←بعد اول بِرّ
| خط ۱۳۹: | خط ۱۳۹: | ||
امرکننده به [[برّ]] در امر به برّ، باید [[قول و فعل]] او عموماً، و در امر نمودن به برّ خصوصاً، با هم [[تطبیق]] داشته باشد. | امرکننده به [[برّ]] در امر به برّ، باید [[قول و فعل]] او عموماً، و در امر نمودن به برّ خصوصاً، با هم [[تطبیق]] داشته باشد. | ||
استفهامی را که در [[آیه]]: {{متن قرآن|أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ}}، وجود دارد، خطاب توأم با [[سرزنش]] به علمای [[یهود]] است و دلالت مؤکد بر این بُعد دارد که شخص امرکننده به [[کار نیک]] و [[پسندیده]]، باید خود فاعل آن باشد. علاوه بر آیه مذکور، [[خدای متعال]] [[ناخشنودی]] خود از عدم تطابق قول و فعل امر را باز با یک استفهام در [[سوره صف]] مطرح کرده است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چرا چیزی میگویید که (خود) انجام نمیدهید؟» سوره صف، آیه ۲.</ref>: ای [[مؤمنین]]! ای آن کسانی که [[ایمان]] آوردهاید! چرا سخنی میگویید که خود به آن عمل نمیکنید؟ و در [[سوره شعراء]] هم وضع و حال [[پریشانی]] احوال و [[سرگردانی]] این گروه را بیان میکند: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ * وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ}}<ref>«آیا نمیبینی که آنان در هر درّهای سرگردانند؟ * و چیزهایی میگویند که خود نمیکنند؟» سوره شعراء، آیه ۲۲۵-۲۲۶.</ref>. آیا ملاحظه نمیکنی که آنان در هر وادی و درهای سرگردانند. البته، آنان سخنی را میگویند که خود بدان عمل نمیکنند.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۱۷.</ref> | استفهامی را که در [[آیه]]: {{متن قرآن|أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ}}، وجود دارد، خطاب توأم با [[سرزنش]] به علمای [[یهود]] است و دلالت مؤکد بر این بُعد دارد که شخص امرکننده به [[کار نیک]] و [[پسندیده]]، باید خود فاعل آن باشد. علاوه بر آیه مذکور، [[خدای متعال]] [[ناخشنودی]] خود از عدم تطابق قول و فعل امر را باز با یک استفهام در [[سوره صف]] مطرح کرده است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چرا چیزی میگویید که (خود) انجام نمیدهید؟» سوره صف، آیه ۲.</ref>: ای [[مؤمنین]]! ای آن کسانی که [[ایمان]] آوردهاید! چرا سخنی میگویید که خود به آن عمل نمیکنید؟ و در [[سوره شعراء]] هم وضع و حال [[پریشانی]] احوال و [[سرگردانی]] این گروه را بیان میکند: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ * وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ}}<ref>«آیا نمیبینی که آنان در هر درّهای سرگردانند؟ * و چیزهایی میگویند که خود نمیکنند؟» سوره شعراء، آیه ۲۲۵-۲۲۶.</ref>. آیا ملاحظه نمیکنی که آنان در هر وادی و درهای سرگردانند. البته، آنان سخنی را میگویند که خود بدان عمل نمیکنند.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۱۷.</ref> | ||
=====بعد دوم [[برّ]]===== | |||
هیأت کلی [[بِرّ]]، در کسی است که به همه اجزای شکل دهنده [[عقیدتی]]، [[مالی]]، [[عاطفی]]، [[عبادی]] و [[اخلاقی]] آن عمل نماید و به همه آنها فعلیت دهد: {{متن قرآن|...وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ...}}، که وضع این بعد بِرّ را [[تأیید]] میکند. | |||
مصداقی از این هیأت کلی را در [[آیات]] ۵ تا ۱۲ [[سوره انسان]] که در ادامه مطلب، به [[نقل]] و ترجمه آن پرداختهایم، میتوان یافت: {{متن قرآن|إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا}}<ref>«نیکان از پیالهای مینوشند که آمیخته به بوی خوش است» سوره انسان، آیه ۵.</ref>:البته، [[ابرار]] از جامی که در آن، آمیختهای از مادهای خوشبوست، مینوشند. {{متن قرآن|عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا}}<ref>«از چشمهای که بندگان خداوند از آن میآشامند آن را به خواست خود روان میسازند» سوره انسان، آیه ۶.</ref>: [[بندگان]] [[خدای متعال]] از چشمههایی مینوشند که آبهای آن به نوعی جریان مییابند. {{متن قرآن|يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا}}<ref>«به پیمان خود وفا میکنند و از روزی میهراسند که شرّ آن همهگیر است» سوره انسان، آیه ۷.</ref>: این بندگان به نذرشان [[وفا]] کرده و از روزی که [[شرّ]] آن همه گیر و پراکنده است، هراسانند. {{متن قرآن|وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا}}<ref>«و خوراک را با دوست داشتنش به بینوا و یتیم و اسیر میدهند» سوره انسان، آیه ۸.</ref>: و آنان با [[حب]] و [[دوستی]] طعام (و [[نیازمندی]] که به آن دارند) [[مسکین]]، [[یتیم]] و [[اسیر]] را با آن [[اطعام]] میکنند. {{متن قرآن|إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا}}<ref>«(با خود میگویند:) شما را تنها برای خشنودی خداوند خوراک میدهیم، نه پاداشی از شما خواهانیم و نه سپاسی» سوره انسان، آیه ۹.</ref>: البته، زبان حال آنان، چنین است که: ما [[اطعام]] را صرفاً برای [[خشنودی]] و [[رضایت خدای متعال]] انجام داده و از شما (به جای آن)، نه پاداشی میخواهیم و نه [[انتظار]] تشکر و [[سپاسگزاری]] داریم. {{متن قرآن|إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا}}<ref>«بیگمان ما از پروردگارمان، روزی که تیره و بسیار سخت است میهراسیم» سوره انسان، آیه ۱۰.</ref>: ما از پروردگارمان [[خوف]] داریم آن روزی را که بسیار ترشرو، سخت و دشوار است. {{متن قرآن|فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا}}<ref>«پس خدا آنان را از شرّ آن روز نگاه میدارد و به آنان شادابی و شادمانی مینمایاند» سوره انسان، آیه ۱۱.</ref>: پس [[خدای تعالی]] از [[بدی]] و [[شر]] آن [[روز]]، آنان را [[حفظ]] نمود و ایشان را با [[نعمت]]، [[خوشی]]، [[شادمانی]] [[ملاقات]] نمود. {{متن قرآن|وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا}}<ref>«و به آنان برای شکیبی که ورزیدهاند بهشت و (پوشاک) پرنیان پاداش میدهد» سوره انسان، آیه ۱۲.</ref>: و آنان را به واسطه [[صبر]] و شکیباییشان [[بهشت]] و حریر را [[پاداش]] داد. | |||
[[آیات]] ۱۳ تا ۲۳ این [[سوره]] هم [[وصف]] و حال خوشی، [[شادابی]]، [[آسایش]]، [[راحتی]]، [[پوشش]]، [[معاشرت]] و [[پذیرایی]] از آنان را در بهشت بیان مینماید: | |||
{{متن قرآن|مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِيرًا * وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلًا * وَيُطَافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا * قَوَارِيرَ مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيرًا * وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَبِيلًا * عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا * وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَنْثُورًا * وَإِذَا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيمًا وَمُلْكًا كَبِيرًا * عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا * إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاءً وَكَانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُورًا * إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنْزِيلًا}}<ref>«در آن، بر تختها پشت میدهند، در آن نه (گرمای) خورشیدی میبینند و نه سرمایی * و سایهسارهای آن، نزدیک آنها و میوههای آن بسیار در دسترس است * و گرد آنان آوندهایی سیمین و جامهایی بلورین میچرخانند * بلورهایی سیمگون که آنها را (ساقیان) به اندازه پیمودهاند * و در آنجا به آنان پیالهای مینوشانند که آمیخته آن زنجبیل است * از چشمهای که آنجاست به نام سلسبیل * و خدمتگزارانی هماره جوان گرد آنان میگردند که چون بنگریشان، میپنداری که مرواریدهایی پراکندهاند * و چون بدان جا بنگری نعمت و پادشاهی بیکرانی میبینی * بر تن آنان جامههایی سبز از دیبای نازک و دیبای ستبر است و به دستبندهایی سیمین آراستهاند و پروردگارشان به آنان شرابی پاک مینوشاند * بیگمان این پاداش شماست و تلاشتان را سپاس مینهند * به راستی ما این قرآن را بر تو خرده خرده فرو فرستادهایم» سوره انسان، آیه ۱۳-۲۳.</ref>. | |||
در [[سوره مطففین]] نیز این [[خوشی]] و [[شادابی]] را در آرمیدن آنان بر روی تختها و نوشیدنشان از [[رحیق مختوم]]، به نوعی دیگر توصیف فرموده: {{متن قرآن|إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ * عَلَى الْأَرَائِكِ يَنْظُرُونَ * تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ * يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ * خِتَامُهُ مِسْكٌ وَفِي ذَلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ * وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ * عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ}}<ref>«بیگمان نیکان در ناز و نعمتی بیشمارند * (نشسته) بر تختها (به هر سو) مینگرند* شادابی نعمت را در سیمای آنان باز میشناسی * به آنان از شرابی دست ناخورده مینوشانند * که مهر آن، مشک است و در چنین چیزی رغبتکنندگان باید رغبت کنند * و آمیخته آن از (آب) تسنیم است * چشمهای که مقرّبان (درگاه خداوند) از آن مینوشند» سوره مطففین، آیه ۲۲-۲۸.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۳۱۸.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||