشند، بی‌گمان آنان را با زندگانی پاکیزه‌ای زنده می‌داریم و به یقین نیکوتر از آنچه انجام می‌دادند پاداششان را خواهیم داد» سوره نحل، آیه ۹۷.</ref>. آنان در [[بهشت]] جاویدان داخل می‌گردند: {{متن قرآن|وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا}}. هم [[حق‌تعالی]] از آنان [[راضی]] است و هم آنان از او راضی هستند: {{متن قرآن|رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ}}. آنان [[حزب]] [[خدای متعال]] هستند و البته، این تنها [[حزب الله]] است که [[رستگار]] است: {{متن قرآن|أُولَئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}.
+*'''معنا و مفهوم نهم اخاء''': اخاء در این معنا و مفهوم، [[برادری]] [[منافقان]] است که با گفتار [[دروغین]] خود است به [[برادران]] کافرشان: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نَافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ}}. به آنان می‌گویند: اگر از [[شهر]] و دیارتان خارج شدید، ما هم با شما هستیم: {{متن قرآن|لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ}}، و درباره ([[مخالفت]] با) شما از احدی [[فرمان]] نمی‌بریم: {{متن قرآن|وَلَا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَدًا أَبَدًا}}. و اگر شما به [[جنگ]] (با [[مسلمانان]]) پرداختید، مطمئن باشید که ما شما را [[یاری]] می‌کنیم: {{متن قرآن|وَإِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ}}، و [[خداوند سبحان]] [[گواهی]] می‌دهد که آن منافقان به طور حتم [[دروغ]] می‌گویند: {{متن قرآن|وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ}}.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۱۰۵.</ref>
 == جستارهای وابسته ==